DẤU HIỆU BỆNH TRĨ THƯỜNG GẶP VÀ KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM?

Nhận biết sớm dấu hiệu bệnh trĩ giúp người bệnh chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt, thăm khám đúng thời điểm và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Đặc biệt, tình trạng chảy máu hậu môn không nên mặc định là do bệnh trĩ, vì đây cũng có thể là biểu hiện của những bệnh lý tiêu hóa khác.

Vậy dấu hiệu bệnh trĩ thường gặp là gì? Khi nào người bệnh cần đi khám và những phương pháp điều trị nào đang được áp dụng? Hãy cùng Bệnh viện Đa khoa Gia Định tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Bệnh trĩ là gì? Có những loại trĩ nào?

Bệnh trĩ hình thành khi các tĩnh mạch ở vùng hậu môn và trực tràng dưới bị giãn, phồng hoặc viêm, gây ra các triệu chứng khó chịu. Bệnh thường liên quan đến tình trạng tăng áp lực lên hệ thống tĩnh mạch hậu môn, chẳng hạn như rặn khi đi đại tiện, táo bón kéo dài, ngồi lâu trên bồn cầu hoặc mang thai. 

 Nhận biết sớm dấu hiệu bệnh trĩ giúp người bệnh chủ động thăm khám và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp

Dựa trên vị trí hình thành, bệnh trĩ được chia thành hai loại chính:

Trĩ nội

Trĩ nội phát triển bên trong ống hậu môn hoặc trực tràng dưới. Ở giai đoạn đầu, búi trĩ thường nằm sâu bên trong nên người bệnh khó quan sát hoặc sờ thấy. Dấu hiệu phổ biến nhất là chảy máu khi đi đại tiện, thường có màu đỏ tươi và không nhất thiết gây đau.

Khi bệnh tiến triển, búi trĩ có thể sa ra ngoài hậu môn, đặc biệt trong lúc rặn đi tiêu. Tùy mức độ, búi trĩ có thể tự co lên hoặc cần dùng tay đẩy trở lại bên trong.

Trĩ ngoại

Trĩ ngoại hình thành dưới lớp da xung quanh hậu môn. Người bệnh có thể nhận thấy một khối phồng, cảm giác ngứa, cộm, đau hoặc khó chịu khi ngồi và đi đại tiện.

Trong một số trường hợp, cục máu đông hình thành bên trong búi trĩ ngoại, gây sưng đau dữ dội và xuất hiện khối cứng, có màu sẫm quanh hậu môn. Đây là tình trạng cần được bác sĩ đánh giá sớm. 

7 dấu hiệu bệnh trĩ thường gặp cần lưu ý

Các dấu hiệu bệnh trĩ có thể khác nhau tùy theo vị trí búi trĩ, mức độ tiến triển và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Dưới đây là những dấu hiệu bệnh trĩ thường gặp.

Chảy máu khi đi đại tiện

Chảy máu hậu môn là một trong những dấu hiệu bệnh trĩ phổ biến, đặc biệt ở người bị trĩ nội. Người bệnh có thể nhận thấy máu đỏ tươi trên giấy vệ sinh, nhỏ giọt vào bồn cầu hoặc phủ bên ngoài phân.

Tình trạng chảy máu thường xuất hiện sau khi rặn hoặc khi phân cứng cọ xát với niêm mạc và búi trĩ. Tuy nhiên, lượng máu và tần suất chảy máu có thể thay đổi theo mức độ bệnh.

Lưu ý: Không nên tự kết luận mọi trường hợp đi ngoài ra máu đều do bệnh trĩ. Chảy máu trực tràng cũng có thể liên quan đến nứt kẽ hậu môn, polyp đại tràng, bệnh viêm ruột hoặc ung thư đại trực tràng. Vì vậy, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân chính xác. 

Ngứa hoặc kích ứng vùng hậu môn

Ngứa hậu môn là dấu hiệu bệnh trĩ thường gặp, có thể xuất hiện do dịch nhầy, phân còn sót lại hoặc tình trạng kích ứng da xung quanh hậu môn.

Khi búi trĩ sa ra ngoài, vùng hậu môn có thể khó được làm sạch hoàn toàn sau khi đi đại tiện. Việc lau chùi quá mạnh, sử dụng xà phòng có hương liệu hoặc gãi nhiều lần cũng có thể làm tổn thương da, khiến tình trạng ngứa kéo dài.

