Trẻ bao nhiêu tuổi thì nạo Va hoặc cắt amidan được?

Nhiều phụ huynh lo lắng khi trẻ thường xuyên nghẹt mũi, thở miệng, ngủ ngáy, viêm họng hoặc viêm amidan tái phát nhiều lần. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định nạo VA hoặc cắt amidan để cải thiện đường thở, giảm viêm tái phát và hạn chế biến chứng cho trẻ. Tuy nhiên, trẻ bao nhiêu tuổi thì có thể thực hiện các thủ thuật này, khi nào thật sự cần phẫu thuật và phụ huynh cần lưu ý điều gì? Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ hơn để đưa trẻ đi thăm khám và điều trị đúng thời điểm.

Trẻ bao nhiêu tuổi thì nạo Va hoặc cắt amidan được?

VA và amidan là gì?

VA là tổ chức lympho nằm ở vòm mũi họng, phía sau mũi. VA tham gia bảo vệ cơ thể trước vi khuẩn, virus đi vào qua đường hô hấp. Ở trẻ nhỏ, VA thường phát triển mạnh và có xu hướng teo dần khi trẻ lớn.

Khi VA viêm hoặc phì đại, trẻ có thể gặp các vấn đề:

• Nghẹt mũi kéo dài.
• Thở miệng.
• Ngủ ngáy.
• Chảy mũi sau, ho kéo dài.
• Viêm tai giữa hoặc nghe kém.

Phân biệt viêm VA và viêm amidan

Amidan là hai khối mô lympho nằm hai bên thành họng. Amidan giúp bảo vệ cơ thể trước tác nhân gây bệnh đi qua đường miệng, họng.

Khi amidan viêm nhiều lần hoặc quá phát, trẻ có thể:

• Đau họng, sốt.
• Nuốt đau.
• Hôi miệng.
• Ngủ ngáy.
• Khó thở khi ngủ.

VA và amidan đều có vai trò miễn dịch. Tuy nhiên, khi viêm kéo dài hoặc phì đại gây biến chứng, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật.

Trẻ bao nhiêu tuổi thì nạo VA được?

Nạo VA thường được cân nhắc khi VA phì đại hoặc viêm tái phát ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ. Thông thường, trẻ từ 3 tuổi trở lên dễ được chỉ định hơn vì VA phát triển mạnh và dễ gây triệu chứng.

Phụ huynh lưu ý: không phải VA to là phải nạo. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ tắc nghẽn, tình trạng viêm và biến chứng đi kèm.

Trẻ có thể được chỉ định nạo VA khi có:

• Nghẹt mũi kéo dài, điều trị không cải thiện.
• Thở miệng, ngủ ngáy, ngủ không yên.
• Ngưng thở khi ngủ.
• Viêm VA, viêm tai giữa tái phát.
• Nghe kém do ứ dịch tai giữa.
• Ăn ngủ kém, chậm tăng cân.

Xem thêm: Nạo VA có đau không?

Trẻ bao nhiêu tuổi thì cắt amidan được?

Cắt amidan thường được cân nhắc ở trẻ từ 3 tuổi trở lên khi có chỉ định phù hợp. Trẻ dưới 3 tuổi vẫn có thể phẫu thuật nhưng cần theo dõi sát hơn do nguy cơ biến chứng sau mổ cao hơn như khó thở, mất nước, chảy máu hoặc ảnh hưởng sau gây mê.

Trẻ có thể được chỉ định cắt amidan khi:

• Viêm amidan tái phát nhiều lần.
• Amidan quá phát gây ngủ ngáy, thở miệng.
• Khó thở hoặc ngưng thở khi ngủ.
• Áp xe quanh amidan.
• Amidan to bất thường, lệch một bên.
• Viêm amidan mạn gây hôi miệng, nuốt khó.

Không phải amidan to là cần cắt. Nếu trẻ vẫn ăn ngủ tốt, không viêm tái phát hay ngưng thở khi ngủ, bác sĩ có thể theo dõi hoặc điều trị nội khoa.

Khi nào trẻ nên nạo VA hoặc cắt amidan?

Trẻ nên được khám Tai Mũi Họng nếu có dấu hiệu tắc nghẽn đường thở, viêm tái phát hoặc biến chứng tai giữa.

Do tắc nghẽn đường thở

VA hoặc amidan quá phát có thể làm hẹp đường thở trên. Trẻ có thể có các dấu hiệu:

Trẻ ngủ ngáy kéo dài ba mẹ cần chú ý

• Ngủ ngáy lớn kéo dài.
• Thở miệng khi ngủ.
• Ngủ không sâu, hay giật mình.
• Đổ mồ hôi đêm.
• Có cơn ngưng thở khi ngủ.
• Ban ngày mệt mỏi, kém tập trung.
• Chậm tăng cân hoặc chậm phát triển.

Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ có thể bị ảnh hưởng giấc ngủ, học tập, hành vi và tăng trưởng. Khi đó, bác sĩ sẽ đánh giá để cân nhắc nạo VA hoặc cắt amidan hoặc phối hợp cả hai.

Do viêm tái phát

Cắt amidan có thể được cân nhắc khi trẻ viêm amidan nhiều lần, phải dùng thuốc nhiều đợt, nghỉ học thường xuyên hoặc ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt.

