5 NGUYÊN NHÂN KHIẾN ĐỘT QUỴ GIA TĂNG MÙA NẮNG NÓNG

Thời gian gần đây, tình trạng đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng ngày càng rõ rệt. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể con người phải thích nghi bằng nhiều cơ chế sinh lý phức tạp. Tuy nhiên, chính những thay đổi này lại vô tình làm tăng nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch nguy hiểm, trong đó có đột quỵ. Vậy tại sao đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng, đâu là dấu hiệu cảnh báo và làm thế nào để phòng tránh hiệu quả? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ.

Đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng do đâu?

Vì sao đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng?

Mất nước khiến máu cô đặc, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông

Một trong những nguyên nhân quan trọng lý giải vì sao đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng là tình trạng mất nước. Khi thời tiết oi bức, cơ thể tiết nhiều mồ hôi để điều hòa thân nhiệt. Nếu không được bù đủ nước, thể tích huyết tương giảm, khiến máu trở nên cô đặc hơn.

Đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng có nhiều nguyên nhân – trong đó thiếu máu não chiếm phần lớn

Máu đặc làm tăng độ nhớt, từ đó:

• Dễ hình thành huyết khối
• Cản trở lưu thông máu lên não
• Gây tắc nghẽn mạch máu não

Đây chính là cơ chế dẫn đến đột quỵ thiếu máu não, chiếm khoảng 80–85% tổng số ca đột quỵ.

Biến động huyết áp do thay đổi nhiệt độ đột ngột

Việc di chuyển liên tục giữa môi trường nóng (ngoài trời) và lạnh (phòng điều hòa) khiến mạch máu phải co giãn đột ngột. Điều này dẫn đến:

• Huyết áp tăng hoặc giảm thất thường
• Áp lực lên thành mạch máu tăng cao

Ở những người có sẵn bệnh lý tăng huyết áp, tình trạng này càng nguy hiểm, có thể gây:

• Vỡ mạch máu não
• Xuất huyết não

Đây là lý do quan trọng khiến đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng, đặc biệt ở người lớn tuổi.

Tim hoạt động quá tải trong điều kiện nhiệt độ cao

Khi trời nóng, cơ thể cần tăng lưu lượng máu ra ngoại vi để tản nhiệt. Điều này buộc tim phải hoạt động nhiều hơn bình thường. Nếu kéo dài, sẽ:

Đột quỵ khiến tim hoạt động nhanh hơn bình thường

• Làm tăng gánh nặng cho tim
• Gây rối loạn nhịp tim
• Giảm hiệu quả bơm máu lên não

Ở những người có bệnh tim mạch, nguy cơ đột quỵ trong mùa nóng tăng lên đáng kể.

Rối loạn điện giải ảnh hưởng đến hệ tim mạch và thần kinh

Mồ hôi không chỉ mang theo nước mà còn làm mất các chất điện giải quan trọng như Natri, Kali. Khi mất cân bằng điện giải, cơ thể có thể gặp:

• Rối loạn nhịp tim
• Co mạch bất thường
• Tăng nguy cơ hình thành huyết khối

Những yếu tố này góp phần làm đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng nếu không được kiểm soát tốt.

Thói quen sinh hoạt không phù hợp trong mùa hè

Một số thói quen phổ biến trong mùa nóng vô tình làm tăng nguy cơ đột quỵ:

Uống ít nước cũng là nguy cơ khiến đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng

• Uống ít nước
• Ra ngoài trời nắng gắt trong thời gian dài
• Tắm nước lạnh ngay khi vừa đi nắng về
• Sử dụng điều hòa ở nhiệt độ quá thấp

Những hành vi này có thể gây sốc nhiệt, rối loạn huyết áp và làm tăng nguy cơ xảy ra đột quỵ đột ngột.

Những ai có nguy cơ cao?

Tình trạng đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng thường gặp hơn ở các nhóm đối tượng sau:

Những đối tượng có nguy cơ đột quỵ cao

• Người trên 50 tuổi: Nhóm tuổi có sự suy giảm chức năng mạch máu và khả năng điều hòa thân nhiệt kém hơn so với người trẻ.
• Người có bệnh nền: Tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch
• Người béo phì, ít vận động: Làm tăng gánh nặng tim mạch và nguy cơ chuyển hóa
• Người làm việc ngoài trời nắng: Dễ mất nước, rối loạn điện giải
• Người có tiền sử đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua: Nguy cơ tái phát cao

Việc nhận diện đúng nhóm đối tượng có nguy cơ đột quỵ cao giúp chủ động theo dõi sức khỏe, điều chỉnh lối sống và phòng ngừa đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng hiệu quả hơn.

Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ cần nhớ

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu y khoa, cần được xử trí trong “thời gian vàng”. Việc nhận biết sớm dấu hiệu giúp tăng khả năng cứu sống và giảm di chứng.

Quy tắc nhận biết đột quỵ BE FAST

Áp dụng quy tắc BE FAST:

• B (Balance): Mất thăng bằng, chóng mặt đột ngột
• E (Eyes): Mờ mắt hoặc mất thị lực một bên
• F (Face): Méo miệng, lệch mặt
• A (Arm): Yếu hoặc liệt tay chân một bên
• S (Speech): Nói khó, nói ngọng
• T (Time): Gọi cấp cứu ngay lập tức

Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Xem thêm: Quy tắc BE FAST là gì?

Biến chứng nguy hiểm của đột quỵ

Nếu không được xử trí kịp thời, đột quỵ có thể gây:

Đột quỵ có thể gây liệt nửa người kèm hoặc méo miệng

• Liệt nửa người: Mất hoặc giảm khả năng vận động một bên cơ thể, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hằng ngày.
• Rối loạn ngôn ngữ: Nói khó, nói ngọng, khó diễn đạt hoặc không hiểu lời người khác.
• Suy giảm trí nhớ và nhận thức: Giảm khả năng ghi nhớ, tập trung, thậm chí sa sút trí tuệ.
• Rối loạn nuốt: Dễ sặc khi ăn uống, tăng nguy cơ viêm phổi.
• Rối loạn cảm xúc: Có thể xuất hiện trầm cảm, lo âu sau đột quỵ.
• Thậm chí tử vong: Đặc biệt trong các trường hợp nặng hoặc không được cấp cứu kịp thời.

Đây là lý do vì sao việc hiểu rõ nguyên nhân đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng và chủ động phòng tránh là vô cùng quan trọng.

Cách phòng ngừa đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng

Các bác sĩ chuyên khoa khuyến cáo mọi người một số cách phòng ngừa đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng dưới đây:

Uống đủ nước mỗi ngày

• Trung bình 2 – 2.5 lít/ngày
• Tăng lượng nước khi hoạt động ngoài trời

Giúp duy trì độ loãng của máu, giảm nguy cơ huyết khối

Hạn chế ra ngoài trong giờ nắng gắt

• Tránh khung giờ 11h – 15h
• Nếu bắt buộc, cần:
  • Đội mũ
  • Uống nước thường xuyên

Điều chỉnh nhiệt độ điều hòa hợp lý

Điều chỉnh nhiệt độ điều hòa hợp lý

• Duy trì ở mức 26 – 28°C
• Tránh chênh lệch nhiệt độ quá lớn với bên ngoài

Không tắm ngay sau khi đi nắng về

• Nên nghỉ ngơi 10 – 15 phút
• Để cơ thể ổn định trước khi tắm

Kiểm soát bệnh nền

• Đo huyết áp thường xuyên
• Kiểm soát đường huyết, mỡ máu
• Tuân thủ điều trị theo chỉ định bác sĩ

Hạn chế sử dụng rượu bia, thuốc lá

Duy trì lối sống lành mạnh

• Ăn nhiều rau xanh, trái cây
• Hạn chế rượu bia, thuốc lá
• Tập thể dục nhẹ nhàng, đều đặn

Khi nào cần đến bệnh viện?

Theo các bác sĩ, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu:

Gọi ngay xe cấp cứu nến có những triệu chứng bất thường

• Méo miệng, yếu tay chân
• Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói
• Mất ý thức, lơ mơ
• Đau đầu dữ dội bất thường
• Chóng mặt, rối loạn thị giác đột ngột

Quan trọng:

• Không chờ triệu chứng tự hết
• Không tự ý điều trị tại nhà
• Cần đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt

KẾT LUẬN

Tình trạng đột quỵ gia tăng mùa nắng nóng là một vấn đề sức khỏe đáng lo ngại nhưng hoàn toàn có thể phòng tránh nếu người dân hiểu đúng và chủ động bảo vệ bản thân. Các yếu tố như mất nước, thay đổi nhiệt độ đột ngột, rối loạn huyết áp và thói quen sinh hoạt không hợp lý đều có thể góp phần khởi phát bệnh. Việc chủ động phòng ngừa, nhận biết sớm dấu hiệu và xử trí kịp thời đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu nguy cơ tử vong và di chứng do đột quỵ.

Khi có dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ hoặc cần tư vấn đến khám tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.