Người bệnh nên vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước sạch, tránh chà xát mạnh và không tự ý sử dụng các loại thuốc bôi kéo dài khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.

Đau hoặc khó chịu quanh hậu môn

Đau, nóng rát và cảm giác cộm ở vùng hậu môn có thể là dấu hiệu bệnh trĩ, thường rõ rệt hơn ở người bị trĩ ngoại hoặc trĩ có biến chứng.

Đau, nóng rát và khó chịu quanh hậu môn có thể liên quan đến trĩ ngoại hoặc tình trạng trĩ có biến chứng

Trĩ nội thông thường ít gây đau khi chưa sa ra ngoài hoặc chưa xuất hiện biến chứng. Ngược lại, trĩ ngoại có thể gây đau khi búi trĩ sưng viêm, đặc biệt nếu có cục máu đông bên trong.

Tuy nhiên, đau hậu môn dữ dội không nên mặc định là do bệnh trĩ. Một số bệnh lý khác như áp xe hậu môn, nứt kẽ hậu môn hoặc nhiễm trùng cũng có thể gây đau. Nếu đau tăng nhanh, kèm sốt hoặc chảy dịch bất thường, người bệnh cần đi khám sớm. 

Xuất hiện khối phồng hoặc búi trĩ sa ra ngoài

Một trong những dấu hiệu bệnh trĩ dễ nhận biết là xuất hiện khối phồng ở hậu môn hoặc cảm giác có vật lạ nhô ra khi đi đại tiện.

Ở bệnh trĩ nội, búi trĩ có thể sa ra ngoài theo các mức độ:

• Độ 1: Búi trĩ nằm bên trong ống hậu môn, thường gây chảy máu nhưng chưa sa ra ngoài.
• Độ 2: Búi trĩ sa ra khi rặn đại tiện nhưng tự co lên sau đó.
• Độ 3: Búi trĩ sa ra khi đi tiêu hoặc vận động, cần dùng tay đẩy lên.
• Độ 4: Búi trĩ thường xuyên nằm ngoài hậu môn và không thể tự đẩy trở lại.

Phân độ trĩ cần được xác định thông qua thăm khám. Không phải mọi khối phồng quanh hậu môn đều là búi trĩ, do đó người bệnh không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên quan sát bên ngoài.

Cảm giác đi đại tiện chưa hết

Cảm giác vẫn còn phân trong trực tràng dù đã đi đại tiện có thể là dấu hiệu bệnh trĩ, đặc biệt khi búi trĩ sa hoặc gây cản trở quá trình tống phân.

Người bệnh có thể thường xuyên muốn đi vệ sinh, phải rặn nhiều lần hoặc cảm thấy đại tiện không hoàn toàn. Tuy nhiên, biểu hiện này cũng có thể liên quan đến táo bón, rối loạn chức năng đại tiện hoặc các bệnh lý khác ở vùng trực tràng.

Nếu tình trạng kéo dài, đi kèm thay đổi thói quen đại tiện, đau bụng hoặc có máu trong phân, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá đầy đủ. 

Sưng hoặc xuất hiện cục cứng quanh hậu môn

Sưng, nổi cục hoặc xuất hiện khối cứng là dấu hiệu bệnh trĩ thường gặp ở trĩ ngoại. Trong trường hợp có huyết khối, người bệnh có thể thấy một khối sưng đau, căng tức và có màu xanh tím hoặc sẫm màu.

Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột và tăng mạnh trong thời gian ngắn. Bác sĩ cần kiểm tra để phân biệt trĩ ngoại có huyết khối với những nguyên nhân khác gây khối bất thường quanh hậu môn.

Không nên tự chọc, nặn hoặc cố làm vỡ khối sưng vì có thể gây chảy máu, nhiễm trùng và làm tổn thương mô.

Rỉ dịch nhầy hoặc khó vệ sinh vùng hậu môn

Một số người bệnh có thể nhận thấy dịch nhầy trên giấy vệ sinh hoặc đồ lót, đặc biệt khi búi trĩ sa ra ngoài. Đây có thể là dấu hiệu bệnh trĩ đi kèm tình trạng kích ứng da và cảm giác ẩm ướt quanh hậu môn.

Tuy nhiên, dịch nhầy, mủ hoặc dịch có mùi bất thường không nên được xem là biểu hiện thông thường của bệnh trĩ. Nếu dịch tiết đi kèm đau nhiều, sốt, sưng nóng hoặc vùng hậu môn đỏ, người bệnh cần được thăm khám để loại trừ áp xe hay nhiễm trùng.

