Quy tắc BE FAST là gì? Cách nhận biết đột quỵ sớm bạn cần biết
Đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên thế giới. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận hàng trăm nghìn ca mới, nhiều trường hợp nhập viện muộn khiến việc điều trị gặp khó khăn. Vì vậy, nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo đột quỵ là yếu tố rất quan trọng. Những năm gần đây, quy tắc BE FAST được các chuyên gia y tế khuyến nghị áp dụng để phát hiện sớm đột quỵ, giúp người bệnh được đưa đến cơ sở y tế kịp thời.
Nhận biết đột quỵ sớm nhờ quy tắc BE FAST
Quy tắc BE FAST là gì?
BE FAST là quy tắc giúp nhận biết nhanh các dấu hiệu sớm của đột quỵ. Đây là cụm từ viết tắt của 6 dấu hiệu cảnh báo quan trọng, bao gồm:
- B – Balance (Mất thăng bằng)
- E – Eyes (Rối loạn thị giác)
- F – Face (Méo mặt)
- A – Arms (Yếu tay chân)
- S – Speech (Rối loạn ngôn ngữ)
- T – Time (Thời gian – cần cấp cứu ngay)
Quy tắc BE FAST được các tổ chức y tế quốc tế sử dụng rộng rãi nhằm giúp cộng đồng nhận biết sớm các triệu chứng đột quỵ và nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện trong “giờ vàng” điều trị.
Ý nghĩa của từng dấu hiệu trong quy tắc BE FAST
Dưới đây chi tiết 6 dấu hiệu nhận biết đột quỵ sớm BE FAST:
Balance – Mất thăng bằng
Người bị đột quỵ có thể xuất hiện tình trạng mất thăng bằng đột ngột, chóng mặt, đi đứng loạng choạng hoặc khó giữ thăng bằng khi đứng. Một số trường hợp có cảm giác quay cuồng, khó phối hợp vận động.
Mất thăng bằng đột ngộ là một trong những dấu hiệu của quy tắc BE FAST trong đột quỵ
Đây là dấu hiệu thường gặp khi vùng não kiểm soát thăng bằng và phối hợp vận động bị tổn thương do thiếu máu não hoặc xuất huyết não.
Eyes – Rối loạn thị giác
Rối loạn thị giác là một dấu hiệu quan trọng trong quy tắc BE FAST. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như:
- Nhìn mờ đột ngột
- Nhìn đôi
- Mất thị lực một bên mắt
- Khó nhìn rõ khi đọc chữ hoặc nhìn vật thể
Tình trạng này xảy ra do vùng não kiểm soát thị giác bị ảnh hưởng.
Face – Méo mặt
Một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất của đột quỵ là méo mặt. Khi yêu cầu người bệnh cười hoặc nói chuyện, có thể thấy:
- Miệng lệch sang một bên
- Một bên mặt bị xệ xuống
- Nếp nhăn mặt mất cân đối
Dấu hiệu này cho thấy các dây thần kinh kiểm soát cơ mặt đang bị tổn thương.
Méo mặt, yếu liệt tay chân là biểu hiện điển hình quy tắc BE FAST cần phải chú ý ngay
Arms – Yếu tay chân
Người bị đột quỵ thường có biểu hiện yếu hoặc tê một bên tay hoặc chân là một trong những dấu hiệu của quy tắc BE FAST. Khi yêu cầu nâng hai tay lên cùng lúc, một tay có thể:
- Không nâng lên được
- Bị rơi xuống nhanh
- Có cảm giác tê bì hoặc mất sức
Đây là dấu hiệu quan trọng cho thấy vùng não điều khiển vận động đang bị ảnh hưởng.
Speech – Rối loạn ngôn ngữ
Rối loạn ngôn ngữ là dấu hiệu rất phổ biến của đột quỵ. Người bệnh có thể:
- Nói khó, nói ngọng
- Không phát âm rõ
- Nói lắp hoặc không hiểu lời người khác nói
Nếu nhận thấy người bệnh có dấu hiệu này, cần nghĩ ngay đến khả năng đột quỵ.
Time – Thời gian cấp cứu
Time là yếu tố quan trọng nhất trong quy tắc BE FAST. Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ, cần đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.
Trong điều trị đột quỵ, thời gian đóng vai trò quyết định. Càng điều trị sớm, khả năng cứu sống và phục hồi chức năng càng cao.
Vì sao quy tắc BE FAST đặc biệt quan trọng?
Đột quỵ xảy ra khi nguồn cung cấp máu lên não bị gián đoạn, khiến các tế bào não bị thiếu oxy và nhanh chóng bị tổn thương.
Các nghiên cứu cho thấy:
- Mỗi phút xảy ra đột quỵ, não có thể mất khoảng 1,9 triệu tế bào thần kinh.
