Virus Hanta: Nguyên nhân, đường lây và cách phòng ngừa hiệu quả

Virus Hanta (Hantavirus) là tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến phổi và thận. Dù không phổ biến như cúm hay COVID-19, virus này vẫn được cảnh báo do diễn tiến nhanh và nguy cơ tử vong cao nếu phát hiện muộn. Đáng chú ý, triệu chứng ban đầu thường giống cảm cúm thông thường, khiến nhiều người dễ chủ quan và bỏ sót dấu hiệu bệnh.

Virus Hanta và những điều bạn cần biết

Virus Hanta là gì?

Virus Hanta là nhóm virus thuộc họ Hantaviridae, tồn tại chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột cống, chuột đồng, chuột nhắt… Người có thể nhiễm bệnh khi tiếp xúc với phân, nước tiểu hoặc nước bọt của động vật mang virus. Sau khi xâm nhập cơ thể, Hantavirus có thể gây tổn thương nghiêm trọng ở phổi hoặc thận.

Tên gọi “Hanta” bắt nguồn từ sông Hantan tại Hàn Quốc – nơi virus được phát hiện lần đầu tiên. Hiện nay, virus đã xuất hiện tại nhiều quốc gia ở châu Á, châu Âu và châu Mỹ.

Theo WHO, đến ngày 8/5 đã ghi nhận 8 ca nhiễm virus Hanta, trong đó có 3 trường hợp tử vong. Phần lớn ca bệnh được xác định nhiễm biến thể Andes (ANDV).

Virus Hanta lây truyền như thế nào?

Virus Hanta chủ yếu lây từ động vật gặm nhấm sang người, không phải là bệnh lây lan mạnh trong cộng đồng như cúm hay COVID-19.

Virus Hanta đang được WHO cảnh báo mọi người đừng chủ quan

Hít phải bụi chứa virus

Đây là con đường lây truyền phổ biến nhất. Khi phân hoặc nước tiểu chuột khô lại, virus có thể phát tán vào không khí dưới dạng bụi mịn. Người hít phải không khí nhiễm virus có nguy cơ mắc bệnh.

Tình huống thường gặp:

• Dọn kho lâu ngày không sử dụng
• Quét nhà có nhiều phân chuột
• Làm việc tại khu vực kín, ẩm thấp

Tiếp xúc với bề mặt nhiễm virus

Virus có thể tồn tại trên các vật dụng hoặc bề mặt bị nhiễm nước tiểu, nước bọt của chuột. Khi chạm tay vào rồi đưa lên mắt, mũi hoặc miệng, virus có thể xâm nhập vào cơ thể.

Ăn thực phẩm nhiễm bẩn

Thực phẩm hoặc nguồn nước bị chuột tiếp xúc cũng có nguy cơ mang virus Hanta.

Bị chuột cắn

Trường hợp này ít gặp hơn nhưng vẫn có khả năng lây nhiễm.

Virus Hanta có lây từ người sang người không?

Phần lớn các chủng Hantavirus không lây từ người sang người. Tuy nhiên, một số chủng hiếm tại Nam Mỹ từng ghi nhận khả năng lây truyền khi tiếp xúc gần.

Dù vậy, nguy cơ lây lan cộng đồng của virus Hanta thấp hơn nhiều so với các bệnh hô hấp thông thường.

Những ai có nguy cơ cao nhiễm virus Hanta?

Một số nhóm đối tượng có nguy cơ tiếp xúc virus cao hơn, bao gồm:

Công nhân vệ sinh môi trường là những người có nguy cơ tiếp xúc với virus cao

• Người sống ở khu vực có nhiều chuột
• Nông dân
• Công nhân vệ sinh môi trường
• Nhân viên kho bãi
• Người thường xuyên dọn dẹp nhà hoang, kho cũ
• Người đi rừng hoặc cắm trại

Ngoài ra, các môi trường ẩm thấp, vệ sinh kém, tồn tại nhiều chất thải động vật cũng làm tăng nguy cơ phơi nhiễm virus.

Triệu chứng nhiễm virus Hanta

Các triệu chứng ban đầu của bệnh do virus Hanta khá giống cúm nên dễ bị bỏ qua.

Giai đoạn sớm

Người bệnh có thể xuất hiện:

• Sốt đột ngột
• Đau đầu
• Đau nhức cơ, đặc biệt vùng lưng và đùi
• Mệt mỏi
• Ớn lạnh
• Buồn nôn hoặc đau bụng

Những người bệnh ở giai đoạn sớm cơ thể cảm thấy mệt mỏi

Một số trường hợp còn có:

• Chóng mặt
• Tiêu chảy
• Đau khớp

Giai đoạn tiến triển nặng

Sau vài ngày, bệnh có thể chuyển nặng nhanh chóng với các biểu hiện:

• Ho
• Khó thở
• Tức ngực
• Thở nhanh
• Phù phổi
• Tiểu ít
• Hạ huyết áp

Khi virus gây tổn thương phổi nặng, người bệnh có nguy cơ suy hô hấp cấp rất nguy hiểm.

Nếu xuất hiện sốt kèm khó thở sau khi tiếp xúc môi trường có nhiều chuột hoặc phân chuột, người bệnh nên đến cơ sở y tế sớm để được kiểm tra và điều trị kịp thời.

Virus Hanta gây ra những bệnh gì?

