Nhận biết sớm triệu chứng viêm loét dạ dày để điều trị kịp thời

Việc nhận biết sớm triệu chứng viêm loét dạ dày giúp người bệnh chủ động thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị đúng hướng. Nếu để kéo dài, vết loét có thể gây xuất huyết tiêu hóa, thủng dạ dày hoặc các biến chứng nghiêm trọng khác. 

Viêm loét dạ dày là gì?

Viêm loét dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị tổn thương do sự mất cân bằng giữa yếu tố bảo vệ niêm mạc và các tác nhân gây hại, chẳng hạn như axit dạ dày, vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) hoặc thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs). 

Nhận biết sớm triệu chứng viêm loét dạ dày giúp người bệnh chủ động thăm khám và điều trị kịp thời

Khác với viêm dạ dày chỉ gây phản ứng viêm trên niêm mạc, loét dạ dày hình thành tổn thương sâu hơn, có thể lan qua các lớp niêm mạc và dưới niêm mạc. Mức độ biểu hiện của bệnh không phải lúc nào cũng tương ứng với mức độ tổn thương. Một vết loét nhỏ vẫn có thể gây chảy máu, trong khi một số người có tổn thương dạ dày nhưng gần như không cảm thấy triệu chứng.

Vì vậy, chỉ dựa vào cảm giác đau hoặc mức độ khó chịu, người bệnh không thể tự xác định chính xác tình trạng viêm loét dạ dày mà cần được bác sĩ đánh giá.

Các nguyên nhân thường gặp gây viêm loét dạ dày

Trước khi tìm hiểu triệu chứng viêm loét dạ dày, người bệnh cần biết những yếu tố có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày.

Nhiễm vi khuẩn H. pylori

H.pylori là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm dạ dày mạn tính và bệnh loét dạ dày – tá tràng. Vi khuẩn này có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ niêm mạc, thúc đẩy phản ứng viêm và khiến dạ dày dễ bị tổn thương bởi axit.

Người nhiễm H. pylori có thể không có biểu hiện rõ ràng. Khi xuất hiện triệu chứng, người bệnh thường gặp đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, đầy bụng, ợ hơi, buồn nôn và khó tiêu. Việc phát hiện và điều trị H. pylori theo chỉ định giúp giảm nguy cơ tái phát loét ở những trường hợp có liên quan đến vi khuẩn này. 

Sử dụng thuốc chống viêm không steroid

Một số thuốc giảm đau, chống viêm như ibuprofen, naproxen hoặc aspirin có thể làm tăng nguy cơ viêm, loét và xuất huyết tiêu hóa, đặc biệt khi sử dụng kéo dài, liều cao hoặc kết hợp với các yếu tố nguy cơ khác.

Nhóm thuốc này có thể làm giảm các chất hỗ trợ bảo vệ niêm mạc dạ dày, khiến lớp niêm mạc dễ bị tác động bởi axit. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc đang được kê toa, mà cần trao đổi với bác sĩ để được cân nhắc phương án phù hợp.

Thói quen sinh hoạt và các yếu tố liên quan

Rượu bia, hút thuốc lá, ăn uống không điều độ và căng thẳng kéo dài có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng tiêu hóa hoặc ảnh hưởng đến quá trình hồi phục niêm mạc. Tuy nhiên, không nên xem đây là nguyên nhân duy nhất gây loét dạ dày. Bác sĩ cần đánh giá tổng thể để xác định yếu tố liên quan và hướng điều trị phù hợp.

7 triệu chứng viêm loét dạ dày thường gặp

Nhận biết triệu chứng viêm loét dạ dày giúp người bệnh phát hiện bất thường và thăm khám sớm. Tuy nhiên, các biểu hiện dưới đây cũng có thể gặp trong nhiều bệnh lý tiêu hóa khác nên không thể dùng để tự chẩn đoán.

Đau hoặc nóng rát vùng thượng vị

Đau vùng thượng vị, tức khu vực phía trên rốn và dưới xương ức, là một trong những triệu chứng viêm loét dạ dày thường gặp. Cơn đau có thể âm ỉ, nóng rát, quặn từng đợt hoặc xuất hiện sau khi ăn.

Một số người cảm thấy đau khi đói, trong khi người khác đau tăng sau bữa ăn. Đặc điểm cơn đau phụ thuộc vào vị trí tổn thương, mức độ viêm loét và phản ứng của từng cơ thể. Đau thượng vị kéo dài, tái diễn hoặc tăng dần cần được bác sĩ đánh giá thay vì chỉ sử dụng thuốc giảm đau tạm thời.

Đầy bụng, khó tiêu và nhanh no

Người bị viêm loét dạ dày có thể cảm thấy đầy bụng sau khi ăn, nhanh no dù chỉ ăn một lượng nhỏ hoặc khó chịu kéo dài ở vùng bụng trên.