Khi nào cần đi khám bệnh trĩ?

Không phải trường hợp trĩ nào cũng cần phẫu thuật, nhưng việc thăm khám đúng thời điểm giúp xác định mức độ bệnh và hạn chế nguy cơ biến chứng. Người bệnh nên đi khám khi có một trong các tình trạng sau:

Chảy máu hậu môn tái diễn hoặc kéo dài

Nếu thường xuyên đi ngoài ra máu, lượng máu tăng dần hoặc tình trạng chảy máu không cải thiện, người bệnh nên được bác sĩ kiểm tra. Không nên tự điều trị kéo dài vì chảy máu trực tràng có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý khác nhau.

Búi trĩ sa ra ngoài hoặc không thể đẩy lên

Búi trĩ sa thường xuyên, gây đau, chảy máu, tiết dịch hoặc không thể đẩy trở lại hậu môn cần được đánh giá chuyên khoa. Tùy mức độ, bác sĩ có thể chỉ định điều trị nội khoa, thủ thuật hoặc phẫu thuật.

Đau hậu môn dữ dội, sưng nhanh

Đau dữ dội hoặc xuất hiện khối sưng bất ngờ có thể liên quan đến trĩ ngoại có huyết khối. Nếu đau kèm sốt, rét run, chảy mủ hoặc tình trạng toàn thân mệt mỏi, người bệnh cần đi khám ngay để loại trừ nhiễm trùng hoặc áp xe hậu môn.

Không cải thiện sau khoảng một tuần chăm sóc tại nhà

Một số trường hợp nhẹ có thể giảm triệu chứng khi điều chỉnh chế độ ăn, uống đủ nước và hạn chế rặn khi đại tiện. Tuy nhiên, nếu các biểu hiện không cải thiện sau khoảng một tuần hoặc tiếp tục tái phát, người bệnh nên đi khám.

Dấu hiệu cần cấp cứu

Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi có:

• Chảy máu hậu môn nhiều hoặc không ngừng.
• Chóng mặt, choáng váng hoặc ngất kèm chảy máu.
• Đau hậu môn dữ dội, tăng nhanh.
• Sốt, rét run hoặc chảy mủ quanh hậu môn.
• Chảy máu kèm đau bụng, tiêu chảy hoặc tình trạng toàn thân bất thường. 

Chẩn đoán bệnh trĩ được thực hiện như thế nào?

Để xác định nguyên nhân gây ra dấu hiệu bệnh trĩ, bác sĩ thường khai thác triệu chứng, thói quen đại tiện, tiền sử bệnh và tiến hành thăm khám vùng hậu môn – trực tràng.

Các phương pháp có thể được sử dụng gồm:

• Khám vùng hậu môn: Quan sát tình trạng búi trĩ, khối phồng, sưng viêm hoặc tổn thương bên ngoài.
• Thăm trực tràng bằng tay: Giúp bác sĩ đánh giá bất thường trong ống hậu môn và trực tràng.
• Nội soi hậu môn – trực tràng: Có thể được chỉ định để quan sát rõ hơn các tổn thương bên trong.
• Nội soi đại tràng: Được cân nhắc khi người bệnh có dấu hiệu nghi ngờ bệnh lý khác, yếu tố nguy cơ ung thư đại trực tràng hoặc biểu hiện chảy máu chưa xác định được nguyên nhân.

Không phải tất cả người bệnh có dấu hiệu bệnh trĩ đều cần nội soi đại tràng. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp dựa trên tuổi, triệu chứng, tiền sử bệnh và kết quả thăm khám. 

Điều trị bệnh trĩ bằng phương pháp nào?

Phương pháp điều trị được lựa chọn dựa trên loại trĩ, mức độ tiến triển, triệu chứng và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

 Phương pháp điều trị bệnh trĩ được lựa chọn dựa trên loại trĩ, mức độ tiến triển và tình trạng sức khỏe của người bệnh

Điều chỉnh chế độ ăn uống và thói quen đại tiện

Ở trường hợp nhẹ, bác sĩ có thể hướng dẫn người bệnh:

• Tăng cường thực phẩm giàu chất xơ như rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
• Uống đủ nước theo nhu cầu và tình trạng sức khỏe.
• Không cố rặn hoặc nín thở khi đi đại tiện.
• Không ngồi lâu trên bồn cầu.
• Vận động thường xuyên, hạn chế ngồi liên tục trong thời gian dài.
• Có thể sử dụng chất làm mềm phân hoặc bổ sung chất xơ khi được tư vấn phù hợp.

