Viêm họng cấp tính: Triệu chứng và phương pháp điều trị
Viêm họng cấp tính là một trong những bệnh lý hô hấp phổ biến nhất, đặc biệt vào thời điểm giao mùa. Bệnh thường khởi phát đột ngột với triệu chứng đau rát họng, sốt, ho khan, nuốt đau và mệt mỏi toàn thân. Mặc dù đa số trường hợp có thể tự khỏi, nhưng nếu chủ quan hoặc điều trị sai cách, viêm họng cấp tính có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm. Hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị đúng sẽ giúp người bệnh phục hồi nhanh và phòng ngừa tái phát hiệu quả.
Viêm họng cấp tính cần được nhận biết sớm và điều trị kịp thời
Viêm họng cấp tính là gì?
Viêm họng cấp tính là tình trạng viêm đột ngột của niêm mạc họng, thường xảy ra khi cơ thể bị nhiễm virus hoặc vi khuẩn. Bệnh khởi phát nhanh, gây đau rát cổ họng, sốt, nuốt đau và khó chịu toàn thân. Nếu được chẩn đoán và điều trị đúng, bệnh thường khỏi sau 5–7 ngày; nhưng nếu chủ quan, có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như áp-xe quanh amidan hoặc thấp tim.Viêm họng cấp có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt vào thời điểm giao mùa, thời tiết lạnh hoặc khi sức đề kháng suy giảm.
Triệu chứng điển hình của viêm họng cấp tính
Nhận biết sớm triệu chứng giúp người bệnh xử trí kịp thời, tránh tự ý dùng thuốc sai cách.
Sốt cao là triệu chứng của nhiều bệnh trong đó có viêm họng cấp
Dấu hiệu thường gặp
- Đau rát họng, nuốt vướng: cảm giác khô, rát khi nói hoặc nuốt nước bọt.
- Sốt: nhiệt độ có thể lên tới 38,5–40°C, kèm ớn lạnh, đau đầu, mệt mỏi.
- Ho khan hoặc ho có đờm: tùy theo tác nhân gây bệnh.
- Khàn tiếng, mất tiếng do viêm lan xuống thanh quản.
- Hạch cổ sưng đau, đặc biệt trong viêm họng do liên cầu khuẩn.
- Niêm mạc họng đỏ rực, có thể thấy mủ trắng hoặc chấm mủ ở amidan.
Dấu hiệu cần đi khám ngay
- Sốt cao >39,5°C không hạ sau 2 ngày.
- Đau họng dữ dội, khó nuốt, khó thở.
- Có mủ trắng lan rộng hoặc mùi hôi miệng bất thường.
- Phát ban da, sưng khớp, đau tim, nước tiểu sậm (nguy cơ thấp tim hoặc viêm cầu thận).
- Mệt lả, nôn ói, lơ mơ.
Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, người bệnh cần đi khám bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng ngay để được chẩn đoán chính xác nguyên nhân và điều trị kịp thời.
Nguyên nhân gây viêm họng cấp tính
Khoảng 70–80% trường hợp viêm họng cấp do virus, phần còn lại do vi khuẩn (chủ yếu là liên cầu nhóm A – Streptococcus pyogenes).
Virus và vi khuẩn là những nguyên nhân gây bệnh
Nhóm virus thường gặp
- Cúm, á cúm, rhinovirus, coronavirus, adenovirus.
- Thường khởi phát kèm sổ mũi, ho khan, khàn tiếng.
- Ít gây biến chứng nặng.
Nhóm vi khuẩn thường gặp
- Liên cầu khuẩn nhóm A (GAS): gây đau họng đột ngột, sốt cao, hạch cổ sưng, không ho.
- Nếu không điều trị đúng, có thể dẫn đến thấp tim, viêm cầu thận cấp.
| Đặc điểm | Viêm họng do virus | Viêm họng do vi khuẩn |
| Khởi phát | Từ từ, kèm sổ mũi | Đột ngột, đau họng dữ dội |
| Sốt | Vừa, <39°C | Cao >39°C |
| Ho | Thường có | Hiếm khi có |
| Hạch cổ | Ít sưng | Sưng đau rõ |
| Amidan | Đỏ, không mủ | Mủ trắng, mảng bám |
| Điều trị | Triệu chứng | Cần kháng sinh |
Cách điều trị viêm họng cấp tính
Điều trị theo nguyên nhân
Viêm họng cấp tính do virus
- Nghỉ ngơi, uống đủ nước (ấm, không lạnh).
- Giảm đau hạ sốt: dùng paracetamol hoặc ibuprofen theo hướng dẫn bác sĩ.
- Súc họng bằng nước muối ấm 0,9%, 2–3 lần/ngày giúp làm sạch họng, giảm sưng.
- Giữ ẩm đường hô hấp: uống nước ấm, hạn chế nói nhiều, tránh điều hòa lạnh.
