Nguyên nhân gây cườm mắt thường liên quan đến tuổi tác, bệnh lý nền, chấn thương và lối sống. Tìm hiểu các yếu tố nguy cơ, dấu hiệu nhận biết và cách phòng ngừa cườm mắt hiệu quả giúp bảo vệ thị lực lâu dài.

Nguyên nhân gây cườm mắt là gì?

Nguyên nhân gây cườm mắt là vấn đề được nhiều người quan tâm khi tỷ lệ mắc các bệnh lý về thủy tinh thể ngày càng gia tăng, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.

Người bệnh cần nhận biết sớm các dấu hiệu của cườm mắt để có cách can thiệp, điều trị phù hợp

Cườm mắt là cách gọi dân gian của tình trạng đục thủy tinh thể. Đây là hiện tượng thủy tinh thể vốn trong suốt dần trở nên mờ đục, làm cản trở ánh sáng đi vào mắt và gây suy giảm thị lực.

Theo thống kê, đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây giảm thị lực và mù lòa có thể phòng tránh được trên toàn thế giới. Tuy nhiên, nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi thị lực đã giảm đáng kể.

Việc tìm hiểu nguyên nhân gây cườm mắt không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm mà còn góp phần chủ động phòng ngừa và bảo vệ thị lực lâu dài.

Cườm mắt hình thành như thế nào?

Để hiểu rõ nguyên nhân gây cườm mắt, trước tiên cần biết vai trò của thủy tinh thể.

Thủy tinh thể là một cấu trúc trong suốt nằm phía sau mống mắt, có chức năng hội tụ ánh sáng lên võng mạc giúp mắt nhìn rõ hình ảnh.

Theo thời gian hoặc dưới tác động của nhiều yếu tố khác nhau, các protein trong thủy tinh thể bắt đầu biến đổi và kết tụ lại thành từng đám nhỏ. Những vùng kết tụ này làm giảm độ trong suốt của thủy tinh thể, khiến ánh sáng không thể đi qua bình thường.

Khi quá trình này diễn ra ngày càng nhiều, người bệnh sẽ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nhìn mờ, chói sáng và giảm thị lực.

Đây chính là cơ chế cơ bản của hầu hết các nguyên nhân gây cườm mắt hiện nay.

Tuổi tác – Nguyên nhân gây cườm mắt phổ biến nhất

Trong số các nguyên nhân gây cườm mắt, tuổi tác là yếu tố thường gặp nhất.

Sau tuổi 50, quá trình lão hóa tự nhiên diễn ra ở hầu hết các cơ quan trong cơ thể, bao gồm cả mắt. Các tế bào và protein trong thủy tinh thể dần bị thoái hóa, mất khả năng duy trì độ trong suốt như trước.

Ban đầu, những thay đổi này diễn ra âm thầm và người bệnh có thể chưa nhận thấy sự khác biệt rõ rệt. Tuy nhiên theo thời gian, thủy tinh thể ngày càng đục hơn và ảnh hưởng đến thị lực.

Đây là lý do tỷ lệ mắc đục thủy tinh thể tăng nhanh ở nhóm người trên 60 tuổi.

Mặc dù lão hóa là nguyên nhân gây cườm mắt không thể tránh khỏi, việc khám mắt định kỳ có thể giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Bệnh tiểu đường làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể

Tiểu đường là một trong những nguyên nhân gây cườm mắt được ghi nhận phổ biến hiện nay.

Khi lượng đường trong máu tăng cao kéo dài, các chất chuyển hóa bất thường có thể tích tụ trong thủy tinh thể, làm thay đổi cấu trúc protein và đẩy nhanh quá trình đục thủy tinh thể.

Nhiều nghiên cứu cho thấy người mắc đái tháo đường:

• Có nguy cơ đục thủy tinh thể cao hơn
• Bệnh xuất hiện sớm hơn
• Tốc độ tiến triển nhanh hơn người bình thường

Ngoài ra, tiểu đường còn làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý võng mạc nguy hiểm khác.

