HỘI CHỨNG EAGLE LÀ GÌ? DẤU HIỆU NHẬN BIẾT, NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ

Hội chứng Eagle

Đau họng kéo dài nhiều tháng, nuốt vướng một bên, đau lan lên tai nhưng điều trị viêm họng nhiều lần không cải thiện là tình trạng khiến nhiều người lo lắng. Không ít trường hợp được chẩn đoán viêm họng mạn tính, viêm amidan hoặc đau khớp thái dương hàm nhưng triệu chứng vẫn tái phát dai dẳng. Một trong những nguyên nhân ít được nghĩ đến là hội chứng Eagle – bệnh lý hiếm gặp ở vùng tai mũi họng liên quan đến bất thường của mỏm trâm xương thái dương.

Vậy hội chứng Eagle là gì? Có nguy hiểm không và điều trị như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và biết khi nào cần đi khám chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Hội chứng Eagle là gì?

Hội chứng Eagle (Eagle syndrome) là tình trạng mỏm trâm của xương thái dương dài bất thường hoặc dây chằng trâm – móng bị vôi hóa, từ đó gây chèn ép các cấu trúc lân cận như thần kinh và mạch máu vùng đầu cổ.

Dài mỏm trâm gây đau khi xoay cổ

Mỏm trâm là một mấu xương nhỏ nằm phía dưới xương thái dương, ngay phía sau họng. Bình thường cấu trúc này khá nhỏ và không gây triệu chứng. Khi mỏm trâm dài hơn bình thường hoặc dây chằng trâm – móng bị vôi hóa, người bệnh có thể xuất hiện đau họng, nuốt vướng, đau tai hoặc đau lan lên vùng hàm mặt.

Đây là bệnh lý không phổ biến, tỷ lệ gặp thấp trong cộng đồng nên dễ bị bỏ sót. Nhiều bệnh nhân phải đi khám nhiều nơi trước khi được chẩn đoán đúng nguyên nhân.

Một đặc điểm quan trọng cần lưu ý là không phải ai có mỏm trâm dài cũng mắc hội chứng Eagle. Chỉ khi bất thường này gây triệu chứng lâm sàng mới được xem là hội chứng Eagle.

Triệu chứng và nguyên nhân gây hội chứng Eagle

Triệu chứng của hội chứng Eagle là gì?

Triệu chứng của hội chứng Eagle khá đa dạng và dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý tai mũi họng khác.

Đau họng kéo dài một bên

Đây là triệu chứng điển hình nhất. Người bệnh thường cảm thấy đau âm ỉ hoặc đau nhói ở vùng hố amidan, thường chỉ một bên.

Cơn đau có xu hướng tăng lên khi:

• Nuốt thức ăn hoặc nước uống.
• Nhai.
• Nói nhiều.
• Ngáp hoặc há miệng rộng.
• Xoay cổ

Nhiều người mô tả cảm giác đau như có vật sắc nhọn chạm vào thành họng.

Nuốt vướng, cảm giác có dị vật trong họng

Người bệnh thường nói rằng mình cảm thấy “như có xương mắc trong cổ” dù kiểm tra không thấy dị vật. Cảm giác này kéo dài liên tục và không giảm khi uống nước.

Đau lan lên tai hoặc vùng hàm mặt

Do mỏm trâm nằm gần các dây thần kinh chi phối vùng tai và hàm, cơn đau có thể lan lên tai, góc hàm hoặc vùng mặt. Đặc biệt, đau tai nhưng khám tai hoàn toàn bình thường.

Các triệu chứng khác

Ngoài các dấu hiệu trên, người bệnh có thể gặp:

• Đau cổ.
• Đau đầu.
• Ù tai.
• Chóng mặt.
• Đau tăng khi quay đầu sang bên đau.

Hội chứng Eagle thường bị chẩn đoán nhầm với:

• Viêm họng.
• Viêm amidan.
• Viêm họng mạn tính.
• Rối loạn khớp thái dương hàm.
• Đau dây thần kinh thiệt hầu.
• Bệnh lý răng hàm mặt.

Nếu bạn đau họng kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng mà điều trị thông thường không cải thiện, nên nghĩ đến khả năng bệnh lý khác ngoài viêm họng.

Nguyên nhân gây ra hội chứng Eagle?

Cho đến nay, nguyên nhân chính xác của hội chứng Eagle vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, các nghiên cứu ghi nhận một số yếu tố liên quan sau:

Phát triển bất thường của mỏm trâm từ bẩm sinh

Một số người sinh ra đã có mỏm trâm dài hơn bình thường. Bất thường này có thể tồn tại nhiều năm mà không gây triệu chứng và chỉ được phát hiện khi trưởng thành.

Vôi hóa dây chằng trâm – móng theo tuổi

Theo thời gian, dây chằng nối từ mỏm trâm đến xương móng có thể bị lắng đọng canxi và trở nên cứng hơn. Quá trình vôi hóa này làm giảm tính đàn hồi và tăng nguy cơ chèn ép vùng họng.

Tăng sinh xương sau chấn thương hoặc phẫu thuật vùng họng

Một số trường hợp xuất hiện triệu chứng sau cắt amidan, chấn thương vùng cổ họng hoặc các can thiệp ngoại khoa vùng đầu cổ. Quá trình lành xương có thể dẫn đến tăng sinh xương bất thường.