Đau thượng vị, đầy bụng, buồn nôn và khó tiêu là những triệu chứng viêm loét dạ dày thường gặp

Tình trạng này có thể liên quan đến rối loạn tiêu hóa, viêm niêm mạc hoặc sự thay đổi hoạt động của dạ dày. Tuy nhiên, đầy bụng và nhanh no không phải dấu hiệu đặc hiệu của loét dạ dày. Nếu triệu chứng kéo dài, đặc biệt đi kèm sụt cân hoặc nôn ói, người bệnh nên thăm khám sớm.

Buồn nôn hoặc nôn

Buồn nôn là triệu chứng viêm loét dạ dày có thể xuất hiện cùng cảm giác đau thượng vị, đầy bụng hoặc khó tiêu. Một số trường hợp có thể nôn sau khi ăn hoặc nôn nhiều lần.

Nôn kéo dài có thể khiến cơ thể mất nước, rối loạn điện giải và ảnh hưởng đến dinh dưỡng. Đặc biệt, nếu chất nôn có máu hoặc màu nâu giống bã cà phê, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay vì đây có thể là dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa.

Ợ hơi, ợ chua và cảm giác nóng rát

Ợ hơi, ợ chua hoặc nóng rát vùng ngực có thể xuất hiện ở người mắc bệnh dạ dày, nhưng những biểu hiện này cũng thường liên quan đến trào ngược dạ dày – thực quản.

Do đó, người bệnh không nên mặc định mọi trường hợp ợ chua đều là viêm loét dạ dày. Bác sĩ sẽ dựa trên vị trí triệu chứng, thời điểm xuất hiện, tiền sử bệnh và các xét nghiệm cần thiết để phân biệt nguyên nhân.

Chán ăn và sụt cân không chủ ý

Khi thường xuyên đau bụng, buồn nôn hoặc khó tiêu, người bệnh có thể giảm cảm giác thèm ăn. Nếu tình trạng này kéo dài, cơ thể có nguy cơ thiếu năng lượng và sụt cân.

Triệu chứng viêm loét dạ dày kèm sụt cân không chủ ý cần được chú ý, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc người có tiền sử bệnh tiêu hóa. Sụt cân không rõ nguyên nhân không chỉ liên quan đến viêm loét mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý khác cần kiểm tra.

Mệt mỏi, chóng mặt do thiếu máu

Vết loét dạ dày có thể gây chảy máu từ từ, dẫn đến thiếu máu thiếu sắt. Người bệnh có thể cảm thấy mệt mỏi, da xanh, chóng mặt, giảm khả năng tập trung hoặc hụt hơi khi vận động.

Chảy máu tiêu hóa không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng. Vì vậy, những triệu chứng mệt mỏi kéo dài, đặc biệt khi đi kèm phân đen hoặc đau bụng, cần được kiểm tra y tế.

Không có triệu chứng rõ ràng

Một số người có viêm loét dạ dày nhưng không cảm thấy đau hoặc chỉ có biểu hiện nhẹ. Bệnh có thể được phát hiện tình cờ khi nội soi hoặc khi xuất hiện biến chứng.

Điều này cho thấy việc không có triệu chứng viêm loét dạ dày không đồng nghĩa với việc dạ dày hoàn toàn khỏe mạnh. Những người có yếu tố nguy cơ như nhiễm H. pylori, sử dụng NSAIDs kéo dài hoặc tiền sử loét dạ dày nên trao đổi với bác sĩ về nhu cầu kiểm tra.

Khi nào triệu chứng viêm loét dạ dày cần được cấp cứu?

Một số dấu hiệu có thể cho thấy bệnh đã xuất hiện biến chứng và cần được xử trí khẩn cấp. Người bệnh nên đến cơ sở y tế ngay khi có một trong các biểu hiện:

• Nôn ra máu hoặc chất nôn có màu nâu như bã cà phê.
• Đi ngoài phân đen, dính như hắc ín hoặc có máu.
• Đau bụng dữ dội, đột ngột, tăng nhanh.
• Bụng cứng, đau nhiều khi chạm vào.
• Chóng mặt, ngất, vã mồ hôi hoặc mệt lả.
• Nôn ói liên tục, không thể ăn uống hoặc có dấu hiệu mất nước.

Xuất huyết và thủng là những biến chứng quan trọng của bệnh loét dạ dày. Trong đó, thủng dạ dày có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời

Chẩn đoán viêm loét dạ dày bằng phương pháp nào?

Dựa trên triệu chứng viêm loét dạ dày, bác sĩ sẽ khai thác bệnh sử, đặc điểm cơn đau, thói quen sử dụng thuốc và các dấu hiệu đi kèm. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định những phương pháp sau:

Nội soi dạ dày

Nội soi dạ dày – tá tràng giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng, từ đó phát hiện tình trạng viêm, trợt niêm mạc, vết loét hoặc tổn thương bất thường.

Nội soi dạ dày giúp bác sĩ quan sát niêm mạc, phát hiện vết loét và đánh giá những tổn thương bất thường

Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể lấy mẫu sinh thiết để kiểm tra mô bệnh học hoặc thực hiện xét nghiệm H. pylori khi cần thiết. Với những trường hợp có tổn thương nghi ngờ, sinh thiết giúp hỗ trợ đánh giá nguyên nhân và loại trừ các bệnh lý khác.

