Bong võng mạc do tuổi già: Điều cần biết để phát hiện sớm

Bong võng mạc do tuổi già là một trong những bệnh lý nhãn khoa nguy hiểm thường gặp ở người lớn tuổi. Bệnh diễn tiến nhanh và có thể khiến người bệnh mất thị lực vĩnh viễn nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. 

Tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, phương pháp điều trị và cách phòng ngừa cùng Bệnh viện Đa khoa Gia Định. 

Bong võng mạc do tuổi già có thể gây giảm thị lực nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị sớm

Bong võng mạc do tuổi già là gì?

Bong võng mạc do tuổi già là tình trạng lớp võng mạc – mô thần kinh nằm ở phía sau nhãn cầu, có chức năng tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu lên não – bị tách khỏi lớp biểu mô sắc tố võng mạc. Khi võng mạc không còn được nuôi dưỡng đầy đủ, các tế bào cảm thụ ánh sáng sẽ nhanh chóng suy giảm chức năng và có nguy cơ hoại tử nếu không được điều trị kịp thời.

Tuổi càng cao, cấu trúc dịch kính bên trong mắt càng bị lão hóa. Dịch kính co rút, hóa lỏng và có thể kéo căng võng mạc, tạo ra các vết rách nhỏ. Qua các vết rách này, dịch trong mắt thấm xuống phía dưới võng mạc và gây bong võng mạc do tuổi già.

Đây là một cấp cứu nhãn khoa. Nếu được điều trị sớm trong những ngày đầu, khả năng bảo tồn thị lực sẽ cao hơn rất nhiều.

Vì sao người cao tuổi dễ bị bong võng mạc?

Lão hóa là yếu tố quan trọng nhất dẫn đến bong võng mạc do tuổi già.

Dịch kính bị thoái hóa

Theo thời gian, dịch kính từ dạng gel đặc dần hóa lỏng và co rút. Quá trình này làm tăng lực kéo lên võng mạc, đặc biệt ở những vùng bám chặt.

Nếu lực kéo quá mạnh, võng mạc sẽ xuất hiện vết rách và tiến triển thành bong võng mạc.

Võng mạc mỏng hơn theo tuổi

Ở người lớn tuổi, võng mạc mất dần tính đàn hồi và trở nên mỏng hơn. Điều này khiến võng mạc dễ bị tổn thương khi chịu tác động từ dịch kính hoặc chấn thương nhẹ.

Các bệnh lý mạn tính đi kèm

Người cao tuổi thường mắc các bệnh như:

• Đái tháo đường.
• Tăng huyết áp.
• Thoái hóa hoàng điểm.
• Cận thị nặng.

Những bệnh lý này đều có thể làm tăng nguy cơ bong võng mạc do tuổi già.

Các yếu tố nguy cơ làm tăng bong võng mạc do tuổi già

Ngoài lão hóa tự nhiên, nhiều yếu tố khác cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Cận thị nặng

Người có độ cận cao thường có trục nhãn cầu dài hơn bình thường, khiến võng mạc bị kéo căng và mỏng đi.

Tiền sử phẫu thuật mắt

Các phẫu thuật như phẫu thuật đục thủy tinh thể hoặc điều trị bệnh võng mạc trước đây có thể làm thay đổi cấu trúc trong mắt.

Chấn thương mắt

Va đập mạnh vào mắt có thể tạo vết rách võng mạc và dẫn đến bong võng mạc.

Tiền sử gia đình

Nếu người thân từng mắc bệnh, nguy cơ xuất hiện bong võng mạc do tuổi già cũng cao hơn.

Đái tháo đường

Bệnh võng mạc đái tháo đường giai đoạn nặng có thể tạo các màng xơ kéo võng mạc, gây bong võng mạc co kéo.

Dấu hiệu nhận biết bong võng mạc do tuổi già

Phát hiện sớm là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị.

Điều trị bong võng mạc do tuổi già càng sớm, khả năng phục hồi thị lực càng cao

Ruồi bay trước mắt

Người bệnh nhìn thấy:

• Chấm đen.
• Sợi chỉ.
• Mạng nhện.
• Đốm li ti di chuyển theo hướng nhìn.