Do đó, kiểm soát tốt đường huyết là biện pháp quan trọng giúp hạn chế nguyên nhân gây cườm mắt liên quan đến bệnh lý chuyển hóa.

Tác động của tia UV từ ánh nắng mặt trời

Ít người biết rằng ánh nắng mặt trời cũng là một nguyên nhân gây cườm mắt đáng chú ý.

Cườm nước để lại biến chứng nặng nề nên người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn điều trị của bác sĩ

Tia cực tím (UV) có khả năng tạo ra các gốc tự do gây tổn thương tế bào trong mắt. Khi mắt tiếp xúc với tia UV trong thời gian dài mà không được bảo vệ, quá trình oxy hóa trong thủy tinh thể sẽ diễn ra nhanh hơn.

Điều này khiến:

• Protein thủy tinh thể bị biến đổi
• Tăng nguy cơ đục thủy tinh thể
• Đẩy nhanh tốc độ lão hóa mắt

Những người thường xuyên làm việc ngoài trời như nông dân, công nhân xây dựng, ngư dân hoặc tài xế đường dài thường có nguy cơ cao hơn.

Để hạn chế nguyên nhân gây cườm mắt từ ánh nắng, nên sử dụng kính chống tia UV và đội nón rộng vành khi ra ngoài.

Hút thuốc lá và sử dụng rượu bia kéo dài

Hút thuốc lá là một trong những nguyên nhân gây cườm mắt đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu.

Khói thuốc chứa hàng nghìn chất độc hại có thể:

• Làm giảm lượng oxy cung cấp cho mắt 
• Tăng stress oxy hóa
• Đẩy nhanh quá trình lão hóa thủy tinh thể

Người hút thuốc lá lâu năm có nguy cơ mắc đục thủy tinh thể cao hơn đáng kể so với người không hút thuốc.

Bên cạnh đó, lạm dụng rượu bia kéo dài cũng làm tăng tổn thương tế bào mắt và góp phần thúc đẩy quá trình đục thủy tinh thể.

Ngừng hút thuốc và hạn chế rượu bia là bước quan trọng giúp giảm bớt các nguyên nhân gây cườm mắt có thể kiểm soát được.

Chấn thương mắt và tai nạn

Không phải mọi trường hợp cườm mắt đều liên quan đến tuổi tác.

Một số trường hợp xuất hiện do:

• Tai nạn lao động
• Va đập mạnh vào mắt
• Chấn thương xuyên nhãn cầu
• Bỏng hóa chất

Sau chấn thương, cấu trúc thủy tinh thể có thể bị tổn thương trực tiếp hoặc bị ảnh hưởng bởi phản ứng viêm kéo dài.

Đây được gọi là đục thủy tinh thể do chấn thương và là một nguyên nhân gây cườm mắt thường gặp ở người trẻ tuổi.

Tùy mức độ tổn thương, bệnh có thể xuất hiện ngay sau chấn thương hoặc nhiều năm sau đó.

Sử dụng thuốc Corticoid kéo dài

Corticoid là nhóm thuốc được sử dụng phổ biến trong điều trị:

• Dị ứng
• Hen suyễn
• Bệnh tự miễn
• Viêm khớp

Tuy nhiên, việc sử dụng kéo dài hoặc không đúng chỉ định có thể làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể.

Đây là một trong những nguyên nhân gây cườm mắt thường bị bỏ qua.

Nguy cơ có thể tăng khi:

• Dùng thuốc liều cao trong thời gian dài
• Tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid
• Không được bác sĩ theo dõi định kỳ

Người đang điều trị bằng corticoid nên khám mắt thường xuyên để phát hiện sớm các biến chứng.

Yếu tố di truyền có ảnh hưởng không?

Di truyền cũng là một nguyên nhân gây cườm mắt đáng lưu ý.

Nếu trong gia đình có người mắc đục thủy tinh thể sớm, nguy cơ xuất hiện bệnh ở các thế hệ sau có thể cao hơn.