Xét nghiệm H. pylor

H.pylori có thể được phát hiện thông qua nhiều phương pháp, chẳng hạn xét nghiệm hơi thở ure, xét nghiệm kháng nguyên trong phân hoặc xét nghiệm trên mẫu sinh thiết khi nội soi.

Việc lựa chọn phương pháp phụ thuộc vào tình trạng người bệnh, tiền sử điều trị và chỉ định của bác sĩ. Một số thuốc, đặc biệt thuốc ức chế bơm proton và kháng sinh, có thể ảnh hưởng đến độ chính xác của xét nghiệm nên người bệnh cần được hướng dẫn trước khi thực hiện.

Xét nghiệm máu và các kiểm tra bổ sung

Khi nghi ngờ xuất huyết tiêu hóa hoặc thiếu máu, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm công thức máu và các xét nghiệm liên quan. Những phương pháp bổ sung khác được lựa chọn dựa trên triệu chứng, độ tuổi, bệnh nền và nguy cơ biến chứng.

Điều trị viêm loét dạ dày như thế nào?

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, vị trí và mức độ tổn thương. Một số hướng điều trị thường được sử dụng gồm:

• Thuốc giảm tiết axit: Hỗ trợ giảm tác động của axit lên niêm mạc và tạo điều kiện cho vết loét hồi phục.
• Điều trị H. pylori: Người có kết quả dương tính có thể được kê phác đồ phối hợp thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Điều chỉnh thuốc gây tổn thương dạ dày: Bác sĩ có thể cân nhắc thay đổi hoặc ngừng NSAIDs nếu phù hợp với tình trạng sức khỏe.
• Điều trị biến chứng: Xuất huyết tiêu hóa có thể cần nội soi can thiệp để cầm máu; một số trường hợp nặng có thể cần phẫu thuật hoặc can thiệp chuyên sâu.

Người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị dựa trên triệu chứng viêm loét dạ dày vì việc dùng thuốc không đúng nguyên nhân có thể làm chậm quá trình chẩn đoán hoặc che lấp dấu hiệu cảnh báo. Điều trị H. pylori cũng cần tuân thủ đầy đủ phác đồ và kiểm tra xác nhận hiệu quả sau điều trị theo chỉ định. 

Cách phòng ngừa và hạn chế tái phát viêm loét dạ dày

Để giảm nguy cơ xuất hiện hoặc tái phát các triệu chứng viêm loét dạ dày, người bệnh nên:

• Ăn uống điều độ, hạn chế bỏ bữa hoặc ăn quá nhiều trong một lần.
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá và những thực phẩm gây khó chịu cho cơ thể.
• Không tự ý sử dụng thuốc giảm đau, chống viêm kéo dài.
• Dùng thuốc theo đúng liều lượng và thời gian được kê.
• Điều trị đầy đủ nếu được xác định nhiễm H. pylori.
• Thăm khám khi đau thượng vị, buồn nôn hoặc khó tiêu tái diễn.
• Không tự áp dụng các phương pháp dân gian thay thế điều trị y khoa.

Chế độ ăn uống và sinh hoạt có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, nhưng không thay thế việc chẩn đoán nguyên nhân và điều trị vết loét.

Câu hỏi thường gặp về triệu chứng viêm loét dạ dày

Triệu chứng viêm loét dạ dày có giống đau dạ dày thông thường không?

Các biểu hiện như đau thượng vị, đầy bụng, buồn nôn có thể gặp trong nhiều bệnh lý tiêu hóa. Vì vậy, không thể phân biệt chính xác viêm loét dạ dày chỉ bằng cảm giác đau. Người bệnh cần được bác sĩ đánh giá, đặc biệt khi triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.

Viêm loét dạ dày có tự khỏi không?

Một số triệu chứng có thể giảm tạm thời, nhưng vết loét vẫn có thể tồn tại hoặc tái phát nếu nguyên nhân chưa được xử lý. Người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân và tuân thủ hướng dẫn điều trị.

Khi có triệu chứng viêm loét dạ dày có cần nội soi không?

Không phải mọi trường hợp đều cần nội soi ngay. Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên độ tuổi, triệu chứng, dấu hiệu cảnh báo, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ. Nội soi thường được chỉ định khi cần quan sát trực tiếp tổn thương hoặc đánh giá những biểu hiện nghi ngờ.

Kết luận

Nhận biết sớm triệu chứng viêm loét dạ dày giúp người bệnh chủ động kiểm tra sức khỏe, xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp. Những biểu hiện như đau thượng vị, đầy bụng, buồn nôn, chán ăn hoặc mệt mỏi không nên bị xem nhẹ, đặc biệt khi kéo dài, tái phát hoặc đi kèm dấu hiệu cảnh báo.

Khi xuất hiện bất thường về tiêu hóa, người bệnh nên thăm khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa phù hợp để được đánh giá toàn diện. Bệnh viện Đa khoa Gia Định cung cấp dịch vụ thăm khám và chẩn đoán các bệnh lý tiêu hóa, hỗ trợ người bệnh phát hiện sớm và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.