HƯỚNG DẪN SƠ CỨU NGƯỜI BỆNH ĐỘT QUỴ MẤT Ý THỨC AN TOÀN – ĐÚNG CÁCH

Đột quỵ là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế. Người bệnh có thể đột ngột mất ý thức, ngừng thở hoặc ngừng tuần hoàn trước khi đến cơ sở y tế. Lúc này, sơ cứu người bệnh đột quỵ đúng cách giúp duy trì sự sống, giảm tổn thương não và tăng cơ hội phục hồi. Mỗi người nên nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ và trang bị kiến thức CPR/BLS để hỗ trợ người bệnh kịp thời.

Hướng dẫn sơ cứu người bệnh đột quỵ đúng cách

Tại sao cần biết cách sơ cứu người bệnh đột quỵ?

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu nuôi não bị gián đoạn do tắc mạch hoặc vỡ mạch máu não, khiến các tế bào não nhanh chóng bị thiếu oxy và tổn thương. Bệnh gồm hai dạng chính:

Nhồi máu não (tắc mạch máu não).
Xuất huyết não (vỡ mạch máu não).

Đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ ai, đặc biệt ở người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch.

Đột quỵ là bệnh gây tử vong hàng đầu

Thời gian vàng trong cấp cứu đột quỵ

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu khẩn cấp, trong đó thời gian đóng vai trò quyết định. Mỗi phút chậm trễ đều làm gia tăng nguy cơ tổn thương não không thể phục hồi.

Việc sơ cứu người bệnh đột quỵ đúng cách trong khi chờ cấp cứu giúp:

Duy trì các chức năng sống.
Hạn chế tổn thương não.
Tăng hiệu quả điều trị.
Giảm nguy cơ tử vong và di chứng.

Một số phương pháp truyền miệng như cạo gió, chích máu đầu ngón tay hoặc tự ý cho người bệnh uống thuốc không có tác dụng điều trị đột quỵ. Ngược lại, những hành động này có thể làm mất thời gian vàng cấp cứu và khiến tình trạng người bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ theo nguyên tắc BE FAST

Nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo là bước đầu tiên trong quá trình sơ cứu người bệnh đột quỵ.

Quy tắc BE FAST trong nhân biết đột quỵ

B – Balance: Chóng mặt, đi loạng choạng, mất thăng bằng.
E – Eyes: Nhìn mờ, nhìn đôi, mất thị lực đột ngột.
F – Face: Méo mặt, miệng lệch, mặt mất cân đối.
A – Arm: Tê yếu một bên tay chân, không nâng được hai tay cùng lúc.
S – Speech: Nói khó, nói ngọng, khó diễn đạt.
T – Time: Gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, không chờ triệu chứng tự hết.

Xem thêm: Dấu hiệu nhận biết đột quỵ BE FAST

Nguyên tắc sơ cứu người bệnh đột quỵ mất ý thức

Các bác sĩ chuyên khoa cho biết nguyên tắc sơ cứu người bệnh quỵ mát ý thức mọi người cần biết:

Đảm bảo an toàn hiện trường

Nguyên tắc sơ cứu người bệnh đột quỵ đầu tiên khi tiếp cận người bệnh, cần đảm bảo môi trường xung quanh an toàn cho cả người cứu và người bệnh.

Nếu người bệnh nằm ở khu vực nguy hiểm như gần đường giao thông, nguồn điện hoặc nơi có nguy cơ té ngã, cần xử lý để đảm bảo an toàn trước khi tiến hành sơ cứu.

Gọi trợ giúp y tế khẩn cấp

Ngay khi phát hiện người bệnh mất ý thức hoặc nghi ngờ đột quỵ:

Gọi cấp cứu khẩn cấp

Gọi cấp cứu 115.
Thông báo rõ địa chỉ.
Mô tả tình trạng người bệnh.
Bật loa ngoài để nhận hướng dẫn từ nhân viên y tế.

Đánh giá nhanh tình trạng người bệnh

Sơ cứu người bệnh đột quỵ cần thực hiện đánh giá nhanh:

Lay gọi hoặc vỗ nhẹ vào vai người bệnh.
Kiểm tra xem người bệnh còn đáp ứng hay không.
Quan sát nhịp thở.
Kiểm tra mạch cảnh.

Nếu người bệnh không còn phản ứng, không thở hoặc không có mạch, cần tiến hành hồi sinh tim phổi ngay lập tức.

Quy trình hồi sinh tim phổi cơ bản

CPR/BLS là gì?

CPR (Cardiopulmonary Resuscitation) là phương pháp hồi sinh tim phổi kết hợp ép tim ngoài lồng ngực và hô hấp nhân tạo nhằm duy trì tuần hoàn máu và cung cấp oxy cho não.

BLS (Basic Life Support) là các kỹ thuật hồi sinh tim phổi cơ bản được thực hiện tại hiện trường trước khi có sự hỗ trợ của nhân viên y tế.

Vai trò của CPR/BLS

Trong trường hợp người bệnh đột quỵ mất ý thức, ngừng thở hoặc ngừng tuần hoàn, CPR/BLS giúp:

Duy trì lưu lượng máu đến não và các cơ quan quan trọng.
Hạn chế tổn thương do thiếu oxy.
Kéo dài thời gian sống còn trong lúc chờ cấp cứu.
Tăng cơ hội hồi phục cho người bệnh.