Nạo VA có thể được cân nhắc nếu trẻ có:

• Viêm amidan tái phát nhiều lần trong năm.
• Viêm VA tái phát gây chảy mũi sau, ho kéo dài, nghẹt mũi dai dẳng.
• Trẻ phải dùng thuốc nhiều lần, nghỉ học nhiều, ảnh hưởng sinh hoạt.
• Có biến chứng như viêm tai giữa, viêm xoang, áp xe quanh amidan.

Theo hướng dẫn AAO-HNS, có thể cân nhắc cắt amidan nếu trẻ có ít nhất 7 đợt viêm cấp trong 1 năm, hoặc 5 đợt/năm trong 2 năm liên tiếp, hoặc 3 đợt/năm trong 3 năm liên tiếp, kèm ghi nhận y tế phù hợp.

Xem thêm: Khi nào cần cắt amidan và những lưu ý cần thiết

Khi nào chưa nên nạo VA hoặc cắt amidan?

Không phải thời điểm nào trẻ cũng có thể phẫu thuật nạo VA hoặc cắt amidan. Bác sĩ có thể trì hoãn nếu trẻ đang:

 Trẻ kho khè, viêm phế quản thì chưa nên nạo VA hoặc cắt amidan

• Sốt, viêm họng, viêm mũi xoang cấp.
• Ho nhiều, khò khè, viêm phế quản hoặc nhiễm trùng hô hấp.
• Hen phế quản chưa kiểm soát tốt.
• Rối loạn đông máu, thiếu máu nặng.
• Mất nước, ăn uống kém.
• Bệnh tim mạch, hô hấp, thần kinh chưa ổn định.
• Đang dùng thuốc ảnh hưởng đông máu nhưng chưa được hướng dẫn.

Phẫu thuật chỉ nên thực hiện khi trẻ đủ điều kiện gây mê và được bác sĩ đánh giá an toàn.

Nạo VA hoặc cắt amidan có ảnh hưởng đến miễn dịch của trẻ không?

Đây là lo lắng thường gặp của phụ huynh. VA và amidan là một phần của hệ miễn dịch vùng mũi họng. Tuy nhiên, cơ thể trẻ còn nhiều tổ chức miễn dịch khác cùng tham gia bảo vệ cơ thể.

Khi VA hoặc amidan viêm kéo dài, phì đại gây tắc nghẽn, chúng có thể trở thành ổ viêm. Lúc này, trẻ có thể gặp nhiều vấn đề hơn như:

• Nghẹt mũi kéo dài.
• Ngủ kém.
• Viêm tai giữa tái phát.
• Viêm họng tái phát.
• Chậm tăng cân.
• Giảm chất lượng sống.

Nếu có chỉ định đúng, nạo VA hoặc cắt amidan thường giúp trẻ thở tốt hơn, ngủ ngon hơn và giảm viêm tái phát. Phụ huynh không nên quá lo lắng, nhưng cũng không nên tự ý yêu cầu phẫu thuật khi trẻ chưa có chỉ định.

Chăm sóc trẻ sau nạo VA, cắt amidan

Sau nạo VA hoặc cắt amidan, trẻ cần nghỉ ngơi, uống thuốc đúng chỉ định và uống đủ nước. Trong vài ngày đầu, nên cho trẻ ăn thức ăn mềm, nguội hoặc ấm nhẹ để dễ nuốt và hạn chế đau.

Nên cho trẻ ăn thức ăn mềm dễ nuốt

Nên cho trẻ ăn:

• Cháo, súp.
• Sữa, sữa chua.
• Thức ăn mềm, dễ nuốt.

Nên tránh:

• Thức ăn cứng, nóng.
• Đồ cay, chua.
• Thức ăn có cạnh sắc.
• Vận động mạnh.

Cần đưa trẻ đi khám ngay nếu có:

• Chảy máu miệng hoặc mũi.
• Nôn ra máu.
• Sốt cao kéo dài.
• Đau nhiều không giảm.
• Bỏ ăn uống, tiểu ít.
• Lừ đừ, khó thở.

Tái khám đúng hẹn giúp theo dõi quá trình hồi phục và phát hiện sớm biến chứng sau nạo VA hoặc cắt amidan nếu có.

Kết luận

Trẻ không có một mốc tuổi cố định để nạo VA hoặc cắt amidan. Phụ huynh không nên tự quyết định nạo VA hoặc cắt amidan chỉ vì trẻ hay viêm họng, nghẹt mũi hoặc amidan to. Ngược lại, cũng không nên trì hoãn quá lâu nếu trẻ có dấu hiệu nặng.

Cần đưa trẻ đi khám sớm khi có:

• Ngủ ngáy kéo dài.
• Thở miệng thường xuyên.
• Có cơn ngưng thở khi ngủ.
• Viêm tai giữa tái phát.
• Viêm amidan nhiều lần.

Khi đi khám, phụ huynh nên cung cấp rõ số lần viêm, thuốc đã dùng, tình trạng ngủ ngáy, ăn uống, tăng trưởng và bệnh nền của trẻ. Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn.

Tại Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Gia Định, trẻ được thăm khám chuyên khoa với hệ thống thiết bị hiện đại, đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm và công nghệ điều trị hiện đại nhất. Bệnh viện sẽ liên đồng hành cùng phụ huynh trong hành trình bảo vệ sức khỏe con yêu.