Tại sao nên tiêm cúm định kỳ mỗi năm?

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, có khả năng lây lan nhanh trong cộng đồng. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi và thường gây các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, đau đầu, đau nhức cơ thể và mệt mỏi.

Phần lớn người mắc cúm có thể hồi phục, nhưng bệnh không phải lúc nào cũng nhẹ. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh lý nền có nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng hơn. Vì vậy, chủ động phòng ngừa cúm bằng tiêm vắc xin là một trong những biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe.

Vậy tại sao nên tiêm cúm định kỳ mỗi năm, ngay cả khi năm trước đã tiêm?

Có hai lý do chính: khả năng bảo vệ của vắc xin giảm dần theo thời gian và virus cúm liên tục thay đổi. Do đó, thành phần vắc xin được xem xét, cập nhật theo từng mùa để phù hợp hơn với các chủng virus cúm dự kiến lưu hành.

Cúm mùa có nguy hiểm không?

Cúm thường khởi phát tương đối đột ngột với các biểu hiện như:

• Sốt hoặc cảm giác sốt, ớn lạnh.
• Ho, thường là ho khan.
• Đau họng.
• Đau đầu.
• Đau nhức cơ hoặc toàn thân.
• Mệt mỏi.
• Chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi.

Ở trẻ em, cúm đôi khi có thể kèm theo nôn ói hoặc tiêu chảy.

Đa số trường hợp sẽ hồi phục, nhưng cúm có thể gây biến chứng hoặc làm nặng thêm các bệnh lý nền. Những biến chứng đáng lưu ý có thể bao gồm viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm trầm trọng hơn các bệnh mạn tính đang mắc.

WHO đặc biệt lưu ý nguy cơ biến chứng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính.

Vì sao nên tiêm cúm định kỳ mỗi năm?

1. Virus cúm liên tục thay đổi

Virus cúm không cố định mà có thể thay đổi theo thời gian. Những chủng virus lưu hành trong cộng đồng ở mùa này có thể khác với mùa trước.

WHO liên tục theo dõi sự lưu hành của virus cúm trên toàn cầu và đưa ra khuyến nghị về thành phần vắc xin theo từng mùa.

Vì vậy, việc tiêm cúm định kỳ mỗi năm giúp cơ thể được tiếp cận với vắc xin được cập nhật phù hợp hơn với các virus cúm dự kiến lưu hành trong mùa mới.

2. Khả năng miễn dịch sau tiêm giảm dần theo thời gian

Sau khi tiêm vắc xin, cơ thể hình thành đáp ứng miễn dịch đối với virus cúm. Tuy nhiên, khả năng bảo vệ không duy trì ở mức cố định mãi mãi.

WHO cho biết miễn dịch do vắc xin cúm tạo ra giảm dần theo thời gian, do đó tiêm vắc xin cúm hằng năm được khuyến nghị để duy trì khả năng bảo vệ.

Đây cũng là lý do một người đã tiêm vắc xin cúm năm trước vẫn nên tiêm lại vào mùa tiếp theo.

3. Tiêm phòng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và bệnh diễn tiến nặng

Tiêm vắc xin cúm không đảm bảo 100% không mắc bệnh. Hiệu quả bảo vệ có thể thay đổi tùy mùa, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và mức độ tương đồng giữa chủng virus trong vắc xin với virus đang lưu hành.

Tuy nhiên, tiêm phòng vẫn có nhiều lợi ích: giúp giảm nguy cơ mắc cúm, giảm số trường hợp phải khám hoặc nhập viện và có thể làm giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh nếu người đã tiêm vẫn mắc cúm.

Vì vậy, mục tiêu của tiêm cúm định kỳ không chỉ là “không mắc cúm”, mà còn góp phần giảm nguy cơ bệnh nặng và biến chứng.

Những ai nên tiêm vắc xin cúm hằng năm?

WHO đặc biệt khuyến nghị tiêm phòng cúm hằng năm cho các nhóm có nguy cơ cao, gồm:

Trẻ em

Trẻ nhỏ, đặc biệt nhóm từ 6 tháng đến dưới 5 tuổi, là nhóm có nguy cơ gặp biến chứng do cúm cao hơn và được WHO ưu tiên trong khuyến cáo tiêm phòng.

Đối với trẻ nhỏ, lịch tiêm cụ thể cần được bác sĩ hoặc nhân viên y tế tư vấn dựa trên tuổi và tiền sử tiêm vắc xin cúm trước đó.

Người cao tuổi

Người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ mắc cúm nặng và gặp biến chứng cao hơn so với người trẻ khỏe mạnh.