- Càng trì hoãn điều trị, nguy cơ tàn phế và tử vong càng tăng.
Trong điều trị đột quỵ thiếu máu não, các bác sĩ có thể sử dụng thuốc tiêu sợi huyết nếu người bệnh được đưa đến bệnh viện trong khoảng 4,5 giờ đầu sau khi khởi phát triệu chứng. Đây được gọi là “giờ vàng” trong điều trị đột quỵ.
Chính vì vậy, quy tắc BE FAST giúp cộng đồng nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ để đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt.
Các loại đột quỵ phổ biến
Đột quỵ do thiếu máu não là phổ biến nhất
Đột quỵ thiếu máu não
Đây là loại đột quỵ phổ biến nhất, chiếm khoảng 85% các trường hợp. Nguyên nhân thường do cục máu đông làm tắc nghẽn mạch máu não.
Đột quỵ xuất huyết não
Chiếm khoảng 15% trường hợp, xảy ra khi mạch máu trong não bị vỡ, gây chảy máu trong nhu mô não.
Dù là loại đột quỵ nào, việc nhận biết sớm thông qua quy tắc BE FAST đều giúp tăng cơ hội điều trị hiệu quả.
Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ
Đột quỵ thường liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ tích lũy theo thời gian. Việc nhận biết và kiểm soát các yếu tố này có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ và bảo vệ sức khỏe tim mạch. Dưới đây là một số yếu tố nguy cơ đột quỵ cao bác sĩ tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định khuyến cáo:
Những đối tượng có nguy cơ đột quỵ cao bạn cần biết
Tăng huyết áp
Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ. Huyết áp cao kéo dài có thể làm tổn thương thành mạch, khiến mạch máu dễ bị xơ vữa, tắc nghẽn hoặc vỡ mạch.
Tiểu đường
Người mắc tiểu đường có nguy cơ đột quỵ cao hơn do đường huyết tăng kéo dài gây tổn thương mạch máu. Tình trạng này làm tăng khả năng hình thành mảng xơ vữa và cản trở lưu thông máu lên não.
Rối loạn mỡ máu
Rối loạn mỡ máu, đặc biệt là tăng cholesterol xấu (LDL), có thể hình thành các mảng xơ vữa trong lòng mạch. Khi mạch máu bị hẹp hoặc tắc nghẽn, nguy cơ xảy ra đột quỵ sẽ tăng lên.
Hút thuốc lá
Hút thuốc lá làm tổn thương thành mạch và thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch. Ngoài ra, các chất độc trong khói thuốc còn làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Béo phì
Béo phì làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như tăng huyết áp, tiểu đường và rối loạn mỡ máu. Đây đều là những yếu tố có thể dẫn đến đột quỵ nếu không được kiểm soát tốt.
Ít vận động
Lối sống ít vận động khiến cơ thể dễ tăng cân và rối loạn chuyển hóa. Việc duy trì hoạt động thể chất thường xuyên giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ đột quỵ.
Lạm dụng rượu bia
Uống nhiều rượu bia có thể làm tăng huyết áp và gây rối loạn nhịp tim. Những thay đổi này làm tăng nguy cơ xảy ra các bệnh lý tim mạch và đột quỵ.
Xem thêm: 8 nhóm đối tượng có nguy cơ đột quỵ cao
Cần làm gì khi phát hiện dấu hiệu BE FAST?
Khi nhận thấy người thân có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ theo quy tắc BE FAST, cần thực hiện ngay các bước sau:
Xe cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Gia Định sẵn sàng hỗ trợ 24/7
- Gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.
- Ghi nhớ thời điểm xuất hiện triệu chứng đầu tiên, vì đây là thông tin quan trọng giúp bác sĩ quyết định phương pháp điều trị.
- Không tự ý cho người bệnh uống thuốc.
- Đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn nếu có dấu hiệu nôn ói.
Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế sớm có thể giúp tăng khả năng phục hồi và giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Khám và tầm soát nguy cơ đột quỵ tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định
Nếu bạn hoặc người thân có các yếu tố nguy cơ tim mạch hoặc muốn được tư vấn, hãy đến thăm khám tại khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Gia Định.
Tại đây, người bệnh được:
- Thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa thần kinh giàu kinh nghiệm
- Thực hiện các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh hiện đại
- Tư vấn tầm soát và phòng ngừa đột quỵ hiệu quả
Nhận biết sớm các dấu hiệu BE FAST có thể giúp cứu sống người bệnh và giảm nguy cơ tàn phế do đột quỵ. Vì vậy, hãy chủ động trang bị kiến thức và thăm khám sức khỏe định kỳ để bảo vệ bản thân và gia đình.