Bước 1: Mở đường thở

Kiểm tra đường thở

Trước tiên, kiểm tra đường thở và quan sát xem có dị vật trong miệng hay không. Nếu dị vật nằm ở vị trí dễ lấy, có thể nhẹ nhàng lấy ra; không cố gắng lấy dị vật nằm sâu bên trong.

Mở đường thở

Sau đó thực hiện kỹ thuật ngửa đầu – nâng cằm để mở đường thở. Nếu nghi ngờ chấn thương cột sống cổ, có thể áp dụng kỹ thuật đẩy hàm.

Bước 2: Hô hấp nhân tạo

Sau khi mở đường thở:

Thổi ngạt 2 lần.
Mỗi lần kéo dài khoảng 1 giây.
Quan sát lồng ngực nâng lên sau mỗi nhịp thổi.

Nếu lồng ngực không nâng lên, cần kiểm tra lại đường thở trước khi tiếp tục.

Bước 3: Ép tim ngoài lồng ngực

Đặt người bệnh nằm trên mặt phẳng cứng. Đặt gốc bàn tay vào vị trí 1/2 dưới xương ức, tay còn lại chồng lên trên, giữ khuỷu tay thẳng và ép vuông góc xuống ngực.

Thực hiện ép tim

Yêu cầu kỹ thuật:

Tần số: 100 – 120 lần/phút.
Độ sâu: 5 – 6 cm ở người lớn.
Nhả hoàn toàn lồng ngực sau mỗi lần ép.
Tỷ lệ 30 lần ép tim : 2 lần thổi ngạt.

Tiếp tục chu kỳ CPR cho đến khi người bệnh có dấu hiệu hồi phục hoặc được nhân viên y tế tiếp nhận.

Kiểm tra mạch và đánh giá lại sau CPR

Khi nào kiểm tra mạch?

Sau mỗi chu kỳ khoảng 2 phút CPR:

Kiểm tra mạch cảnh.
Quan sát nhịp thở.
Không để việc kiểm tra kéo dài quá 10 giây.

Nếu chưa có tuần hoàn tự nhiên, tiếp tục CPR.

Dấu hiệu tuần hoàn trở lại

Người bệnh có thể xuất hiện:

Có mạch trở lại.
Có nhịp thở tự nhiên.
Có phản ứng với lời nói hoặc kích thích.
Cử động tay chân hoặc mở mắt.

Tư thế an toàn cho người bệnh đột quỵ

Tư thế an toàn cho người bệnh đột quỵ

Khi nào đặt người bệnh ở tư thế an toàn?

Nếu người bệnh:

Mất ý thức nhưng vẫn còn thở.
Có mạch.
Không cần thực hiện ép tim.

Có thể đặt người bệnh ở tư thế nằm nghiêng an toàn.

Cách thực hiện tư thế nằm nghiêng an toàn

Đặt người bệnh nằm nghiêng sang một bên.
Đầu hơi ngửa ra sau.
Miệng hướng xuống dưới để tránh sặc nếu nôn ói.
Theo dõi liên tục nhịp thở và ý thức.

Lợi ích của tư thế an toàn

Giúp đường thở luôn thông thoáng.
Giảm nguy cơ hít sặc.
Hạn chế biến chứng trong thời gian chờ cấp cứu.

Những điều tuyệt đối không nên làm khi sơ cứu người bệnh đột quỵ

Không cạo gió, chích máu đầu ngón tay: Đây là những biện pháp dân gian chưa được chứng minh hiệu quả trong điều trị đột quỵ.
Không tự ý cho uống thuốc: Việc dùng thuốc không đúng chỉ định có thể làm tình trạng bệnh nặng hơn.
Không cho ăn uống: Người bệnh có nguy cơ sặc cao do rối loạn nuốt.
Không rung lắc hoặc di chuyển người bệnh tùy tiện: Điều này có thể làm tăng nguy cơ chấn thương hoặc khiến tình trạng nặng hơn.
Không trì hoãn việc gọi cấp cứu: Đây là sai lầm phổ biến nhất làm mất thời gian vàng điều trị đột quỵ.

Cách phòng ngừa đột quỵ hiệu quả

Kiểm soát huyết áp

Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ. Việc theo dõi và điều trị huyết áp đúng cách giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.

Tập thể dục phòng ngừa các bệnh lý trong đó có đột quỵ

Duy trì lối sống lành mạnh

Tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần.
Ăn nhiều rau xanh và trái cây.
Hạn chế thực phẩm nhiều đường và chất béo.
Hạn chế rượu bia.

Kiểm soát bệnh lý nền

Điều trị tốt các bệnh:

Đái tháo đường.
Rối loạn mỡ máu.
Bệnh tim mạch.

Khám sức khỏe định kỳ

Khám định kỳ giúp phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và xây dựng kế hoạch phòng ngừa phù hợp.

Tìm hiểu: Gói khám tầm soát đột quỵ tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định

Kết luận

Xe cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Gia Định sẵn sàng hỗ trợ người bệnh 24/7

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng và để lại di chứng nặng nề nếu không xử trí kịp thời. Nhận biết sớm dấu hiệu theo nguyên tắc BE FAST và thực hiện đúng các bước sơ cứu người bệnh đột quỵ giúp bảo vệ tính mạng, hạn chế tổn thương não.

Mỗi người nên trang bị kiến thức cơ bản về CPR/BLS để hỗ trợ người bệnh trong những phút đầu tiên. Khi có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ hoặc mất ý thức, hãy liên hệ ngay cơ sở y tế. Bệnh viện Đa khoa Gia Định sẵn sàng cấp cứu 24/7.

Liên hệ

Thứ 2 - Thứ 7