Viêm kết mạc do virus: Triệu chứng và phương pháp điều trị

Viêm kết mạc do virus là một trong những nguyên nhân phổ biến gây tình trạng “đau mắt đỏ”. Bệnh thường khởi phát với biểu hiện mắt đỏ, cộm rát, chảy nước mắt và có thể nhanh chóng lan từ một mắt sang mắt còn lại. Đặc biệt, một số loại virus có khả năng lây truyền rất mạnh thông qua tiếp xúc trực tiếp, dịch tiết mắt hoặc các vật dụng đã nhiễm virus.

Vì vậy, nhận biết đúng triệu chứng, chăm sóc phù hợp và hạn chế lây nhiễm là những yếu tố quan trọng giúp người bệnh hồi phục an toàn.

Viêm kết mạc do virus là gì?

Kết mạc là lớp màng mỏng, trong suốt bao phủ phần lòng mi và phần củng mạc phía trước nhãn cầu. Khi lớp màng này bị viêm do virus, người bệnh xuất hiện tình trạng viêm kết mạc do virus.

Viêm kết mạc do virus gây đỏ mắt, chảy nước mắt, cộm rát và có khả năng lây lan nhanh

Tác nhân thường gặp nhất là adenovirus. Ngoài ra, một số virus khác như enterovirus hoặc herpes simplex virus cũng có thể gây viêm kết mạc trong những trường hợp nhất định.

Adenovirus có thể gây nhiều thể bệnh khác nhau. Một số trường hợp chỉ gây đỏ mắt và chảy nước mắt, trong khi thể nặng hơn có thể liên quan đến giác mạc, gây cảm giác dị vật, sợ ánh sáng và giảm thị lực.

Điểm đáng chú ý là viêm kết mạc do virus có khả năng lây lan cao. Virus có thể truyền từ người bệnh sang người khác thông qua tay, dịch tiết mắt, khăn mặt, mỹ phẩm, vật dụng cá nhân hoặc các bề mặt bị nhiễm virus.

Nguyên nhân gây viêm kết mạc do virus

Adenovirus – tác nhân thường gặp

Adenovirus được xem là nguyên nhân phổ biến nhất của viêm kết mạc do virus. Loại virus này có thể gây bệnh tại mắt hoặc đi kèm với các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Người bệnh có thể xuất hiện:

• Đỏ mắt.
• Chảy nước mắt.
• Cộm hoặc xốn mắt.
• Đau rát nhẹ.
• Sưng mi.
• Đau họng hoặc triệu chứng cảm cúm trong một số trường hợp.
• Hạch trước tai sưng, đau.

Một số thể adenovirus có thể gây viêm giác mạc – kết mạc thành dịch và lây lan mạnh trong cộng đồng.

Các loại virus khác

Ngoài adenovirus, viêm kết mạc do virus có thể liên quan đến enterovirus hoặc herpes simplex virus.

Đặc biệt, viêm kết mạc do herpes simplex thường có biểu hiện khác với viêm kết mạc adenovirus và có thể liên quan đến tổn thương giác mạc. Vì vậy, nếu người bệnh có đau mắt, sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, cần được bác sĩ chuyên khoa Mắt kiểm tra thay vì tự điều trị tại nhà.

Viêm kết mạc do virus lây qua đường nào?

Đây là vấn đề người bệnh cần đặc biệt lưu ý vì viêm kết mạc do virus có khả năng lây lan nhanh.

Virus có thể truyền qua:

Tiếp xúc trực tiếp

Dịch tiết từ mắt người bệnh có thể dính vào tay. Nếu người khác tiếp xúc với dịch tiết này rồi đưa tay lên mắt, nguy cơ lây nhiễm sẽ tăng.

Dùng chung vật dụng cá nhân

Khăn mặt, khăn tắm, gối, mỹ phẩm mắt hoặc các vật dụng tiếp xúc gần vùng mắt có thể trở thành nguồn lây nếu đã nhiễm virus.

Chạm tay vào mắt

Thói quen dụi mắt, đặc biệt khi tay chưa được vệ sinh, có thể tạo điều kiện đưa virus vào mắt.

Bề mặt nhiễm virus

Một số virus có khả năng tồn tại trên bề mặt trong một khoảng thời gian nhất định. Vì vậy, vệ sinh tay và khử khuẩn các vật dụng thường xuyên tiếp xúc là biện pháp quan trọng để hạn chế lây lan.

Triệu chứng viêm kết mạc do virus

Nhận biết sớm viêm kết mạc do virus giúp người bệnh chủ động chăm sóc và hạn chế lây nhiễm cho người xung quanh.

