Nhận biết sớm triệu chứng hen phế quản như khò khè, khó thở, ho kéo dài về đêm giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế cơn hen cấp nguy hiểm.

Triệu chứng hen phế quản: Nhận biết để kiểm soát sớm

Hen phế quản (hay còn gọi là bệnh suyễn) là một trong những bệnh lý đường hô hấp mạn tính phổ biến nhất trên thế giới, ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi từ trẻ em đến người già. Việc nhận biết sớm các triệu chứng hen phế quản đóng vai trò cực kỳ quan trọng, giúp người bệnh tiếp cận các phương pháp điều trị kịp thời, kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa những rủi ro đe dọa đến tính mạng. Cùng tìm hiểu chi tiết về các dấu hiệu cảnh báo căn bệnh này qua bài viết dưới đây.

Hen phế quản là gì?

Hen phế quản là tình trạng viêm mạn tính ở đường dẫn khí (phế quản) của phổi. Quá trình viêm này làm cho đường thở trở nên vô cùng nhạy cảm với các yếu tố kích thích từ môi trường (như khói bụi, phấn hoa, lông thú, thời tiết lạnh…).

Khi tiếp xúc với các “dị nguyên” này, đường thở sẽ phản ứng thái quá bằng cách sưng nề, tiết ra nhiều dịch nhầy và các cơ bao quanh phế quản co thắt lại. Hậu quả là không gian cho không khí đi vào và đi ra khỏi phổi bị thu hẹp đột ngột, tạo nên một cơn hen phế quản cấp tính. Nếu không được kiểm soát tốt, tình trạng viêm kéo dài sẽ làm suy giảm chức năng hô hấp vĩnh viễn.

7 triệu chứng hen phế quản thường gặp

Nhiều bệnh nhân thường thắc mắc hen phế quản biểu hiện như thế nào và liệu có dễ nhầm lẫn với các bệnh lý hô hấp thông thường như cảm cúm hay viêm phế quản hay không. Thực tế, các dấu hiệu hen phế quản có tính đặc trưng khá cao. Dưới đây là 7 triệu chứng thường gặp nhất mà bạn không nên bỏ qua:

Khò khè khi thở

Đây là dấu hiệu kinh điển và dễ nhận biết nhất của bệnh hen. Khò khè là âm thanh rít, thé hoặc the thé phát ra từ lồng ngực, đặc biệt nghe rõ nhất khi người bệnh thở ra. Nguyên nhân của tình trạng này là do luồng không khí phải cố gắng len lỏi qua những đoạn phế quản đang bị viêm sưng và co thắt hẹp lại. Tình trạng khò khè khó thở thường xuất hiện rõ rệt trong cơn hen cấp hoặc khi người bệnh tiếp xúc với yếu tố dị ứng.

Khó thở từng cơn

Khác với bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) thường gây khó thở liên tục, khó thở trong hen phế quản thường xuất hiện theo từng cơn. Người bệnh có cảm giác hụt hơi, không thể hít đủ không khí vào phổi hoặc cảm thấy rất chật vật để thở ra. Cơn khó thở có thể diễn ra nhanh chóng, kéo dài từ vài phút đến vài giờ và có thể tự thuyên giảm hoặc cần dùng thuốc cắt cơn.

Ho kéo dài về đêm hoặc sáng sớm

Ho là phản xạ tự nhiên để tống dị vật ra ngoài, nhưng ho về đêm lại là một đặc điểm rất điển hình của người bệnh hen. Ho trong hen phế quản thường là ho khan, ít đờm (trừ khi có bội nhiễm). Các cơn ho thường rũ rượi, kéo dài, đặc biệt gia tăng về cường độ vào nửa đêm hoặc tờ mờ sáng do sự thay đổi của nồng độ hormone tự nhiên trong cơ thể và nhiệt độ không khí hạ thấp.

Cảm giác nặng ngực

Nhiều bệnh nhân mô tả cảm giác này giống như có một tảng đá đè nặng lên ngực, hoặc lồng ngực bị siết chặt lại bằng một dải băng. Cảm giác đau tức, nặng ngực này xuất phát từ việc các cơ hô hấp phải gắng sức hoạt động để chống lại sự tắc nghẽn của đường thở.

Mệt khi vận động

Một số người chỉ xuất hiện triệu chứng hen phế quản khi họ hoạt động thể lực gắng sức (chạy bộ, chơi thể thao, leo cầu thang). Tình trạng này được gọi là hen suyễn do thể dục. Người bệnh sẽ cảm thấy hụt hơi, ho và khò khè nhanh chóng sau khi bắt đầu vận động, buộc họ phải dừng lại để nghỉ ngơi.

Thức giấc do khó thở

Sự gián đoạn giấc ngủ là hệ quả tất yếu của tình trạng ho và khó thở về đêm. Tần suất người bệnh phải thức giấc giữa đêm vì lên cơn hen cũng là một trong những tiêu chí quan trọng để bác sĩ đánh giá mức độ nặng nhẹ và mức độ kiểm soát bệnh.

Triệu chứng thay đổi theo mùa

Tính chất dao động và thay đổi theo thời gian, theo mùa là điểm khác biệt lớn của hen phế quản. Triệu chứng có thể bùng phát dữ dội vào mùa xuân (khi lượng phấn hoa cao), mùa đông (khi không khí lạnh và khô), hoặc khi thay đổi thời tiết đột ngột. Tại các thời điểm khác trong năm, người bệnh có thể hoàn toàn khỏe mạnh bình thường.