Người mắc bệnh mạn tính

Những người đang mắc các bệnh mạn tính có thể có nguy cơ diễn tiến nặng hơn nếu mắc cúm. Vì vậy, tiêm phòng là một phần quan trọng trong chiến lược phòng bệnh.

Phụ nữ mang thai

WHO khuyến nghị tiêm phòng cúm cho phụ nữ mang thai ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ.

Nhân viên y tế

Nhân viên y tế thường xuyên tiếp xúc với người bệnh nên việc tiêm phòng vừa giúp bảo vệ bản thân vừa góp phần hạn chế nguy cơ lây truyền virus cho những người có nguy cơ cao.

Trẻ em có cần tiêm cúm mỗi năm không?

Có.

Đây là vấn đề nhiều phụ huynh quan tâm, đặc biệt khi trẻ đã được tiêm cúm ở những năm trước.

Trẻ vẫn có thể cần tiêm cúm định kỳ mỗi năm vì virus cúm thay đổi và khả năng bảo vệ sau tiêm giảm dần theo thời gian.

Đặc biệt, trẻ nhỏ là một trong những nhóm được WHO ưu tiên trong tiêm phòng cúm.

Với trẻ từ 6 tháng tuổi, lịch tiêm cụ thể cần được nhân viên y tế kiểm tra dựa trên tuổi, tiền sử tiêm chủng và loại vắc xin sử dụng.

Một số trẻ nhỏ có thể cần 2 liều trong cùng một mùa cúm tùy tiền sử tiêm chủng; vì vậy phụ huynh không nên tự xác định lịch tiêm mà nên hỏi bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng.

Khi nào nên tiêm vắc xin cúm?

Không nên chờ đến khi xuất hiện nhiều ca cúm trong cộng đồng mới bắt đầu tiêm.

Thời điểm tiêm phù hợp có thể khác nhau tùy khu vực và tình hình lưu hành virus. WHO khuyến nghị nên tiêm trước khi mùa cúm bắt đầu để có khả năng bảo vệ tốt hơn, nhưng tiêm trong mùa cúm vẫn có thể mang lại lợi ích phòng bệnh.

Sau khi tiêm, cơ thể cần thời gian để hình thành đáp ứng miễn dịch; WHO cho biết quá trình này có thể mất khoảng 2 tuần.

Vì vậy, nếu thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc thường xuyên tiếp xúc với trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền, bạn nên chủ động trao đổi với bác sĩ về thời điểm tiêm cúm định kỳ phù hợp.

Những loại vắc xin cúm nào thường được sử dụng?

Tùy từng thời điểm, nguồn cung và đối tượng tiêm, cơ sở y tế có thể sử dụng những loại vắc xin cúm khác nhau.

Trong đó, Influvac và Vaxigrip là những tên vắc xin cúm được sử dụng trong thực hành tiêm chủng.

Tuy nhiên, người dân không nên tự lựa chọn vắc xin chỉ dựa trên tên sản phẩm. Việc lựa chọn cần căn cứ vào:

• Độ tuổi.
• Tiền sử tiêm chủng.
• Tình trạng sức khỏe.
• Tiền sử dị ứng hoặc phản ứng với vắc xin.
• Loại vắc xin được chỉ định và đang có tại cơ sở tiêm chủng.
• Khuyến cáo sử dụng của từng sản phẩm.

Danh mục, thành phần và tình trạng cung ứng vắc xin có thể thay đổi theo từng thời điểm.

Tiêm vắc xin cúm có gây bệnh cúm không?

Không.

Vắc xin cúm dạng tiêm không gây ra bệnh cúm theo cơ chế của virus cúm gây bệnh. CDC khẳng định vắc xin cúm không thể gây bệnh cúm.

Sau tiêm, một số người có thể gặp các phản ứng tại chỗ hoặc cảm giác mệt mỏi trong thời gian ngắn. Đây là những phản ứng có thể gặp sau tiêm chủng và không đồng nghĩa với việc người tiêm bị cúm.

Trước khi tiêm, nhân viên y tế sẽ khai thác tiền sử sức khỏe, tiền sử dị ứng và các thông tin cần thiết để đánh giá việc tiêm chủng.

Đã tiêm cúm năm trước, năm nay có cần tiêm lại?

Có.

Đây là một trong những lý do quan trọng nhất để duy trì tiêm cúm định kỳ.

Có hai nguyên nhân chính:

Thứ nhất: khả năng bảo vệ của vắc xin giảm dần theo thời gian.

