Tăng nhãn áp góc mở: Đặc điểm và cách điều trị

Tăng nhãn áp góc mở là dạng glaucoma phổ biến có thể gây mất thị lực không hồi phục nếu phát hiện muộn. Tìm hiểu nguyên nhân, triệu chứng, yếu tố nguy cơ và phương pháp điều trị hiệu quả giúp bảo vệ thị lực lâu dài.

Tăng nhãn áp góc mở là gì?

Tăng nhãn áp góc mở là dạng phổ biến nhất của bệnh tăng nhãn áp (glaucoma), chiếm phần lớn các trường hợp được chẩn đoán trên toàn thế giới. Đây là bệnh lý mắt mạn tính gây tổn thương dây thần kinh thị giác do áp lực trong mắt tăng cao hoặc do dây thần kinh thị giác nhạy cảm với mức nhãn áp bình thường. 

Nhiều bệnh lý về mắt tiến triển âm thầm và không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu

Điều đáng lo ngại là Tăng nhãn áp góc mở thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm mà không gây đau nhức hay triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường cho đến khi thị trường bị thu hẹp đáng kể hoặc thị lực suy giảm nghiêm trọng.

Theo các chuyên gia nhãn khoa, Tăng nhãn áp góc mở là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa không hồi phục trên thế giới. Tuy nhiên, nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, người bệnh hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh và duy trì thị lực lâu dài.

Cơ chế hình thành tăng nhãn áp góc mở

Để hiểu rõ Tăng nhãn áp góc mở, cần biết cách thủy dịch lưu thông trong mắt.

Thủy dịch là chất lỏng được sản xuất liên tục bên trong mắt nhằm:

• Nuôi dưỡng các cấu trúc nội nhãn
• Duy trì hình dạng nhãn cầu
• Đảm bảo hoạt động bình thường của mắt

Thông thường, thủy dịch được tạo ra và thoát ra ngoài thông qua hệ thống bè củng giác mạc ở góc tiền phòng.

Ở người mắc Tăng nhãn áp góc mở, góc thoát lưu vẫn mở nhưng hệ thống dẫn lưu hoạt động kém hiệu quả. Điều này khiến thủy dịch thoát ra chậm hơn bình thường, làm áp lực trong mắt tăng dần theo thời gian.

Áp lực kéo dài sẽ gây tổn thương dây thần kinh thị giác, từ đó ảnh hưởng đến khả năng truyền tín hiệu từ mắt lên não.

Nguyên nhân gây tăng nhãn áp góc mở

Hiện nay, nguyên nhân chính xác của Tăng nhãn áp góc mở vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy bệnh liên quan đến sự suy giảm chức năng hệ thống dẫn lưu thủy dịch.

Một số yếu tố có thể góp phần thúc đẩy bệnh gồm:

• Lão hóa tự nhiên
• Yếu tố di truyền
• Rối loạn tuần hoàn máu đến thần kinh thị giác
• Tăng áp lực nội nhãn kéo dài
• Bệnh lý toàn thân ảnh hưởng đến mạch máu

Việc xác định các yếu tố nguy cơ đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát hiện sớm tăng nhãn áp góc mở.

Những đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh

Một số đối tượng có nguy cơ mắc bệnh mắt cao hơn so với người bình thường

Người trên 40 tuổi

Nguy cơ mắc Tăng nhãn áp góc mở tăng dần theo tuổi.

Sau tuổi 40, hệ thống thoát lưu thủy dịch có thể suy giảm chức năng tự nhiên, làm tăng nguy cơ tăng nhãn áp.

Đây là lý do người trung niên và cao tuổi nên khám mắt định kỳ để tầm soát bệnh.

Người có tiền sử gia đình mắc glaucoma

Di truyền được xem là yếu tố nguy cơ quan trọng.

Nếu cha mẹ hoặc anh chị em ruột từng mắc Tăng nhãn áp góc mở, nguy cơ xuất hiện bệnh sẽ cao hơn đáng kể so với người bình thường.

Người mắc tiểu đường và tăng huyết áp

Các bệnh lý mạch máu như:

• Đái tháo đường
• Tăng huyết áp
• Rối loạn mỡ máu

có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn máu nuôi thần kinh thị giác và làm tăng nguy cơ Tăng nhãn áp góc mở.

Người cận thị nặng

Nhiều nghiên cứu cho thấy người cận thị cao có nguy cơ mắc tăng nhãn áp góc mở lớn hơn nhóm dân số chung.

Do đó, những người cận thị nặng cần kiểm tra nhãn áp và thần kinh thị giác thường xuyên.

Triệu chứng của tăng nhãn áp góc mở

Điểm nguy hiểm nhất của tăng nhãn áp góc mở là bệnh tiến triển âm thầm.

Trong giai đoạn đầu, người bệnh thường:

• Không đau mắt
• Không đỏ mắt
• Không nhận thấy thị lực giảm rõ rệt

Đây là lý do nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi tổn thương thần kinh thị giác đã ở giai đoạn muộn.

Thu hẹp thị trường ngoại vi

Đây là triệu chứng điển hình của tăng nhãn áp góc mở.

Người bệnh có thể:

• Khó nhận biết vật ở hai bên
• Dễ va chạm khi di chuyển
• Cảm giác tầm nhìn ngày càng hẹp

Tuy nhiên, do tiến triển chậm nên nhiều người không nhận ra sự thay đổi này.

Giảm thị lực giai đoạn muộn

Khi tổn thương thần kinh thị giác trở nên nghiêm trọng, thị lực trung tâm bắt đầu bị ảnh hưởng.

