Phân biệt viêm VA và viêm amidan: Dấu hiệu nhận biết và cách điều trị

Nhiều phụ huynh thường nhầm lẫn giữa viêm VA và viêm amidan vì cả hai đều là bệnh lý tai mũi họng phổ biến ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, đây là hai tình trạng khác nhau về vị trí, triệu chứng và phương pháp điều trị. Việc phân biệt viêm VA và viêm amidan đúng cách sẽ giúp phát hiện sớm bệnh, điều trị kịp thời và hạn chế các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. 

Phụ huynh chú ý cách phân biệt viêm VA và viêm amidan

Viêm VA và viêm amidan là gì?

Các bệnh lý tai mũi họng ở trẻ em như nghẹt mũi, đau họng, sốt hay ngủ ngáy kéo dài thường khiến nhiều phụ huynh lo lắng. Tuy nhiên, không ít người nhầm lẫn giữa viêm VA và viêm amidan vì hai bệnh đều liên quan vùng họng và có triệu chứng tương tự nhau.

Thực tế, đây là hai bệnh lý khác nhau về vị trí, độ tuổi thường gặp cũng như biểu hiện lâm sàng. Việc phân biệt viêm VA và viêm amidan đúng cách giúp phát hiện sớm và điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.

VA là gì?

VA là tổ chức lympho nằm ở phía sau mũi, thuộc vùng vòm họng, có vai trò hỗ trợ miễn dịch và chống lại tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường hô hấp. VA thường phát triển mạnh ở trẻ từ 6 tháng đến 6 tuổi và sẽ teo dần khi lớn lên. Do nằm sâu phía sau mũi nên VA không thể quan sát bằng mắt thường.

Amidan là gì?

Amidan là hai khối mô lympho nằm hai bên thành họng, giúp bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn và virus. Khác với VA, amidan có thể nhìn thấy khi há miệng và thường sưng đỏ khi bị viêm. Viêm amidan có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn.

Phân biệt viêm VA và viêm amidan

Khác nhau về vị trí

Điểm khác biệt rõ nét nhất giúp phân biệt viêm VA và viêm amidan chính là ở vị trí.

Phân biệt viêm VA và viêm amidan qua vị trí

Viêm VA

VA nằm ở phía sau khoang mũi, thuộc vùng vòm họng. Vì vị trí khá sâu nên phụ huynh không thể quan sát trực tiếp bằng mắt thường.

Khi trẻ bị viêm VA, bác sĩ thường cần nội soi để đánh giá mức độ viêm hoặc VA quá phát.

Viêm amidan

Amidan nằm ở hai bên thành họng và có thể dễ dàng nhìn thấy khi trẻ há miệng.

Trong trường hợp viêm, amidan thường sưng to, đỏ, có thể xuất hiện mủ trắng hoặc các hốc chứa bã đậu.

Khác nhau về độ tuổi thường gặp

Để phân biệt viêm VA và viêm amidan có thể phân biệt về độ tuổi thường gặp.

Viêm VA

Viêm VA chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ từ 6 tháng đến 6 tuổi. Đây là giai đoạn hệ miễn dịch của trẻ còn chưa hoàn thiện nên dễ bị vi khuẩn, virus tấn công.

Ở người lớn, bệnh lý viêm VA khá hiếm gặp.

Viêm amidan

Viêm amidan có thể xuất hiện ở cả trẻ em lẫn người trưởng thành. Bệnh thường tái phát khi thời tiết thay đổi hoặc sức đề kháng suy giảm.

Khác nhau về triệu chứng

Một trong những yếu tố quan trọng khi phân biệt viêm VA và viêm amidan là biểu hiện lâm sàng.

Triệu chứng viêm VA

Trẻ bị viêm VA thường có các biểu hiện như:

Trẻ mắc viêm VA thường có triệu chứng nghẹt mũi kéo dài

• Nghẹt mũi kéo dài
• Chảy mũi
• Thở bằng miệng
• Ngủ ngáy
• Giọng nói nghe như bị nghẹt mũi
• Hay quấy khóc, ngủ không ngon
• Ho về đêm

Trong nhiều trường hợp, trẻ bị viêm VA kéo dài có thể thường xuyên há miệng để thở.

Triệu chứng viêm amidan

Các triệu chứng thường gặp của viêm amidan bao gồm:

Trẻ đau họng có thể có nguy cơ mắc viêm amidan

• Đau họng
• Nuốt đau
• Sốt
• Ho
• Hơi thở có mùi
• Amidan sưng đỏ
• Có thể xuất hiện mủ trắng trên amidan

Một số trường hợp nặng có thể gây đau lan lên tai hoặc khó nuốt nhiều.