Thứ hai: virus cúm liên tục thay đổi và thành phần vắc xin được xem xét, cập nhật theo từng mùa.

Do đó, việc đã tiêm cúm năm trước không thay thế cho việc tiêm phòng ở mùa tiếp theo.

Ngoài tiêm vắc xin, làm gì để phòng cúm?

Tiêm vắc xin là biện pháp quan trọng nhưng vẫn cần kết hợp với các thói quen phòng bệnh khác.

Bạn nên:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
• Che miệng và mũi khi ho, hắt hơi.
• Hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng cúm.
• Không dùng chung đồ dùng cá nhân.
• Hạn chế đưa tay lên mắt, mũi và miệng.
• Nghỉ ngơi và hạn chế tiếp xúc với người khác khi đang có triệu chứng bệnh.
• Giữ không gian sống thông thoáng.

WHO cũng khuyến nghị các biện pháp vệ sinh hô hấp, rửa tay và hạn chế tiếp xúc gần với người bệnh để giảm nguy cơ lây truyền cúm.

Khi nào người bệnh cần đi khám?

Không phải trường hợp cúm nào cũng cần nhập viện. Tuy nhiên, người bệnh nên được thăm khám khi triệu chứng nặng, kéo dài hoặc thuộc nhóm có nguy cơ cao.

Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần được theo dõi sát hơn khi xuất hiện triệu chứng cúm. WHO lưu ý các nhóm này có nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng cao hơn.

Với trẻ em, phụ huynh cần chú ý các biểu hiện bất thường như khó thở, thở nhanh, li bì, bỏ bú/bỏ ăn, uống kém hoặc tình trạng bệnh diễn tiến xấu.

Tiêm vắc xin cúm tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định

Chủ động tiêm cúm định kỳ mỗi năm là một trong những cách giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng liên quan, đặc biệt ở những nhóm có nguy cơ cao.

Tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định, người dân có thể được tư vấn về tiêm phòng dựa trên độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe.

Đặc biệt, với trẻ em và người có bệnh lý nền, việc tư vấn trước tiêm giúp lựa chọn lịch tiêm phù hợp và đảm bảo các điều kiện cần thiết trước khi tiêm chủng.

Một số vắc xin cúm như Influvac, Vaxigrip có thể được sử dụng tùy theo danh mục và tình trạng cung ứng tại từng thời điểm.

👉 Xem thêm: Vắc xin phòng bệnh phổ biến

Câu hỏi thường gặp về tiêm cúm định kỳ

1. Tại sao nên tiêm cúm định kỳ mỗi năm?

Vì khả năng bảo vệ của vắc xin giảm dần theo thời gian và virus cúm liên tục biến đổi. Thành phần vắc xin cũng được xem xét, cập nhật theo từng mùa để phù hợp hơn với các chủng virus dự kiến lưu hành.

2. Người khỏe mạnh có cần tiêm cúm không?

Có thể tiêm phòng. Cúm có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi. CDC khuyến nghị tiêm vắc xin cúm hằng năm cho người từ 6 tháng tuổi trở lên nếu không có chống chỉ định.

3. Trẻ bao nhiêu tháng tuổi có thể tiêm vắc xin cúm?

Vắc xin cúm được khuyến nghị cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, với lịch tiêm cụ thể tùy tuổi và tiền sử tiêm chủng.

4. Tiêm cúm có phòng được tất cả các chủng virus cúm không?

Không. Vắc xin được thiết kế dựa trên các virus cúm được dự đoán có khả năng lưu hành trong mùa. Vì virus cúm liên tục thay đổi nên hiệu quả bảo vệ có thể khác nhau giữa các mùa. Tuy nhiên, tiêm phòng vẫn giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và bệnh diễn tiến nặng.

5. Influvac và Vaxigrip có phải tiêm cùng lúc không?

Không. Người dân không nên tự kết hợp hoặc lựa chọn vắc xin. Bác sĩ/nhân viên y tế sẽ tư vấn loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp dựa trên tuổi, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe.

Kết luận

Tại sao nên tiêm cúm định kỳ mỗi năm? Vì virus cúm luôn thay đổi trong khi khả năng bảo vệ của vắc xin giảm dần theo thời gian. Tiêm phòng hằng năm giúp duy trì khả năng bảo vệ trước các chủng virus cúm được dự đoán lưu hành trong mùa mới.

Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh mạn tính nên chủ động trao đổi với bác sĩ về việc tiêm phòng cúm hằng năm.

Chủ động phòng cúm hôm nay – bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình trong mùa cúm.