ĐỘT QUỴ: 5 THÓI QUEN DỄ LÀM TĂNG NGUY CƠ CẦN TRÁNH
Thói quen dễ làm tăng nguy cơ đột quỵ
Đột quỵ thường được nhắc đến như một bệnh lý xảy ra đột ngột, nhưng nhiều yếu tố nguy cơ lại hình thành và tích tụ trong thời gian dài. Tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, thừa cân, hút thuốc và lối sống ít vận động đều có thể góp phần làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu não.
Đáng lưu ý, những yếu tố này không chỉ xuất hiện ở người lớn tuổi. Lối sống thiếu lành mạnh kéo dài có thể khiến các yếu tố nguy cơ tim mạch xuất hiện sớm hơn, trong đó có cả người trẻ.
Một số thói quen hằng ngày tưởng như không đáng kể nhưng nếu duy trì lâu dài có thể ảnh hưởng đến huyết áp, cân nặng, đường huyết, cholesterol và sức khỏe mạch máu. Vậy những thói quen nào có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ và cần thay đổi càng sớm càng tốt?
Hút thuốc lá và thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc
Hút thuốc là một trong những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được của bệnh tim mạch và đột quỵ. Các chất trong khói thuốc có thể ảnh hưởng đến thành mạch, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và làm tăng huyết áp. Huyết áp cũng có thể tăng trong thời gian ngắn sau mỗi lần hút thuốc.
Không chỉ người trực tiếp hút thuốc, người thường xuyên hít phải khói thuốc thụ động cũng có thể chịu những tác động bất lợi đối với sức khỏe tim mạch.
Vì sao hút thuốc làm tăng nguy cơ đột quỵ?
Khói thuốc có thể:
- Làm tổn thương lớp nội mạc của mạch máu.
- Thúc đẩy hình thành và tiến triển mảng xơ vữa.
- Làm tăng huyết áp.
- Ảnh hưởng đến khả năng vận chuyển oxy của máu.
- Góp phần làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Vì vậy, bỏ thuốc lá không chỉ là một thay đổi có lợi cho phổi mà còn là bước quan trọng trong bảo vệ tim mạch và mạch máu não. Việc tránh cả khói thuốc thụ động cũng cần được chú ý.
Ăn uống thiếu lành mạnh, nhiều muối và thực phẩm chế biến sẵn làm tăng nguy cơ đột quỵ
Chế độ ăn hằng ngày có ảnh hưởng đáng kể đến những yếu tố nguy cơ liên quan đến đột quỵ, đặc biệt là huyết áp, cholesterol, đường huyết và cân nặng.
Thói quen thường xuyên sử dụng các món nhiều muối, chất béo bão hòa, đồ chiên rán, thịt chế biến sẵn, thức ăn nhanh hoặc đồ uống nhiều đường có thể khiến chế độ ăn mất cân đối. Nếu duy trì trong thời gian dài, những lựa chọn này có thể góp phần làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, thừa cân, rối loạn mỡ máu và đái tháo đường.
Nên thay đổi chế độ ăn như thế nào để hạn chế nguy cơ đột quỵ?
Thay vì tập trung vào việc kiêng tuyệt đối một loại thực phẩm, có thể bắt đầu bằng những thay đổi đơn giản:
- Tăng rau xanh và trái cây trong chế độ ăn.
- Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu.
- Tăng cường cá, thịt gia cầm bỏ da và nguồn đạm phù hợp.
- Hạn chế thịt đỏ và thịt chế biến sẵn.
- Giảm thực phẩm nhiều muối.
- Hạn chế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa.
- Giảm nước ngọt và các thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung.
Ăn uống lành mạnh
Một chế độ ăn lành mạnh có thể hỗ trợ kiểm soát huyết áp, cholesterol, đường huyết và cân nặng – những yếu tố có liên quan mật thiết đến nguy cơ đột quỵ.
Ít vận động, ngồi quá lâu
Công việc văn phòng, thời gian sử dụng máy tính, điện thoại và các hình thức giải trí thụ động khiến nhiều người dành phần lớn thời gian trong ngày ở trạng thái ít vận động.
Lối sống này có thể góp phần dẫn đến tăng cân, tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa và kiểm soát đường huyết kém. Đây đều là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ.
Hoạt động thể chất thường xuyên giúp hỗ trợ kiểm soát huyết áp, cân nặng, đường huyết và cholesterol, đồng thời giảm căng thẳng.
Bao nhiêu vận động là phù hợp?
Với người trưởng thành không có chống chỉ định, có thể hướng đến khoảng 150 phút hoạt động thể chất cường độ vừa mỗi tuần, chẳng hạn đi bộ nhanh, đạp xe hoặc các hình thức vận động phù hợp khác.
Tăng cường vận động
Không nhất thiết phải tập luyện với cường độ cao ngay từ đầu. Điều quan trọng là duy trì vận động đều đặn và phù hợp với thể trạng.
Nếu đang có bệnh tim mạch, huyết áp hoặc các bệnh lý mạn tính khác, nên trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu chương trình tập luyện mới.