Mắt đỏ là một trong những dấu hiệu điển hình của viêm kết mạc do virus

Mắt đỏ

Đây là biểu hiện điển hình. Các mạch máu ở kết mạc giãn ra khiến lòng trắng của mắt chuyển sang màu đỏ hoặc hồng.

Mức độ đỏ có thể khác nhau tùy từng người và mức độ viêm.

Chảy nước mắt nhiều

Khác với viêm kết mạc do vi khuẩn thường có dịch tiết đặc, viêm kết mạc do virus thường gây chảy nước mắt hoặc dịch tiết trong, loãng.

Cộm, xốn hoặc nóng rát

Người bệnh có thể cảm giác như có dị vật trong mắt, kèm nóng rát hoặc khó chịu.

Triệu chứng này dễ khiến người bệnh dụi mắt. Tuy nhiên, việc dụi mắt có thể làm tình trạng kích ứng nặng hơn và tăng nguy cơ đưa virus sang mắt còn lại.

Sưng mi

Mi mắt có thể sưng nhẹ đến vừa, đặc biệt trong những ngày đầu.

Sợ ánh sáng

Một số trường hợp có thể xuất hiện nhạy cảm với ánh sáng. Nếu sợ ánh sáng rõ rệt, đau mắt nhiều hoặc thị lực giảm, người bệnh nên được khám chuyên khoa vì có thể có tổn thương giác mạc.

Có thể bắt đầu ở một mắt rồi lan sang mắt còn lại

Viêm kết mạc do virus thường có thể bắt đầu ở một mắt và sau đó lan sang mắt còn lại.

Có thể kèm triệu chứng hô hấp

Nếu tác nhân là adenovirus, người bệnh có thể đồng thời có đau họng, sốt hoặc triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Viêm kết mạc do virus khác gì viêm kết mạc do vi khuẩn?

Đây là vấn đề rất quan trọng vì hai bệnh có biểu hiện tương đối giống nhau.

Tuy nhiên, không thể dựa hoàn toàn vào các triệu chứng trên để tự xác định nguyên nhân. Đặc điểm của viêm kết mạc do virus và vi khuẩn có thể chồng lấp, vì vậy trường hợp triệu chứng bất thường hoặc kéo dài nên được bác sĩ chuyên khoa đánh giá.

Viêm kết mạc do virus có nguy hiểm không?

Phần lớn viêm kết mạc do virus không gây tổn thương thị lực vĩnh viễn và có thể tự khỏi. Tuy nhiên, không nên chủ quan vì một số trường hợp có thể ảnh hưởng đến giác mạc.

Khi giác mạc bị ảnh hưởng, người bệnh có thể gặp:

• Nhìn mờ.
• Sợ ánh sáng.
• Cảm giác dị vật rõ.
• Chói mắt.
• Nhìn thấy quầng sáng.

Một số tổn thương giác mạc sau viêm kết mạc adenovirus có thể tồn tại lâu hơn triệu chứng đỏ mắt và trong trường hợp nhất định ảnh hưởng đến chất lượng thị lực.

Vì vậy, nếu mắt chỉ đỏ nhẹ và chảy nước mắt, người bệnh có thể theo dõi theo hướng dẫn y tế. Nhưng khi xuất hiện đau mắt nhiều, sợ ánh sáng rõ hoặc thị lực giảm, cần khám mắt sớm.

Chẩn đoán viêm kết mạc do virus như thế nào?

Chẩn đoán viêm kết mạc do virus chủ yếu dựa trên bệnh sử và khám mắt.

Bác sĩ có thể đánh giá:

• Mức độ đỏ mắt.
• Tình trạng kết mạc.
• Đặc điểm dịch tiết.
• Hạch vùng trước tai.
• Tình trạng giác mạc.
• Thị lực.
• Các triệu chứng toàn thân đi kèm.

Trong đa số trường hợp, không cần thực hiện xét nghiệm virus chuyên sâu. Tuy nhiên, khi bệnh nặng, diễn biến không điển hình hoặc cần loại trừ các bệnh lý khác, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phù hợp.

Nếu người bệnh có sợ ánh sáng hoặc nhìn mờ, bác sĩ có thể sử dụng thuốc nhuộm fluorescein và đèn khe để kiểm tra giác mạc, nhằm phát hiện tổn thương có thể đi kèm.

Điều trị viêm kết mạc do virus

Viêm kết mạc do virus có tự khỏi không?

Trong phần lớn trường hợp, viêm kết mạc do virus là bệnh tự giới hạn. Các triệu chứng thường cải thiện dần trong khoảng 1–3 tuần, mặc dù trường hợp nặng có thể kéo dài hơn.

