Triệu chứng viêm tai giữa: Dấu hiệu nhận biết sớm để tránh biến chứng
Viêm tai giữa là bệnh lý tai mũi họng thường gặp, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Nhiều phụ huynh thường nghĩ trẻ đau tai, sốt, quấy khóc chỉ là cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, đây có thể là triệu chứng viêm tai giữa – tình trạng viêm nhiễm xảy ra phía sau màng nhĩ. Nhận biết sớm giúp điều trị kịp thời, bảo vệ sức nghe và hạn chế biến chứng cho trẻ.
Triệu chứng viêm tai giữa: Dấu hiệu nhận biết sớm để tránh biến chứng
Viêm tai giữa là gì?
Viêm tai giữa là tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng xảy ra trong khoang tai giữa, khu vực nằm phía sau màng nhĩ. Đây là nơi có các xương con giúp truyền âm thanh vào tai trong.
Bệnh thường xuất hiện sau các đợt cảm cúm, viêm mũi họng, viêm VA hoặc viêm xoang. Khi vòi nhĩ bị tắc, dịch ứ đọng trong tai giữa, tạo điều kiện cho vi khuẩn hoặc virus phát triển.
Trẻ nhỏ dễ mắc bệnh hơn người lớn vì vòi nhĩ còn ngắn, hẹp và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.
Vì sao cần nhận biết sớm triệu chứng viêm tai giữa?
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, có đến 80% trẻ từng trải qua ít nhất một đợt viêm tai giữa trước 4 tuổi. Điều này cho thấy viêm tai giữa là bệnh rất phổ biến ở trẻ nhỏ, không nên xem nhẹ.
Ba mẹ cần nhận biết sớm triệu chứng viêm tai giữa ở trẻ
Nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, bệnh có thể gây:
- Giảm thính lực tạm thời hoặc kéo dài
- Ảnh hưởng phát triển ngôn ngữ
- Làm trẻ phản ứng chậm với âm thanh
- Gây khó khăn trong giao tiếp
- Ảnh hưởng khả năng tập trung và học tập
Đặc biệt ở trẻ trên 6 tuổi, sức nghe đóng vai trò quan trọng trong tiếp thu kiến thức. Trẻ nghe kém kéo dài có thể học chậm hơn, hay hỏi lại, giảm tự tin và ảnh hưởng đến sự phát triển toàn diện.
Triệu chứng viêm tai giữa theo từng nhóm tuổi
Triệu chứng viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh
Do chưa thể diễn đạt cảm giác khó chịu, trẻ sơ sinh thường biểu hiện qua các triệu chứng viêm tai giữa như:
- Sốt nhẹ hoặc sốt cao
- Quấy khóc nhiều, đặc biệt về đêm
- Ngủ không yên
- Bú kém hoặc bỏ bú
- Kéo tai, dụi tai
- Khó chịu khi chạm vào tai
- Phản ứng kém với âm thanh
- Tai chảy dịch hoặc chảy mủ
Những biểu hiện này dễ nhầm lẫn với mọc răng hoặc cảm lạnh. Nếu trẻ dưới 6 tháng tuổi có dấu hiệu nghi ngờ viêm tai giữa, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sớm.
Triệu chứng viêm tai giữa ở trẻ mẫu giáo
Ở độ tuổi này, trẻ đã có thể than đau tai nhưng thường chưa mô tả rõ mức độ đau. Các triệu chứng viêm tai giữa thường gặp gồm:
- Đau tai
- Sốt, mệt mỏi
- Ăn uống kém
- Ngủ không ngon
- Cáu gắt, khó chịu
- Nghe kém tạm thời
- Hay hỏi lại khi giao tiếp
- Tai chảy dịch hoặc chảy mủ
Lưu ý, việc tai chảy mủ khiến cơn đau giảm không đồng nghĩa bệnh đã khỏi mà có thể là dấu hiệu tổn thương màng nhĩ.
Triệu chứng viêm tai giữa theo từng nhóm tuổi
Triệu chứng viêm tai giữa ở trẻ trên 6 tuổi
Trẻ lớn thường mô tả triệu chứng viêm tai giữa rõ ràng hơn, bao gồm:
- Đau tai âm ỉ hoặc đau nhói
- Căng tức trong tai
- Ù tai
- Nghe kém
- Tai có dịch hoặc mủ
- Đau tăng về đêm
- Chóng mặt, mất thăng bằng
Ngoài ra, trẻ có thể thường xuyên hỏi lại, nghe nhầm, mở âm lượng lớn hoặc giảm tập trung khi học tập.
Triệu chứng viêm tai giữa ở người lớn
Người lớn có thể mắc viêm tai giữa sau cảm cúm, viêm xoang hoặc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên. Các triệu chứng viêm tai giữa thường gặp gồm:
- Đau tai
- Căng tức, nặng tai
- Ù tai
- Nghe kém
- Chảy dịch tai
- Sốt, mệt mỏi
- Đau đầu
- Chóng mặt hoặc mất thăng bằng
Khi xuất hiện đau tai, chảy dịch tai hoặc giảm thính lực, người bệnh nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng và không tự ý dùng thuốc nhỏ tai khi chưa xác định tình trạng màng nhĩ.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Người bệnh nên đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng khi có một trong các dấu hiệu sau:
- Đau tai kéo dài hoặc đau tăng dần
- Sốt cao
- Triệu chứng viêm tai giữa không cải thiện sau 2 – 3 ngày
- Trẻ dưới 6 tháng tuổi có biểu hiện nghi ngờ đau tai
- Tai chảy dịch, chảy mủ hoặc chảy máu
- Ù tai, nghe kém
- Trẻ quấy khóc nhiều sau đợt cảm cúm, viêm mũi họng
- Đau tai kèm chóng mặt, đau đầu nhiều hoặc nôn ói
- Viêm tai giữa tái phát nhiều lần
Không nên chờ đến khi tai chảy mủ mới đi khám. Thăm khám sớm giúp bác sĩ kiểm tra màng nhĩ, đánh giá dịch trong tai giữa và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Không nên làm gì khi nghi ngờ viêm tai giữa?