- Dinh dưỡng: ăn thức ăn mềm, dễ nuốt, nhiều vitamin C giúp phục hồi niêm mạc.
- Tránh lạm dụng thuốc kháng sinh – vì không có tác dụng với virus.
Viêm họng cấp tính do vi khuẩn
- Kháng sinh đặc hiệu
- Liệu trình: uống đủ liều 7–10 ngày, không tự ngưng khi đỡ.
- Điều trị hỗ trợ: thuốc giảm đau, hạ sốt, súc họng khử khuẩn, xịt họng theo chỉ định.
Chăm sóc tại nhà
- Uống nước ấm, nghỉ ngơi, giữ ấm cổ họng.
- Tránh thức ăn cay, nóng, chua, rượu bia và thuốc lá.
- Không dùng chung cốc, thìa, bàn chải với người khác.
- Theo dõi nhiệt độ và triệu chứng mỗi ngày.
Biến chứng có thể gặp nếu không điều trị đúng
Viêm họng cấp tính nếu không được chăm sóc và điều trị đúng cách có thể dẫn đến:
- Áp-xe quanh amidan: sưng đau một bên họng, khó há miệng, nói giọng “ngậm hột thị”.
- Viêm tai giữa, viêm xoang: do vi khuẩn lan từ họng lên tai hoặc mũi.
- Viêm thanh quản – khí – phế quản: gây ho khan kéo dài, khàn tiếng.
- Thấp tim và viêm cầu thận cấp: biến chứng hiếm nhưng nghiêm trọng của liên cầu khuẩn nhóm A.
Tuân thủ điều trị và tái khám đúng hẹn giúp phòng ngừa hầu hết các biến chứng trên.
Phòng ngừa viêm họng cấp tính
Súc miệng với nước muối hàng ngày giúp phòng ngừa viêm họng
Phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh. Để giảm nguy cơ mắc viêm họng cấp tính, bạn nên:
- Giữ vệ sinh mũi họng: súc miệng nước muối 2 lần/ngày.
- Rửa tay thường xuyên, đặc biệt trước khi ăn và sau khi ho/hắt hơi.
- Giữ ấm cơ thể, nhất là vùng cổ – ngực vào mùa lạnh.
- Tránh khói thuốc, ô nhiễm và bụi bẩn.
- Hạn chế tiếp xúc người đang cảm cúm, ho, sổ mũi.
- Tiêm vắc xin cúm định kỳ mỗi năm, giúp giảm các bệnh hô hấp trên.
- Tăng cường sức đề kháng bằng chế độ ăn nhiều rau xanh, hoa quả và ngủ đủ giấc.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Viêm họng cấp có lây không?
Có. Bệnh lây qua đường hô hấp khi ho, hắt hơi, nói chuyện gần hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân.
2. Viêm họng cấp bao lâu khỏi?
Trung bình 5–7 ngày nếu điều trị đúng. Viêm họng do liên cầu khuẩn cần dùng kháng sinh đủ 10 ngày.
3. Có nên súc miệng nước muối khi bị viêm họng cấp?
Rất nên. Nước muối giúp giảm viêm, làm sạch họng và hạn chế vi khuẩn phát triển.
4. Viêm họng cấp có nên kiêng ăn chua hay cay?
Nên hạn chế. Thức ăn cay, chua có thể làm niêm mạc họng sưng rát hơn.
5. Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Khi đau họng nặng, sốt cao kéo dài >3 ngày, khó thở, nuốt đau hoặc nghi ngờ áp-xe quanh amidan.
Địa chỉ thăm khám sức khỏe uy tín tại TP.HCM
Bệnh viện Đa khoa Gia Định – địa chỉ chăm sóc sức khỏe toàn diện cho bạn và gia đình
Nếu bạn có các triệu chứng đau họng kéo dài, sốt cao hoặc tái phát nhiều lần, hãy đến Bệnh viện Đa khoa Gia Định để được:
- Khám và soi họng bằng hệ thống nội soi ống mềm hiện đại.
- Làm test nhanh liên cầu khuẩn xác định nguyên nhân.
- Được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng tư vấn điều trị và hướng dẫn chăm sóc tại nhà.
Điều trị đúng nguyên nhân, đủ liều và theo dõi định kỳ là cách tốt nhất để bảo vệ họng và ngăn bệnh tái phát.
Kết luận
Viêm họng cấp tính là bệnh lý hô hấp phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Việc nhận biết sớm triệu chứng, điều trị đúng nguyên nhân và tuân thủ hướng dẫn bác sĩ sẽ giúp khỏi bệnh nhanh, tránh biến chứng nguy hiểm.
Hãy lắng nghe cơ thể, chăm sóc họng đúng cách và chủ động phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe đường hô hấp mỗi ngày.