Do đó, mục tiêu điều trị chủ yếu là:

• Giảm cảm giác khó chịu.
• Hạn chế viêm.
• Bảo vệ giác mạc.
• Theo dõi biến chứng.
• Ngăn bệnh lây sang người khác.

Chườm mát giúp giảm khó chịu

Chườm mát bằng khăn sạch có thể giúp giảm cảm giác nóng rát, khó chịu và sưng quanh mắt.

Không nên sử dụng khăn đã dùng cho người khác hoặc dùng chung khăn giữa hai mắt.

Nước mắt nhân tạo

Nước mắt nhân tạo có thể được sử dụng trong một số trường hợp để làm dịu cảm giác khô, cộm và kích ứng. Người bệnh nên lựa chọn sản phẩm phù hợp và sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thuốc nhỏ mắt Corticoid

Trong một số trường hợp viêm kết mạc do virus nặng, đặc biệt khi có tổn thương giác mạc gây sợ ánh sáng hoặc giảm thị lực, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc Corticoid nhỏ mắt.

 Điều trị viêm kết mạc do virus chủ yếu tập trung vào giảm triệu chứng và theo dõi các dấu hiệu tổn thương giác mạc

Tuyệt đối không tự mua và sử dụng Corticoid nhỏ mắt.

Một số bệnh lý do herpes có thể bị nặng hơn khi dùng Corticoid không đúng chỉ định. Vì vậy, thuốc này cần được sử dụng dưới sự theo dõi của bác sĩ Mắt sau khi đã đánh giá nguyên nhân và tình trạng giác mạc.

Viêm kết mạc do virus có cần dùng thuốc kháng sinh không?

Thông thường, kháng sinh không điều trị được virus.

Vì vậy, nếu xác định hoặc nghi ngờ nhiều đến viêm kết mạc do virus, việc tự ý dùng thuốc nhỏ mắt kháng sinh không giúp tiêu diệt virus. Việc sử dụng thuốc không cần thiết còn có thể gây kích ứng hoặc các vấn đề khác.

Người bệnh không nên thấy mắt đỏ là tự mua thuốc kháng sinh nhỏ mắt.

Nếu bác sĩ nghi ngờ nguyên nhân do vi khuẩn hoặc có chỉ định điều trị khác, thuốc sẽ được lựa chọn dựa trên tình trạng cụ thể.

Cách chăm sóc mắt khi bị viêm kết mạc do virus

Bên cạnh điều trị theo chỉ định, người bệnh có thể thực hiện một số biện pháp hỗ trợ:

Giữ vệ sinh tay

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay, đặc biệt trước và sau khi chạm vào vùng mắt.

Không dụi mắt

Dụi mắt có thể làm tăng kích ứng và tạo điều kiện để virus lây sang mắt còn lại.

Không dùng chung vật dụng cá nhân

Không dùng chung:

• Khăn mặt.
• Khăn tắm.
• Gối.
• Mỹ phẩm.
• Thuốc nhỏ mắt.

Vệ sinh dịch tiết

Nếu mắt có dịch tiết, dùng gạc hoặc khăn sạch riêng để vệ sinh nhẹ nhàng.

Tạm ngưng kính áp tròng

Người đang bị viêm kết mạc do virus nên ngừng sử dụng kính áp tròng cho đến khi mắt hồi phục và được bác sĩ cho phép sử dụng lại.

Hạn chế tiếp xúc gần

Khi đang có triệu chứng, nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác và chú ý vệ sinh tay để giảm nguy cơ lây truyền.

Không đi bơi

Nên tránh hồ bơi trong thời gian mắc bệnh vì nguy cơ lây nhiễm cho người khác và kích ứng mắt.

Viêm kết mạc do virus bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục phụ thuộc vào loại virus và mức độ bệnh.

Những trường hợp nhẹ thường cải thiện trong khoảng 1–3 tuần. Một số trường hợp nặng, đặc biệt khi có tổn thương giác mạc, có thể kéo dài hơn.

Việc mắt vẫn còn hơi đỏ sau khi các triệu chứng khác giảm không nhất thiết có nghĩa là bệnh đang trở nặng. Tuy nhiên, nếu tình trạng ngày càng nặng, thị lực giảm hoặc đau mắt tăng, người bệnh cần tái khám.

Khi nào cần đi khám ngay?

Không phải mọi trường hợp đỏ mắt đều là viêm kết mạc do virus.