Nếu ruồi bay xuất hiện đột ngột với số lượng nhiều, cần khám ngay.

Chớp sáng bất thường

Người bệnh có cảm giác xuất hiện tia sáng lóe lên ở ngoại vi mắt, đặc biệt trong bóng tối.

Đây là dấu hiệu cho thấy dịch kính đang kéo võng mạc.

Xuất hiện màn che trước mắt

Một vùng tối giống như tấm rèm từ ngoại vi lan dần vào trung tâm thị trường.

Đây là triệu chứng điển hình của bong võng mạc do tuổi già và cần cấp cứu ngay.

Giảm thị lực

Người bệnh nhìn mờ nhanh, hình ảnh méo mó hoặc mất một phần tầm nhìn.

Nếu vùng hoàng điểm bị bong, thị lực sẽ giảm rất nặng.

Bong võng mạc do tuổi già có nguy hiểm không?

Câu trả lời là rất nguy hiểm.

Nếu không điều trị, bong võng mạc do tuổi già có thể dẫn đến:

• Mất thị lực vĩnh viễn.
• Hoại tử tế bào võng mạc.
• Tăng nhãn áp thứ phát.
• Viêm nội nhãn.
• Co kéo võng mạc.
• Teo nhãn cầu trong trường hợp nặng.

Thời gian vàng để điều trị thường chỉ tính bằng vài ngày, đặc biệt khi vùng hoàng điểm chưa bị bong.

Chẩn đoán bong võng mạc do tuổi già như thế nào?

Khám đáy mắt

Đây là phương pháp quan trọng nhất giúp bác sĩ quan sát trực tiếp võng mạc, xác định vị trí rách và mức độ bong.

Siêu âm mắt

Được chỉ định khi môi trường trong mắt bị đục do xuất huyết hoặc đục thủy tinh thể.

Chụp OCT

Chụp cắt lớp võng mạc giúp đánh giá tổn thương vùng hoàng điểm và theo dõi sau điều trị.

Chụp mạch huỳnh quang

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định để đánh giá hệ thống mạch máu võng mạc.

Điều trị bong võng mạc do tuổi già

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào vị trí rách, diện tích bong và thời gian mắc bệnh.

Khám mắt định kỳ sau tuổi 50 giúp phát hiện sớm bong võng mạc do tuổi già và nhiều bệnh lý võng mạc khác

Laser quang đông

Áp dụng khi võng mạc mới xuất hiện vết rách nhưng chưa bong rộng.

Laser giúp tạo sẹo hàn kín vết rách, ngăn dịch đi xuống dưới võng mạc.

Lạnh đông võng mạc

Được sử dụng trong một số trường hợp nhằm tạo phản ứng viêm có kiểm soát để gắn võng mạc trở lại.

Bơm khí nội nhãn

Bác sĩ bơm bong bóng khí vào mắt để ép võng mạc trở về vị trí bình thường.

Sau thủ thuật, người bệnh cần giữ tư thế đầu theo đúng hướng dẫn.

Phẫu thuật cắt dịch kính

Đây là phương pháp phổ biến nhất hiện nay đối với bong võng mạc do tuổi già.

Bác sĩ loại bỏ dịch kính co kéo, xử lý vết rách, kết hợp laser và bơm khí hoặc dầu silicone để cố định võng mạc.

Đai củng mạc

Trong một số trường hợp phù hợp, bác sĩ đặt đai silicone quanh nhãn cầu nhằm giảm lực kéo lên võng mạc.

Chăm sóc sau điều trị

Sau khi điều trị bong võng mạc do tuổi già, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ.

Dùng thuốc đúng chỉ định

Bao gồm:

• Thuốc kháng sinh.
• Thuốc chống viêm.
• Thuốc hạ nhãn áp nếu cần.

Giữ đúng tư thế

Đặc biệt khi mắt được bơm khí hoặc dầu silicone.

Không mang vác nặng

Tránh các hoạt động làm tăng áp lực trong mắt.