Người bệnh có thể:

• Nhìn mờ
• Khó đọc sách
• Khó nhận diện khuôn mặt

Lúc này, khả năng phục hồi thị lực thường rất hạn chế.

Vì sao tăng nhãn áp góc mở nguy hiểm?

Không giống nhiều bệnh lý mắt khác có thể điều trị và phục hồi thị lực, tổn thương do tăng nhãn áp góc mở thường không thể đảo ngược.

Khi các sợi thần kinh thị giác bị phá hủy:

• Thị trường mất đi vĩnh viễn
• Không thể tái tạo lại
• Nguy cơ mù lòa tăng cao

Đây là lý do bệnh được gọi là “kẻ đánh cắp thị lực thầm lặng”.

Phát hiện sớm là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị.

Chẩn đoán tăng nhãn áp góc mở như thế nào?

Để phát hiện tăng nhãn áp góc mở, bác sĩ sẽ thực hiện nhiều bước kiểm tra chuyên sâu.

Đo nhãn áp

Đây là bước quan trọng giúp đánh giá áp lực bên trong mắt.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp tăng nhãn áp đều có nhãn áp cao bất thường.

Khám đáy mắt

Bác sĩ sẽ đánh giá:

• Đầu dây thần kinh thị giác
• Mức độ lõm gai thị
• Dấu hiệu tổn thương thần kinh thị giác

Đây là tiêu chuẩn quan trọng trong chẩn đoán tăng nhãn áp góc mở.

Đo thị trường

Kiểm tra thị trường giúp phát hiện:

• Mất thị trường ngoại vi
• Mức độ tiến triển của bệnh
• Hiệu quả điều trị

Chụp OCT thần kinh thị giác

OCT cho phép đánh giá:

• Độ dày lớp sợi thần kinh võng mạc
• Mức độ tổn thương thần kinh thị giác

Đây là công nghệ hiện đại giúp phát hiện tăng nhãn áp góc mở từ rất sớm.

Các phương pháp điều trị tăng nhãn áp góc mở

Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm tăng nhãn áp ở các đối tượng nguy cơ cao, từ đó bảo tồn thị lực hiệu quả hơn

Mục tiêu điều trị tăng nhãn áp góc mở là làm chậm hoặc ngăn chặn tổn thương thần kinh thị giác.

Điều trị bằng thuốc nhỏ mắt

Đây là phương pháp phổ biến nhất ở giai đoạn đầu.

Thuốc có tác dụng:

• Giảm sản xuất thủy dịch
• Tăng thoát lưu thủy dịch
• Hạ nhãn áp

Người bệnh cần sử dụng thuốc đều đặn theo hướng dẫn của bác sĩ.

Điều trị bằng laser

Laser có thể được chỉ định khi thuốc không đạt hiệu quả tối ưu.

Phương pháp này giúp:

• Cải thiện khả năng dẫn lưu thủy dịch
• Hạ nhãn áp
• Hạn chế tiến triển bệnh

Phẫu thuật điều trị tăng nhãn áp

Khi thuốc và laser không kiểm soát được bệnh, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật.

Mục tiêu của phẫu thuật:

• Tạo đường thoát lưu mới cho thủy dịch
• Giảm áp lực nội nhãn
• Bảo tồn chức năng thần kinh thị giác

Phẫu thuật không giúp phục hồi phần thị lực đã mất nhưng có thể ngăn bệnh tiến triển thêm.

Người bệnh cần lưu ý gì trong quá trình điều trị?

Việc điều trị tăng nhãn áp góc mở thường kéo dài suốt đời.

Người bệnh cần:

• Tuân thủ thuốc đúng chỉ định
• Không tự ý ngưng thuốc
• Khám mắt định kỳ
• Theo dõi nhãn áp thường xuyên

Việc bỏ điều trị có thể khiến bệnh tiến triển âm thầm và gây mất thị lực không hồi phục.

Cách phòng ngừa tăng nhãn áp góc mở

Không phải mọi trường hợp đều có thể phòng tránh hoàn toàn, nhưng có thể giảm nguy cơ bằng cách:

• Khám mắt định kỳ từ sau 40 tuổi
• Kiểm soát huyết áp và tiểu đường
• Duy trì lối sống lành mạnh
• Tập thể dục đều đặn
• Không tự ý dùng thuốc chứa corticoid

Đặc biệt, những người có tiền sử gia đình mắc tăng nhãn áp góc mở nên tầm soát thường xuyên hơn.

Điều trị tăng nhãn áp góc mở tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định

Tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định, người bệnh được thăm khám chuyên sâu với hệ thống thiết bị hiện đại hỗ trợ phát hiện sớm và theo dõi tăng nhãn áp góc mở.

Khoa Mắt triển khai:

• Đo nhãn áp chuyên sâu
• Đo thị trường tự động
• Chụp OCT thần kinh thị giác
• Theo dõi tiến triển glaucoma định kỳ

Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa mắt sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh, giúp kiểm soát nhãn áp hiệu quả và bảo tồn thị lực lâu dài.

Kết luận

Tăng nhãn áp góc mở là bệnh lý mắt mạn tính nguy hiểm có thể gây mất thị lực không hồi phục nếu phát hiện muộn. Do bệnh thường diễn tiến âm thầm nên nhiều người không nhận ra cho đến khi tổn thương thần kinh thị giác đã nghiêm trọng.

Khám mắt định kỳ, đặc biệt sau tuổi 40 hoặc ở những người có yếu tố nguy cơ cao, là cách hiệu quả nhất để phát hiện sớm tăng nhãn áp góc mở. Điều trị đúng và theo dõi thường xuyên sẽ giúp kiểm soát bệnh, bảo vệ thị lực và nâng cao chất lượng cuộc sống.