Những biện pháp này giúp phân mềm hơn, giảm áp lực lên vùng hậu môn và hỗ trợ hạn chế tái phát triệu chứng. 

Điều trị bằng thuốc

Một số loại thuốc bôi, thuốc đặt hoặc thuốc giảm đau có thể giúp cải thiện ngứa, đau và sưng trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc kéo dài, đặc biệt là thuốc có thành phần corticosteroid, khi chưa được hướng dẫn.

Thuốc không phải lựa chọn phù hợp cho mọi trường hợp. Nếu búi trĩ sa nhiều, chảy máu tái diễn hoặc không đáp ứng điều trị bảo tồn, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp can thiệp khác.

Điều trị bằng thủ thuật hoặc phẫu thuật

Tùy tình trạng, người bệnh có thể được chỉ định các phương pháp như thắt búi trĩ bằng vòng cao su, tiêm xơ, quang đông hoặc phẫu thuật cắt trĩ. Những thủ thuật này cần được thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn, không tự thực hiện tại nhà. 

Cách phòng ngừa bệnh trĩ và hạn chế tái phát

Bên cạnh nhận biết dấu hiệu bệnh trĩ, chủ động phòng ngừa đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe hậu môn – trực tràng. Người bệnh nên:

• Bổ sung chất xơ trong chế độ ăn hằng ngày.
• Uống đủ nước và hạn chế tình trạng mất nước.
• Không nhịn đi đại tiện khi có nhu cầu.
• Tránh rặn mạnh hoặc ngồi quá lâu trên bồn cầu.
• Duy trì vận động thể chất phù hợp.
• Hạn chế nâng vật nặng thường xuyên nếu có nguy cơ làm tăng áp lực ổ bụng.
• Điều trị sớm táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.
• Thăm khám khi triệu chứng xuất hiện hoặc tái diễn.

Câu hỏi thường gặp về dấu hiệu bệnh trĩ

Đi ngoài ra máu có chắc chắn là bệnh trĩ không?

Không. Chảy máu hậu môn có thể là dấu hiệu bệnh trĩ, nhưng cũng xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác như nứt kẽ hậu môn, polyp hoặc ung thư đại trực tràng. Người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Bệnh trĩ có tự khỏi không?

Một số trường hợp nhẹ có thể cải thiện khi điều chỉnh chế độ ăn uống và thói quen đại tiện. Tuy nhiên, bệnh trĩ có thể tái phát hoặc tiến triển nếu nguyên nhân không được kiểm soát. Khi có dấu hiệu kéo dài, người bệnh nên đi khám.

Bệnh trĩ có nhất thiết phải phẫu thuật không?

Không phải tất cả trường hợp đều cần phẫu thuật. Tùy mức độ bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thay đổi lối sống, điều trị bằng thuốc, thủ thuật hoặc phẫu thuật.

Khi nào dấu hiệu bệnh trĩ cần được xử lý khẩn cấp?

Nếu có chảy máu nhiều, đau dữ dội, chóng mặt, ngất, sốt hoặc chảy mủ quanh hậu môn, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Kết luận

Nhận biết sớm dấu hiệu bệnh trĩ như chảy máu khi đại tiện, ngứa hậu môn, đau, sưng, xuất hiện búi trĩ sa hoặc cảm giác đi tiêu chưa hết giúp người bệnh chủ động chăm sóc sức khỏe và thăm khám đúng thời điểm. Tuy nhiên, những biểu hiện này có thể tương đồng với nhiều bệnh lý hậu môn – trực tràng khác, vì vậy không nên tự chẩn đoán hoặc kéo dài việc điều trị tại nhà.

Khi xuất hiện dấu hiệu bệnh trĩ kéo dài, tái phát hoặc có biểu hiện bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, xác định nguyên nhân và tư vấn hướng điều trị phù hợp.

Bệnh viện Đa khoa Gia Định cung cấp dịch vụ thăm khám và điều trị các bệnh lý tiêu hóa, hậu môn – trực tràng, giúp người bệnh tiếp cận quy trình đánh giá và chăm sóc phù hợp với tình trạng sức khỏe.