Người bệnh nên đi khám sớm nếu có:

• Đau mắt nhiều.
• Sợ ánh sáng rõ rệt.
• Thị lực giảm.
• Nhìn mờ không cải thiện sau khi lau sạch dịch tiết.
• Mắt sưng nhiều.
• Có tổn thương hoặc phồng rộp quanh mi mắt.
• Triệu chứng kéo dài hoặc ngày càng nặng.
• Người bệnh đang sử dụng kính áp tròng.
• Trẻ sơ sinh bị đỏ mắt hoặc có dịch tiết bất thường.

Đặc biệt, đau mắt nhiều hoặc giảm thị lực thực sự không phải biểu hiện điển hình của viêm kết mạc đơn thuần và có thể gợi ý tổn thương giác mạc hoặc bệnh lý mắt khác.

Phòng ngừa viêm kết mạc do virus như thế nào?

Do viêm kết mạc do virus có khả năng lây lan cao, phòng ngừa tập trung vào kiểm soát tiếp xúc và vệ sinh tay.

Rửa tay thường xuyên

Đây là một trong những biện pháp đơn giản và quan trọng nhất.

Hạn chế đưa tay lên mắt

Đặc biệt không dụi mắt khi tay chưa được vệ sinh.

Không dùng chung khăn

Mỗi người nên có khăn mặt và khăn tắm riêng.

Vệ sinh các bề mặt thường xuyên

Các vật dụng thường xuyên chạm vào như điện thoại, tay nắm cửa, bàn làm việc và thiết bị dùng chung cần được vệ sinh phù hợp.

Không dùng chung mỹ phẩm mắt

Không dùng chung mascara, eyeliner hoặc các sản phẩm trang điểm mắt.

Không dùng chung thuốc nhỏ mắt

Đầu lọ thuốc có thể tiếp xúc với tay hoặc vùng mắt và trở thành nguồn lây nhiễm.

Hạn chế đến nơi đông người khi đang mắc bệnh

Nếu đang có biểu hiện rõ ràng, nên hạn chế tiếp xúc gần để giảm nguy cơ lây cho người khác.

Câu hỏi thường gặp về viêm kết mạc do virus

Viêm kết mạc do virus có lây không?

Có. Viêm kết mạc do virus có khả năng lây lan cao, đặc biệt khi nguyên nhân là adenovirus. Virus có thể truyền qua dịch tiết mắt, tay và các vật dụng bị nhiễm.

Viêm kết mạc do virus có cần uống thuốc không?

Phần lớn trường hợp không cần thuốc kháng virus đặc hiệu mà chủ yếu điều trị hỗ trợ. Tuy nhiên, bác sĩ có thể chỉ định phương pháp điều trị khác nếu bệnh nặng hoặc có tổn thương liên quan.

Viêm kết mạc do virus có cần nhỏ kháng sinh không?

Không phải trường hợp nào cũng cần. Kháng sinh không tiêu diệt virus và không nên tự ý sử dụng khi chưa xác định nguyên nhân.

Viêm kết mạc do virus có thể bị cả hai mắt không?

Có. Bệnh có thể khởi phát ở một mắt rồi lan sang mắt còn lại.

Bị viêm kết mạc do virus có nên đeo kính áp tròng không?

Không nên tiếp tục đeo kính áp tròng khi đang có triệu chứng. Chỉ sử dụng lại khi mắt đã hồi phục và được bác sĩ đánh giá phù hợp.

Kết luận

Viêm kết mạc do virus là bệnh mắt thường gặp, có khả năng lây lan cao và thường do adenovirus gây ra. Các biểu hiện điển hình gồm mắt đỏ, chảy nước mắt, cộm rát, sưng mi và có thể kèm sợ ánh sáng. Bệnh thường bắt đầu ở một mắt và có thể lan sang mắt còn lại.

Phần lớn viêm kết mạc do virus có thể tự cải thiện trong 1–3 tuần với chăm sóc hỗ trợ. Chườm mát, nước mắt nhân tạo theo hướng dẫn và giữ vệ sinh mắt có thể giúp giảm khó chịu. Kháng sinh không có tác dụng điều trị virus, trong khi Corticoid chỉ nên được sử dụng khi có chỉ định và theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.

Quan trọng nhất, người bệnh cần chủ động phòng lây bằng cách rửa tay thường xuyên, không dụi mắt, không dùng chung khăn hoặc mỹ phẩm và hạn chế tiếp xúc gần trong thời gian bệnh.

Nếu xuất hiện đau mắt nhiều, sợ ánh sáng rõ, nhìn mờ hoặc các triệu chứng bất thường, hãy đến chuyên khoa Mắt để được kiểm tra. Việc khám đúng thời điểm giúp phân biệt viêm kết mạc do virus với các bệnh lý mắt khác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, bảo vệ thị lực lâu dài.