5 nguyên nhân tăng nhãn áp phổ biến bạn cần biết

5 nguyên nhân tăng nhãn áp phổ biến bạn cần biết để bảo vệ thị lực. Hiểu rõ nguyên nhân tăng nhãn áp không chỉ giúp mỗi người chủ động phòng ngừa mà còn hỗ trợ phát hiện bệnh từ sớm, giảm nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn. Trong bài viết dưới đây, hãy cùng Bệnh viện Đa khoa Gia Định tìm hiểu 5 nguyên nhân tăng nhãn áp phổ biến cùng những yếu tố nguy cơ cần đặc biệt lưu ý.

Tăng nhãn áp là gì?

Tăng nhãn áp (Glaucoma) là nhóm bệnh lý xảy ra khi áp lực bên trong mắt tăng cao hoặc dây thần kinh thị giác bị tổn thương do nhiều cơ chế khác nhau. Theo thời gian, các sợi thần kinh thị giác bị phá hủy dần khiến thị trường thu hẹp và cuối cùng có thể dẫn đến mù lòa nếu không được điều trị kịp thời.

Thông thường, mắt luôn duy trì một mức áp lực ổn định nhờ sự cân bằng giữa quá trình sản xuất và thoát lưu thủy dịch. Khi dòng chảy này bị cản trở hoặc sản xuất quá mức, áp lực trong mắt sẽ tăng lên và gây tổn thương thần kinh thị giác.

Việc xác định chính xác nguyên nhân tăng nhãn áp giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, đồng thời hạn chế nguy cơ tái phát và tiến triển nặng.

Vì sao cần tìm hiểu nguyên nhân tăng nhãn áp?

Nhiều người chỉ quan tâm đến điều trị khi đã xuất hiện triệu chứng nhìn mờ hoặc mất thị lực. Tuy nhiên, đây thường là giai đoạn muộn của bệnh.

Hiểu rõ nguyên nhân tăng nhãn áp mang lại nhiều lợi ích như:

• Chủ động phòng ngừa bệnh.
• Phát hiện sớm ở nhóm nguy cơ cao.
• Điều trị đúng nguyên nhân.
• Hạn chế tổn thương thần kinh thị giác.
• Giảm nguy cơ mù lòa vĩnh viễn.

5 nguyên nhân tăng nhãn áp phổ biến bạn cần biết

 Tăng nhãn áp là bệnh lý nguy hiểm có thể gây mất thị lực vĩnh viễn nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời

Rối loạn thoát lưu thủy dịch – Nguyên nhân tăng nhãn áp phổ biến nhất

Đây được xem là nguyên nhân tăng nhãn áp thường gặp nhất.

Trong mắt luôn tồn tại một loại dịch trong suốt gọi là thủy dịch. Dịch này liên tục được sản xuất và thoát ra ngoài thông qua hệ thống bè củng mạc.

Khi đường thoát lưu bị tắc nghẽn hoặc hoạt động kém hiệu quả, thủy dịch tích tụ trong mắt làm áp lực nội nhãn tăng dần.

Quá trình này diễn ra rất chậm nên người bệnh hầu như không cảm nhận được bất kỳ dấu hiệu nào trong nhiều năm.

Các nguyên nhân gây cản trở thoát lưu gồm:

• Thoái hóa hệ thống bè theo tuổi.
• Lắng đọng sắc tố.
• Tổn thương do viêm.
• Dị dạng bẩm sinh của góc tiền phòng.
• Bệnh tăng nhãn áp góc mở nguyên phát.

Đây là lý do nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã mất thị trường không thể hồi phục.

Tuổi cao làm tăng nguy cơ mắc bệnh

Lão hóa là một trong những nguyên nhân tăng nhãn áp quan trọng.

Sau tuổi 40, các cấu trúc bên trong mắt bắt đầu thoái hóa tự nhiên. Hệ thống dẫn lưu thủy dịch hoạt động kém hiệu quả hơn, khiến áp lực nội nhãn dễ tăng lên.