Khác nhau về biến chứng

Việc phân biệt viêm VA và viêm amidan không chỉ giúp điều trị đúng mà còn hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Phân biệt viêm VA và viêm amidan qua các biến chứng

Biến chứng của viêm VA

Nếu không điều trị kịp thời, viêm VA kéo dài có thể gây:

• Viêm tai giữa
• Viêm xoang
• Ngủ ngáy kéo dài
• Thiếu oxy khi ngủ
• Ảnh hưởng phát triển hàm mặt ở trẻ

Trẻ thở bằng miệng lâu ngày còn có nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng phát âm và chất lượng giấc ngủ.

Xem thêm: Viêm VA cấp tính là gì? Triệu chứng và điều trị như thế nào?

Biến chứng của viêm amidan

Viêm amidan tái phát nhiều lần có thể dẫn đến:

• Viêm amidan mạn tính
• Áp xe quanh amidan
• Viêm tai giữa
• Viêm xoang
• Viêm cầu thận hoặc biến chứng tim mạch nếu liên quan liên cầu khuẩn

Do đó, người bệnh không nên chủ quan khi có dấu hiệu đau họng kéo dài hoặc viêm tái phát nhiều lần.

Khác nhau về phương pháp điều trị

Ngoài ra, có thể phân biệt viêm VA và viêm amidan qua phương pháp điều trị.

Phân biệt viêm VA và viêm amidan qua phương pháp điều trị

Điều trị viêm VA

Tùy theo mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định:

• Thuốc điều trị viêm
• Vệ sinh mũi họng
• Rửa mũi bằng nước muối sinh lý
• Theo dõi bằng nội soi tai mũi họng

Trong trường hợp VA quá phát hoặc viêm tái đi tái lại nhiều lần, trẻ có thể được chỉ định nạo VA.

Xem thêm: Nạo VA có đau không?

Điều trị viêm amidan

Đối với viêm amidan, phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Dùng thuốc theo chỉ định
• Súc họng, vệ sinh họng
• Điều trị giảm đau, hạ sốt

Nếu tình trạng viêm tái phát nhiều lần hoặc gây biến chứng, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định cắt amidan.

Nguyên nhân gây viêm VA và viêm amidan

Nguyên nhân gây viêm VA và viêm amidan phổ biến nhất là go virus và vi khuẩn

Virus và vi khuẩn: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm VA và viêm amidan. Các tác nhân gây bệnh thường lây lan qua đường hô hấp khi tiếp xúc với người bệnh.

Thời tiết thay đổi: Thời tiết lạnh, môi trường ẩm thấp hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tai mũi họng.

Sức đề kháng kém: Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Môi trường ô nhiễm: Khói bụi, khói thuốc lá hoặc không khí ô nhiễm cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ viêm VA và viêm amidan.

Cách phòng ngừa viêm VA và viêm amidan

Giữ vệ sinh tai mũi họng: Phụ huynh nên hướng dẫn trẻ súc miệng, rửa mũi đúng cách và giữ vệ sinh cá nhân hằng ngày.

Tăng cường sức đề kháng: Xây dựng chế độ dinh dưỡng đầy đủ, cho trẻ ngủ đủ giấc và vận động hợp lý giúp tăng cường miễn dịch.

Hạn chế tiếp xúc môi trường ô nhiễm: Nên tránh cho trẻ tiếp xúc với khói thuốc lá, bụi bẩn hoặc môi trường ô nhiễm kéo dài.

Điều trị sớm các bệnh hô hấp: Khi trẻ có dấu hiệu viêm đường hô hấp, cần điều trị đúng cách để hạn chế nguy cơ biến chứng sang viêm VA hoặc viêm amidan.

Thăm khám Tai Mũi Họng tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định

Khoa Tai Mũi Họng – Bệnh viện Đa khoa Gia Định là địa chỉ thăm khám uy tín dành cho trẻ em và người lớn mắc các bệnh lý tai mũi họng.

Bác sĩ Tai Mũi Họng thăm khám cho trẻ

Bệnh viện được trang bị hệ thống nội soi tai mũi họng hiện đại, hỗ trợ chẩn đoán chính xác tình trạng, phân biệt viêm VA và viêm amidan rõ ràng. Đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm sẽ tư vấn phương pháp điều trị phù hợp theo từng độ tuổi và mức độ bệnh lý.

Nếu trẻ có dấu hiệu nghẹt mũi kéo dài, ngủ ngáy, đau họng hoặc viêm tái phát nhiều lần, phụ huynh nên đưa trẻ đi thăm khám sớm để được điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.