Những việc không nên làm khi nghi ngờ viêm tai giữa
Khi trẻ hoặc người lớn có dấu hiệu viêm tai giữa, cần tránh các thói quen sau:
- Tự ý mua thuốc nhỏ tai
- Tự dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định
- Nhỏ nước lá, dầu nóng, oxy già hoặc dung dịch không rõ nguồn gốc vào tai
- Ngoáy tai sâu
- Tự ngưng thuốc khi triệu chứng viêm tai giữa vừa giảm
- Bỏ qua lịch tái khám
Những cách xử trí sai có thể làm bệnh kéo dài, gây kích ứng ống tai, tổn thương màng nhĩ hoặc che lấp triệu chứng viêm tai giữa thật.
Chẩn đoán viêm tai giữa
Để chẩn đoán viêm tai giữa, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng viêm tai giữa, thời điểm khởi phát và tiền sử bệnh tai mũi họng của người bệnh.
Các bước thăm khám có thể gồm:
- Hỏi về tình trạng đau tai, sốt, nghe kém, chảy dịch tai
- Kiểm tra tiền sử cảm cúm, viêm mũi họng, viêm VA, viêm xoang
- Soi tai hoặc nội soi tai mũi họng
- Đánh giá màng nhĩ, dịch hoặc mủ trong tai
- Kiểm tra thính lực, chức năng vòi nhĩ khi cần thiết
Chẩn đoán đúng giúp bác sĩ lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Điều trị viêm tai giữa như thế nào?
Điều trị viêm tai giữa không giống nhau ở mọi trường hợp. Bác sĩ sẽ căn cứ vào độ tuổi, mức độ triệu chứng, tình trạng màng nhĩ, sức nghe và nguy cơ tái phát để đưa ra phác đồ phù hợp.
Các hướng điều trị có thể bao gồm:
Điều trị viêm tai giữa bằng thuốc có chỉ định của bác sĩ
- Theo dõi và chăm sóc triệu chứng trong trường hợp nhẹ
- Dùng thuốc giảm đau, hạ sốt khi cần
- Dùng kháng sinh khi có chỉ định
- Điều trị bệnh lý mũi họng đi kèm như viêm mũi họng, viêm VA, viêm xoang
- Theo dõi sức nghe
- Can thiệp chuyên khoa nếu có ứ dịch kéo dài, tái phát hoặc ảnh hưởng thính lực
Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc hoặc ngưng thuốc sớm. Với trẻ em, điều trị đúng hướng không chỉ giúp giảm triệu chứng viêm tai giữa mà còn bảo vệ sức nghe và hạn chế nguy cơ tái phát.
Xem thêm: Viêm tai giữa ở trẻ em là gì?
Cách phòng ngừa viêm tai giữa tái phát
Để giảm nguy cơ viêm tai giữa, phụ huynh có thể thực hiện các biện pháp sau:
Không để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá để phòng người bệnh
- Điều trị sớm cảm cúm, viêm mũi họng, viêm VA, viêm xoang
- Giữ vệ sinh mũi họng đúng cách
- Tiêm ngừa đầy đủ theo khuyến cáo
- Tránh để trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá
- Không để trẻ bú nằm hoàn toàn nếu trẻ còn nhỏ
- Giữ ấm vùng tai mũi họng khi thời tiết lạnh
- Tái khám đúng hẹn nếu trẻ từng bị viêm tai giữa
Phòng ngừa tốt các bệnh lý tai mũi họng giúp giảm nguy cơ tắc vòi nhĩ, ứ dịch tai giữa và tái phát viêm tai giữa.
Câu hỏi thường gặp về viêm tai giữa
Trẻ kéo tai, dụi tai có phải viêm tai giữa không?
Có thể. Đây là dấu hiệu gợi ý viêm tai giữa, nhất là khi trẻ sốt, quấy khóc hoặc vừa bị cảm cúm.
Tai chảy mủ nhưng hết đau có nguy hiểm không?
Có. Đây có thể là dấu hiệu màng nhĩ bị tổn thương, cần đi khám sớm.
Viêm tai giữa có gây nghe kém không?
Có thể. Dịch viêm hoặc tổn thương màng nhĩ có thể ảnh hưởng khả năng nghe.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
Khi trẻ đau tai nhiều, sốt cao, tai chảy dịch, nghe kém, quấy khóc kéo dài hoặc không cải thiện sau vài ngày.
Thăm khám viêm tai giữa tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định
Khi có triệu chứng viêm tai giữa như đau tai, sốt, ù tai, nghe kém, tai chảy dịch hoặc trẻ quấy khóc kéo dài sau cảm cúm, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng.
Tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định, người bệnh được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, nội soi tai mũi họng, đánh giá màng nhĩ và mức độ ảnh hưởng đến sức nghe. Với trẻ em, bác sĩ có thể đánh giá chức năng vòi nhĩ để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, hướng đến phục hồi sức nghe theo sinh lý tự nhiên.