Ngoài ra, dây thần kinh thị giác ở người lớn tuổi cũng trở nên nhạy cảm hơn với áp lực nội nhãn.

Nguy cơ tăng nhãn áp tiếp tục tăng mạnh ở người:

• Trên 40 tuổi.
• Trên 60 tuổi.
• Có bệnh lý thoái hóa mắt.

Chính vì vậy, người trung niên và người cao tuổi nên khám mắt định kỳ, kể cả khi chưa có triệu chứng.

Yếu tố di truyền và tiền sử gia đình

Di truyền là nguyên nhân tăng nhãn áp không thể thay đổi nhưng hoàn toàn có thể được kiểm soát thông qua tầm soát sớm.

Nếu trong gia đình có cha mẹ hoặc anh chị em ruột mắc tăng nhãn áp thì nguy cơ mắc bệnh của bạn sẽ cao hơn nhiều lần so với người bình thường.

Nhiều nghiên cứu cho thấy một số gen liên quan đến cấu trúc góc tiền phòng, khả năng thoát lưu thủy dịch và sức khỏe dây thần kinh thị giác có thể được di truyền qua nhiều thế hệ.

Đối tượng nên khám mắt định kỳ gồm:

• Có người thân mắc tăng nhãn áp.
• Gia đình từng có người mù do glaucoma.
• Người có nhiều thành viên mắc bệnh mắt.

Đây là nhóm cần được theo dõi áp lực nội nhãn thường xuyên.

Các bệnh lý toàn thân và bệnh lý mắt

Một nguyên nhân tăng nhãn áp khác là các bệnh lý nền.

Một số bệnh có thể làm tăng áp lực trong mắt hoặc gây tổn thương hệ thống dẫn lưu thủy dịch.

Bao gồm:

Đái tháo đường

Đái tháo đường, tăng huyết áp và một số bệnh lý mắt có thể làm tăng nguy cơ tăng nhãn áp

Đái tháo đường làm tổn thương hệ thống mạch máu võng mạc, có thể dẫn đến tăng nhãn áp tân mạch – một dạng bệnh rất nguy hiểm.

Tăng huyết áp

Tăng huyết áp kéo dài làm thay đổi tuần hoàn máu nuôi thần kinh thị giác, góp phần thúc đẩy bệnh tiến triển.

Viêm màng bồ đào

Tình trạng viêm kéo dài có thể gây dính góc tiền phòng, cản trở đường thoát thủy dịch.

Cận thị nặng

Người cận thị nặng thường có cấu trúc mắt dài hơn bình thường, làm tăng nguy cơ tổn thương thần kinh thị giác.

Chấn thương mắt

Các va đập mạnh, tai nạn hoặc phẫu thuật mắt trước đó cũng có thể trở thành Nguyên nhân tăng nhãn áp thứ phát.

Sử dụng thuốc Corticoid kéo dài

Ít ai biết rằng việc dùng Corticoid kéo dài cũng là nguyên nhân tăng nhãn áp rất phổ biến.

Thuốc Corticoid có thể được sử dụng dưới nhiều dạng:

• Thuốc nhỏ mắt.
• Thuốc uống.
• Thuốc tiêm.
• Thuốc hít.
• Kem bôi ngoài da.

Ở một số người có cơ địa nhạy cảm, Corticoid làm giảm khả năng thoát lưu thủy dịch khiến áp lực nội nhãn tăng lên.

Nguy cơ càng cao nếu:

• Dùng thuốc liên tục nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
• Tự ý mua thuốc nhỏ mắt.
• Không tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ.