Một số trẻ em thậm chí có thể mắc đục thủy tinh thể bẩm sinh do:

• Đột biến gen
• Rối loạn chuyển hóa
• Nhiễm trùng trong thai kỳ

Mặc dù không thể thay đổi yếu tố di truyền, việc khám mắt định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm những bất thường liên quan.

Chế độ dinh dưỡng thiếu khoa học

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe mắt.

Chế độ ăn thiếu:

• Vitamin A
• Vitamin C
• Vitamin E
• Omega-3
• Chất chống oxy hóa

có thể làm tăng quá trình lão hóa thủy tinh thể.

Đây là một trong những nguyên nhân gây cườm mắt liên quan trực tiếp đến lối sống hiện đại.

Ngược lại, việc bổ sung đầy đủ dưỡng chất giúp:

• Bảo vệ tế bào mắt
• Giảm stress oxy hóa
• Hỗ trợ duy trì độ trong suốt của thủy tinh thể

Những dấu hiệu cảnh báo cườm mắt sớm

Hiểu rõ nguyên nhân gây cườm mắt là chưa đủ, người bệnh cũng cần nhận biết các dấu hiệu ban đầu.

Một số triệu chứng thường gặp gồm:

Nhìn mờ tăng dần

Người bệnh cảm thấy hình ảnh không còn sắc nét như trước dù đã thay kính.

Chói sáng khi lái xe ban đêm

Ánh đèn xe hoặc ánh sáng mạnh dễ gây lóa mắt hơn bình thường.

Nhìn đôi một mắt

Một số trường hợp xuất hiện hiện tượng nhìn một vật thành hai hình ảnh.

Màu sắc trở nên nhạt hơn

Người bệnh cảm thấy màu sắc không còn tươi sáng và rõ nét.

Khi xuất hiện những dấu hiệu trên, nên đi khám mắt sớm để xác định chính xác nguyên nhân.

Làm thế nào để giảm nguy cơ cườm mắt?

Mặc dù không thể loại bỏ hoàn toàn mọi nguyên nhân gây cườm mắt, chúng ta vẫn có thể chủ động giảm nguy cơ bằng cách:

• Khám mắt định kỳ mỗi 6–12 tháng
• Kiểm soát tốt tiểu đường và huyết áp
• Bỏ thuốc lá
• Hạn chế rượu bia
• Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ
• Đeo kính chống tia UV khi ra nắng
• Không tự ý sử dụng thuốc chứa corticoid

Những thói quen này giúp bảo vệ thủy tinh thể và duy trì thị lực lâu dài.

Điều trị cườm mắt tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định

Tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định, người bệnh được khám và tầm soát các bệnh lý thủy tinh thể bằng hệ thống thiết bị hiện đại.

Phẫu thuật được cân nhắc khi thị lực giảm ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc công việc

Khoa Mắt triển khai:

• Khám mắt chuyên sâu
• Đánh giá mức độ đục thủy tinh thể
• Tư vấn điều trị cá thể hóa
• Phẫu thuật Phaco hiện đại

Phaco hiện là phương pháp điều trị đục thủy tinh thể tiên tiến, giúp:

• Loại bỏ thủy tinh thể đục
• Thay thế bằng thủy tinh thể nhân tạo
• Phục hồi thị lực nhanh chóng
• Hạn chế biến chứng

Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa mắt tại bệnh viện sẽ đồng hành cùng người bệnh từ giai đoạn phát hiện bệnh đến điều trị và theo dõi sau phẫu thuật.

Kết luận

Nguyên nhân gây cườm mắt rất đa dạng, từ quá trình lão hóa tự nhiên đến các yếu tố như tiểu đường, tia UV, hút thuốc lá, chấn thương mắt hay sử dụng thuốc corticoid kéo dài.

Việc hiểu rõ nguyên nhân gây cườm mắt giúp mỗi người chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, khám mắt định kỳ và phát hiện bệnh từ sớm. Điều này không chỉ giúp bảo vệ thị lực mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.