Thay đổi giải phẫu vùng đầu cổ

Những thay đổi cấu trúc mô mềm hoặc xương vùng đầu cổ theo tuổi tác cũng được xem là yếu tố thuận lợi.

Cần nhấn mạnh rằng hội chứng Eagle không phải do viêm họng thông thường gây ra.

Hội chứng Eagle có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp hội chứng Eagle không đe dọa tính mạng, nhưng triệu chứng kéo dài có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, gây khó khăn khi ăn uống, nói chuyện và sinh hoạt hàng ngày.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, mỏm trâm dài có thể chèn ép động mạch cảnh và gây ra các biến chứng nghiêm trọng như:

• Đau vùng mắt.
• Đau đầu dữ dội.
• Thiếu máu não thoáng qua.
• Rối loạn tuần hoàn não.
• Đột quỵ.
• Dấu hiệu cảnh báo cần cấp cứu ngay
• Yếu hoặc liệt tay chân.
• Méo miệng.
• Nói khó hoặc nói ngọng đột ngột.
• Mất thị lực thoáng qua.
• Chóng mặt dữ dội kèm mất thăng bằng.

Khi xuất hiện các triệu chứng thần kinh trên, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Chẩn đoán hội chứng Eagle bằng cách nào?

Việc chẩn đoán thường dựa trên kết hợp giữa khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh.

Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ hỏi kỹ về thời gian đau, vị trí đau, yếu tố làm tăng đau và các triệu chứng kèm theo. Khi khám họng, bác sĩ có thể sờ vùng hố amidan và phát hiện: Đau chói khi ấn, chạm được đầu mỏm trâm bất thường. Đây là dấu hiệu gợi ý quan trọng.

Chẩn đoán hình ảnh

CT scan vùng đầu cổ, đặc biệt CT dựng hình 3D, là phương tiện có giá trị cao nhất để:

• Đo chiều dài mỏm trâm.
• Đánh giá hướng phát triển của mỏm trâm.
• Xác định mức độ vôi hóa dây chằng trâm – móng.
• Đánh giá mối liên quan với mạch máu và thần kinh.

Dài mỏm trâm trên X-quang

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm X-quang hoặc MRI để loại trừ các bệnh lý khác.

Phân biệt với bệnh khác

• Viêm họng mạn tính.
• U vùng họng.
• Đau thần kinh.
• Bệnh lý răng hàm mặt.

Điều trị hội chứng Eagle

Tùy mức độ triệu chứng và mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định, người bệnh có thể được thăm khám và tư vấn hướng điều trị phù hợp với từng trường hợp.

Điều trị bảo tồn

Áp dụng cho trường hợp triệu chứng nhẹ hoặc mới xuất hiện.

Các biện pháp bao gồm:

• Thuốc giảm đau, thuốc chống viêm theo chỉ định.
• Thuốc giảm đau thần kinh trong một số trường hợp.
• Nghỉ ngơi, hạn chế các động tác làm tăng đau như há miệng quá rộng hoặc quay đầu mạnh.

Điều trị nội khoa có thể giúp giảm triệu chứng nhưng không làm ngắn mỏm trâm.

Phẫu thuật cắt ngắn mỏm trâm

Được chỉ định khi có triệu chứng rõ, đau kéo dài ảnh hưởng sinh hoạt.

Hai đường mổ thường được sử dụng:

• Phẫu thuật qua miệng: không có sẹo ngoài da, thời gian hồi phục nhanh hơn.
• Phẫu thuật qua cổ: quan sát trực tiếp tốt hơn, kiểm soát mạch máu và thần kinh thuận lợi. Có sẹo vùng cổ.

Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ phần xương gây chèn ép, từ đó giảm đau và cải thiện triệu chứng. Sau mổ, đa số bệnh nhân cải thiện rõ rệt cảm giác đau và nuốt vướng.

Phòng ngừa và theo dõi sau điều trị

Hiện nay chưa có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu đối với hội chứng Eagle. Tuy nhiên, người bệnh nên:

• Tái khám đúng lịch hẹn.
• Tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc.
• Theo dõi mức độ đau và cảm giác nuốt.
• Báo bác sĩ nếu còn đau kéo dài, nuốt vướng hoặc tê vùng mặt cổ.

Tái khám và theo dõi sau điều trị

Sau phẫu thuật, cần giữ vệ sinh vùng họng tốt và tái khám định kỳ để đánh giá kết quả điều trị.

Kết luận

Tóm lại, hội chứng Eagle là bệnh lý hiếm gặp do mỏm trâm dài bất thường hoặc dây chằng trâm – móng bị vôi hóa. Dấu hiệu điển hình gồm đau họng kéo dài một bên, nuốt vướng và đau lan lên tai. Vì triệu chứng dễ nhầm với viêm họng mạn tính hoặc các bệnh lý tai mũi họng khác, người bệnh thường được chẩn đoán muộn.

Nếu bạn bị đau họng kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng mà điều trị thông thường không cải thiện, hãy khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được chẩn đoán xác định bằng CT Scan 3D dựng hình mỏm trâm hai bên khi nghi ngờ. Phát hiện sớm giúp điều trị hiệu quả hơn, giảm đau kéo dài và hạn chế biến chứng.

Đừng chủ quan với tình trạng đau họng dai dẳng. Một lần khám đúng chuyên khoa có thể giúp tìm ra nguyên nhân thực sự và cải thiện chất lượng cuộc sống của bạn.