Vì vậy, người bệnh tuyệt đối không nên tự ý sử dụng thuốc chứa Corticoid khi chưa có chỉ định.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc tăng nhãn áp

Ngoài các nguyên nhân tăng nhãn áp kể trên, một số yếu tố nguy cơ cũng làm khả năng mắc bệnh cao hơn như:

• Áp lực nội nhãn cao.
• Giác mạc mỏng.
• Cận thị hoặc viễn thị nặng.
• Người trên 40 tuổi.
• Tiền sử gia đình mắc bệnh.
• Đái tháo đường.
• Tăng huyết áp.
• Sử dụng Corticoid kéo dài.
• Chấn thương mắt.
• Từng phẫu thuật mắt.

Những người thuộc nhóm nguy cơ nên khám mắt định kỳ từ 6–12 tháng/lần.

Dấu hiệu cảnh báo tăng nhãn áp không nên bỏ qua

Tùy từng thể bệnh, triệu chứng có thể khác nhau.

Đau nhức mắt, nhìn mờ, nhìn thấy quầng sáng quanh đèn là những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm

Ở tăng nhãn áp góc mở:

• Nhìn mờ từ từ.
• Thu hẹp tầm nhìn.
• Mất thị trường ngoại vi.
• Khó nhìn trong điều kiện thiếu sáng.

Ở tăng nhãn áp góc đóng cấp:

• Đau nhức mắt dữ dội.
• Đau đầu.
• Buồn nôn.
• Nhìn thấy quầng sáng quanh đèn.
• Mắt đỏ.
• Giảm thị lực nhanh.

Đây là tình trạng cấp cứu nhãn khoa cần điều trị ngay để tránh mất thị lực.

Làm thế nào để phòng ngừa tăng nhãn áp?

Dù không thể loại bỏ hoàn toàn mọi nguyên nhân tăng nhãn áp, bạn vẫn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng các biện pháp sau:

• Khám mắt định kỳ ít nhất mỗi năm một lần sau tuổi 40.
• Kiểm soát tốt đái tháo đường và tăng huyết áp.
• Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa Corticoid.
• Đeo kính bảo hộ khi lao động hoặc chơi thể thao.
• Duy trì chế độ ăn giàu rau xanh, trái cây và thực phẩm chứa chất chống oxy hóa.
• Tập thể dục đều đặn.
• Tuân thủ điều trị nếu đã được chẩn đoán tăng nhãn áp.

Khi nào nên đi khám mắt?

Bạn nên đến cơ sở chuyên khoa mắt nếu:

• Trên 40 tuổi.
• Có tiền sử gia đình mắc tăng nhãn áp.
• Đau mắt kéo dài.
• Thị lực giảm không rõ nguyên nhân.
• Thường xuyên nhìn mờ hoặc nhìn thấy quầng sáng.
• Đang sử dụng Corticoid kéo dài.
• Mắc đái tháo đường hoặc tăng huyết áp.

Khám mắt định kỳ giúp phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn chưa có triệu chứng, khi khả năng bảo tồn thị lực còn rất cao.

Kết luận

Hiểu rõ nguyên nhân tăng nhãn áp là bước đầu tiên giúp mỗi người chủ động bảo vệ đôi mắt của mình. Trong đó, năm nguyên nhân phổ biến bao gồm rối loạn thoát lưu thủy dịch, tuổi tác, yếu tố di truyền, các bệnh lý toàn thân hoặc bệnh lý mắt và việc sử dụng Corticoid kéo dài.

Do bệnh thường tiến triển âm thầm, việc khám mắt định kỳ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong phát hiện sớm và điều trị hiệu quả. Nếu thuộc nhóm nguy cơ hoặc xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào về thị lực, hãy đến chuyên khoa Mắt để được thăm khám, đo nhãn áp và kiểm tra dây thần kinh thị giác.

Chủ động nhận biết nguyên nhân tăng nhãn áp, kiểm tra mắt định kỳ và điều trị đúng thời điểm sẽ giúp bảo vệ thị lực lâu dài, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm nguy cơ mù lòa do tăng nhãn áp.