Thường xuyên thức khuya, thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài
Một đêm ngủ muộn không đồng nghĩa với việc sẽ xảy ra đột quỵ. Tuy nhiên, thiếu ngủ kéo dài và lối sống thường xuyên căng thẳng có thể ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe tim mạch và các hành vi liên quan đến sức khỏe.
Thiếu ngủ có thể khiến việc kiểm soát cân nặng, tâm trạng và thói quen ăn uống trở nên khó khăn hơn. Trong khi đó, căng thẳng kéo dài có thể thúc đẩy những hành vi không có lợi như hút thuốc, ăn quá nhiều hoặc ít vận động; stress mạn tính cũng có thể góp phần làm tăng huyết áp.
Làm gì để cải thiện?
Duy trì thời gian ngủ và thức tương đối ổn định.
Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử sát giờ ngủ.
Không làm việc liên tục trong thời gian dài mà không nghỉ ngơi.
Duy trì vận động phù hợp.
Tìm phương pháp giải tỏa căng thẳng lành mạnh.
Không sử dụng thuốc lá hoặc rượu bia như một cách để đối phó với stress.
Người trưởng thành nên hướng đến khoảng 7–9 giờ ngủ mỗi đêm, đồng thời chú ý cả chất lượng giấc ngủ.
Uống nhiều rượu bia làm tăng nguy cơ đột quỵ
Rượu bia là một thói quen cần đặc biệt lưu ý khi nói đến sức khỏe tim mạch và nguy cơ đột quỵ.
Sử dụng nhiều rượu bia có thể làm tăng huyết áp, ảnh hưởng đến nhịp tim và góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ. Đồng thời, việc uống rượu thường xuyên có thể liên quan đến tăng cân và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Làm thế nào để phòng ngừa đột quỵ?
Không uống rượu bia chỉ vì cho rằng uống một lượng nhỏ sẽ tốt cho sức khỏe.
Hạn chế số lần và lượng sử dụng.
Tránh uống quá nhiều trong một lần.
Không dùng rượu bia để giải tỏa căng thẳng hoặc thay thế giấc ngủ.
Nếu không uống rượu, không nên bắt đầu uống với mục đích phòng bệnh tim mạch.
Những yếu tố tăng nguy cơ đột quỵ cần chủ động kiểm soát
Một điểm quan trọng là không phải mọi trường hợp đột quỵ đều bắt nguồn từ thói quen sinh hoạt. Một số yếu tố như tuổi tác, tiền sử gia đình, bệnh tim, bất thường mạch máu hoặc các bệnh lý khác cũng có thể đóng vai trò.
Trong các yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát, tăng huyết áp là vấn đề đặc biệt cần được quan tâm. Kiểm soát huyết áp, cholesterol và đường huyết, cùng với duy trì lối sống lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ đột quỵ.
Do đó, phòng ngừa đột quỵ không chỉ là “bỏ một vài thói quen xấu” mà cần hình thành một lối sống chủ động:
- Kiểm tra huyết áp định kỳ.
- Theo dõi đường huyết và mỡ máu khi có nguy cơ.
- Duy trì cân nặng phù hợp.
- Ăn uống cân bằng.
- Vận động thường xuyên.
- Không hút thuốc.
- Hạn chế rượu bia.
- Ngủ đủ và quản lý căng thẳng.
- Tuân thủ thuốc điều trị nếu đã được bác sĩ kê đơn.
- Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ
Dù có chủ động phòng ngừa, đột quỵ vẫn có thể xảy ra. Khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, thời gian là yếu tố đặc biệt quan trọng.
Nhận biết dấu hiệu đột quỵ và xử trí kịp thời
Cần nghĩ đến đột quỵ khi một người đột ngột xuất hiện:
- Méo miệng: một bên mặt bị xệ hoặc cười không đều.
- Yếu liệt tay chân: đặc biệt yếu hoặc tê một bên cơ thể.
- Nói khó: nói đớ, nói không rõ hoặc không hiểu lời người khác.
- Rối loạn thị giác: nhìn mờ hoặc nhìn đôi đột ngột.
- Chóng mặt, mất thăng bằng hoặc đi lại khó khăn đột ngột.
- Đau đầu dữ dội bất thường, nhất là khi xuất hiện đột ngột.
Khi nhận thấy những dấu hiệu này, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu và điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt, không nên chờ triệu chứng tự cải thiện. Bệnh viện Đa khoa Gia Định là một lựa chọn để bạn kiểm tra tình trạng sức khoẻ khi thấy những dấu hiệu bất thường.
Kết luận
5 thói quen như hút thuốc, ăn uống thiếu lành mạnh, ít vận động, thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài và uống nhiều rượu bia không phải là nguyên nhân duy nhất gây đột quỵ, nhưng có thể góp phần làm gia tăng các yếu tố nguy cơ của bệnh.
Chủ động thay đổi lối sống, kiểm soát huyết áp, đường huyết, cholesterol và duy trì thăm khám định kỳ là những bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe tim mạch và não bộ. Đến khoa Nội-Nhi thăm khám để chăm sóc tốt cho sức khoẻ.
Đặc biệt, nếu đang có các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch hoặc tiền sử đột quỵ, người bệnh nên được bác sĩ đánh giá và xây dựng kế hoạch kiểm soát phù hợp thay vì chỉ thay đổi lối sống theo cách chung chung.