Virus Hanta có thể gây ra hai hội chứng bệnh lý nghiêm trọng.

Hội chứng phổi do Hantavirus (HPS)

HPS thường gặp tại khu vực châu Mỹ và là thể bệnh nguy hiểm nhất.

Hội chứng phổi do Hantavirus (HPS)

Sau giai đoạn giống cúm ban đầu, người bệnh nhanh chóng xuất hiện:

• Ho nhiều
• Khó thở dữ dội
• Phổi chứa dịch
• Suy hô hấp cấp

Tỷ lệ tử vong của hội chứng này có thể lên đến khoảng 30–40% nếu không được điều trị tích cực kịp thời.

Điểm nguy hiểm là bệnh có thể diễn tiến nặng chỉ trong thời gian ngắn.

Sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS)

Thể bệnh này thường gặp hơn ở châu Á và châu Âu.

Virus gây tổn thương thành mạch máu và thận, dẫn đến:

• Sốt cao
• Xuất huyết
• Đau lưng
• Đau bụng
• Hạ huyết áp
• Tiểu ít
• Suy thận cấp

Mức độ nặng nhẹ của bệnh tùy thuộc vào chủng virus và thể trạng người bệnh.

Virus Hanta có nguy hiểm không?

Virus Hanta được đánh giá là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do:

• Có thể gây suy hô hấp hoặc suy thận nặng
• Diễn tiến nhanh
• Dễ nhầm với cảm cúm
• Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho đa số chủng virus

Đặc biệt, khi tổn thương phổi xuất hiện, tình trạng suy hô hấp có thể diễn tiến rất nhanh và đe dọa tính mạng người bệnh.

Vì vậy, phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố quan trọng giúp cải thiện tiên lượng.

Chẩn đoán virus Hanta như thế nào?

Để chẩn đoán bệnh do virus Hanta, bác sĩ sẽ kết hợp:

• Triệu chứng lâm sàng
• Yếu tố dịch tễ
• Tiền sử tiếp xúc môi trường có chuột

Xét nghiêm máu giúp chẩn đoán virus Hanta

Một số xét nghiệm có thể được chỉ định gồm:

• Xét nghiệm máu
• Xét nghiệm tìm kháng thể
• PCR phát hiện virus
• X-quang phổi
• Đánh giá chức năng thận

Việc chẩn đoán sớm giúp người bệnh được theo dõi và điều trị tích cực ngay từ đầu.

Điều trị bệnh do virus Hanta

Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu phổ biến cho đa số trường hợp nhiễm Hantavirus. Phương pháp điều trị chủ yếu là hỗ trợ và kiểm soát biến chứng.

Người bệnh có thể cần:

Người bệnh cần cung cấp oxy để thở nếu nhiễm virus

• Thở oxy
• Hỗ trợ hô hấp
• Thở máy
• Bù dịch
• Theo dõi huyết áp
• Điều trị suy thận
• Lọc máu trong trường hợp nặng

Nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, khả năng hồi phục sẽ cao hơn đáng kể.

Cách phòng ngừa virus Hanta hiệu quả

Phòng ngừa virus Hanta chủ yếu tập trung vào việc hạn chế tiếp xúc với động vật gặm nhấm và chất thải của chúng.

Kiểm soát chuột trong môi trường sống

• Giữ nhà cửa sạch sẽ
• Đậy kín thức ăn
• Bịt các khe hở để ngăn chuột xâm nhập
• Thu gom rác thường xuyên
• Đặt bẫy chuột khi cần thiết

Vệ sinh an toàn khi dọn dẹp

Khi dọn khu vực có phân hoặc nước tiểu chuột:

Mang khẩu trang giúp ngăn ngừa bụi bẩn, chặn đường lây lan của virus

• Mang khẩu trang
• Đeo găng tay
• Dùng dung dịch sát khuẩn để lau dọn
• Không quét khô phân chuột vì có thể làm virus phát tán trong không khí

Giữ môi trường thông thoáng

Các kho chứa, phòng kín lâu ngày nên được mở cửa thông gió trước khi dọn dẹp.

Bảo quản thực phẩm an toàn

• Đựng thực phẩm trong hộp kín
• Không sử dụng thực phẩm có dấu hiệu bị chuột cắn phá

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Người dân nên đến cơ sở y tế có chuyên khoa Khám bệnh nếu xuất hiện các dấu hiệu:

• Sốt cao kéo dài
• Khó thở
• Đau tức ngực
• Mệt nhiều
• Tiểu ít
• Có tiền sử tiếp xúc môi trường nhiều chuột hoặc phân chuột

Việc thăm khám sớm giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Chủ động phòng ngừa bệnh truyền nhiễm cùng Bệnh viện Đa khoa Gia Định

Bệnh truyền nhiễm do virus luôn tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng. Vì vậy, chủ động phòng ngừa, giữ vệ sinh môi trường và thăm khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường là điều rất quan trọng.

Với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cùng hệ thống xét nghiệm hỗ trợ chẩn đoán, Bệnh viện Đa khoa Gia Định luôn sẵn sàng đồng hành cùng người dân trong việc tư vấn, theo dõi và chăm sóc sức khỏe.

Nếu có dấu hiệu nghi ngờ mắc các bệnh truyền nhiễm khác, người dân nên đến cơ sở y tế uy tín để được kiểm tra và tư vấn kịp thời.