Khi nào cần đi khám?

Bệnh hen phế quản có thể đe dọa tính mạng nếu cơn hen cấp bùng phát dữ dội mà không được cấp cứu kịp thời. Bạn cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa Hô hấp hoặc tới phòng cấp cứu ngay lập tức nếu có các dấu hiệu sau:

• Tình trạng khò khè, khó thở trở nên trầm trọng, đặc biệt vào buổi sáng sớm hoặc ban đêm.
• Khó thở đến mức không thể nói được những câu dài, phải thở ngáp cá, vã mồ hôi.
• Da, môi hoặc đầu ngón tay chuyển sang màu xanh tím (dấu hiệu cơ thể thiếu oxy nghiêm trọng).
• Triệu chứng không hề thuyên giảm sau khi đã sử dụng thuốc xịt cắt cơn (như Salbutamol) theo hướng dẫn.
• Nhịp thở rất nhanh, lồng ngực co rút mạnh theo từng nhịp thở (đặc biệt chú ý ở trẻ em).

Bảo vệ sức khỏe lá phổi của bạn ngay hôm nay! Nếu bạn hoặc người thân thường xuyên bị ho về đêm, tức ngực hoặc khò khè khó thở, đừng chủ quan. Hãy liên hệ ngay với Bệnh viện Đa khoa Gia Định để được tầm soát, chẩn đoán xác định và xây dựng phác đồ kiểm soát hen cá thể hóa. Đặt lịch khám ngay!

Chẩn đoán hen phế quản bằng cách nào?

Để chẩn đoán chính xác hen phế quản và loại trừ các bệnh lý hô hấp khác có triệu chứng tương tự (như viêm phế quản mạn, COPD, suy tim…), các bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám lâm sàng, khai thác tiền sử bệnh lý gia đình và chỉ định các cận lâm sàng cần thiết:

Làm gì khi nghi ngờ mắc hen phế quản?

Khi nhận thấy bản thân hoặc người nhà có các triệu chứng hen phế quản, bạn cần thực hiện các bước sau:

1. Không tự ý dùng thuốc: Việc tự mua các loại thuốc ho, thuốc kháng sinh hay thuốc chống viêm corticosteroids không theo chỉ định có thể làm che lấp triệu chứng, gây ra nhiều tác dụng phụ và khiến bệnh diễn tiến phức tạp hơn.
2. Khám chuyên khoa sớm: Đến cơ sở y tế uy tín để được đo chức năng hô hấp và nhận phác đồ điều trị đúng đắn.
3. Tránh xa các yếu tố khởi phát: Chủ động theo dõi để phát hiện xem yếu tố nào làm bạn lên cơn ho, khó thở (khói thuốc lá, mùi hóa chất mạnh, lông chó mèo…) và hạn chế tiếp xúc tối đa với chúng.
4. Giữ môi trường sống sạch sẽ: Thường xuyên giặt giũ chăn ga gối đệm, vệ sinh rèm cửa, sử dụng máy lọc không khí để loại bỏ mạt bụi và nấm mốc trong phòng ngủ.

Câu hỏi thường gặp (FAQs)

1. Khò khè có phải hen phế quản không?

Khò khè là triệu chứng rất điển hình của hen phế quản, nhưng không phải mọi trường hợp khò khè đều là hen. Khò khè cũng có thể là dấu hiệu của viêm phế quản, viêm phổi, COPD, trào ngược dạ dày thực quản (GERD) hoặc hóc dị vật (thường gặp ở trẻ em). Do đó, bạn cần được bác sĩ thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân.

2. Ho về đêm có phải dấu hiệu hen?

Ho kéo dài về đêm là một trong những đặc điểm báo hiệu bệnh hen suyễn đang không được kiểm soát tốt. Do ban đêm nhiệt độ giảm, tư thế nằm làm dịch tiết dễ ứ đọng, cùng với sự sụt giảm nồng độ cortisol nội sinh khiến đường thở dễ bị kích thích và viêm hơn. Nếu bạn ho khan nhiều về đêm mà không kèm sốt hay đau họng, khả năng cao đó là triệu chứng hen phế quản.

3. Hen phế quản có tự hết không?

Hen phế quản là bệnh lý mạn tính, nghĩa là bệnh sẽ theo bạn suốt đời và không thể chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, đối với hen ở trẻ em, một tỷ lệ nhất định có thể thuyên giảm và gần như không xuất hiện triệu chứng khi trẻ bước vào tuổi dậy thì. Với người trưởng thành, bệnh không tự hết nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt, người bệnh có thể sống, sinh hoạt và làm việc bình thường nếu tuân thủ đúng phác đồ điều trị của bác sĩ.

4. Khi nào cần đo chức năng hô hấp?

Bạn cần đo chức năng hô hấp khi:

• Bắt đầu nghi ngờ mắc hen phế quản hoặc các bệnh lý hô hấp mạn tính khác.
• Sau khi điều trị được 3-6 tháng để đánh giá hiệu quả của phác đồ thuốc.
• Định kỳ từ 1 đến 2 năm một lần (hoặc theo lịch hẹn của bác sĩ) để theo dõi sự suy giảm chức năng phổi và điều chỉnh liều lượng thuốc phù hợp.