Tái khám đúng lịch

Việc tái khám giúp bác sĩ đánh giá tình trạng võng mạc và phát hiện sớm biến chứng.

Làm thế nào để phòng ngừa bong võng mạc do tuổi già?

Mặc dù không thể ngăn chặn hoàn toàn quá trình lão hóa, người cao tuổi vẫn có thể giảm nguy cơ bong võng mạc do tuổi già bằng các biện pháp sau:

Khám mắt định kỳ

Người từ 50 tuổi trở lên nên khám mắt ít nhất 1 lần mỗi năm.

Nếu có cận thị nặng hoặc bệnh lý võng mạc, nên khám thường xuyên hơn theo hướng dẫn của bác sĩ.

Kiểm soát bệnh mạn tính

Điều trị tốt:

• Đái tháo đường.
• Tăng huyết áp.
• Rối loạn mỡ máu.

Bảo vệ mắt

Đeo kính bảo hộ khi lao động hoặc chơi thể thao để hạn chế chấn thương.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Tăng cường:

• Vitamin A.
• Vitamin C.
• Vitamin E.
• Lutein.
• Zeaxanthin.
• Omega-3.

Các dưỡng chất này giúp duy trì sức khỏe võng mạc và làm chậm quá trình lão hóa mắt.

Không bỏ qua các dấu hiệu bất thường

Nếu xuất hiện ruồi bay, chớp sáng hoặc màn che trước mắt, cần đến cơ sở chuyên khoa Mắt ngay, không nên tự theo dõi tại nhà.

Khi nào cần đến Bệnh viện ngay?

Hãy đến khám tại cơ sở chuyên khoa Mắt nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:

• Xuất hiện nhiều đốm đen hoặc ruồi bay đột ngột.
• Chớp sáng liên tục.
• Có màn che một phần hoặc toàn bộ tầm nhìn.
• Giảm thị lực nhanh.
• Mắt bị chấn thương.
• Người từng phẫu thuật mắt xuất hiện nhìn mờ bất thường.

Việc điều trị trong giai đoạn sớm sẽ giúp tăng khả năng bảo tồn thị lực và giảm nguy cơ mù lòa.

Câu hỏi thường gặp

Bong võng mạc do tuổi già có chữa khỏi không?

Có. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp, nhiều trường hợp có thể bảo tồn được võng mạc và cải thiện thị lực đáng kể.

Bong võng mạc có tự khỏi không?

Không. Đây là bệnh lý không thể tự hồi phục và cần can thiệp y khoa càng sớm càng tốt.

Sau phẫu thuật có thể nhìn lại bình thường không?

Khả năng hồi phục phụ thuộc vào thời điểm điều trị, mức độ bong võng mạc và tình trạng hoàng điểm. Điều trị càng sớm, tiên lượng thị lực càng tốt.

Người đã từng bong võng mạc có bị lại không?

Có thể. Vì vậy, người bệnh cần tái khám định kỳ và theo dõi cả hai mắt theo hướng dẫn của bác sĩ.

Người cao tuổi nên khám mắt bao lâu một lần?

Khuyến nghị khám mắt định kỳ ít nhất mỗi năm một lần. Với người có nguy cơ cao, lịch khám có thể dày hơn theo chỉ định của bác sĩ.

Kết luận

Bong võng mạc do tuổi già là bệnh lý nhãn khoa nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể cải thiện tiên lượng nếu được phát hiện và điều trị sớm. Những dấu hiệu như ruồi bay đột ngột, chớp sáng, màn che trước mắt hay giảm thị lực nhanh tuyệt đối không nên xem là biểu hiện lão hóa bình thường.

Khám mắt định kỳ, đặc biệt sau 50 tuổi, kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính và đến ngay cơ sở chuyên khoa khi xuất hiện triệu chứng bất thường là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ thị lực lâu dài.

Nếu bạn hoặc người thân nghi ngờ mắc bong võng mạc do tuổi già, hãy đến Khoa Mắt – Bệnh viện Đa khoa Gia Định để được thăm khám bằng hệ thống thiết bị hiện đại, chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm.