Bệnh võng mạc tiểu đường: Nguyên nhân và cách điều trị hiệu quả

Bệnh võng mạc tiểu đường là một trong những biến chứng mắt nghiêm trọng nhất của bệnh đái tháo đường, nhiều trường hợp mất thị lực vĩnh viễn nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Vậy bệnh võng mạc tiểu đường là gì, nguyên nhân do đâu, cách điều trị như thế nào và làm sao để phòng ngừa hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Bệnh võng mạc tiểu đường là một biến chứng nghiêm trọng của bệnh tiểu đường

Bệnh võng mạc tiểu đường là gì?

Võng mạc là lớp màng thần kinh nằm ở đáy mắt, có nhiệm vụ thu nhận ánh sáng và truyền tín hiệu lên não để tạo thành hình ảnh. Ở người mắc bệnh tiểu đường, lượng đường trong máu tăng cao kéo dài sẽ làm tổn thương các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc. Hậu quả là mạch máu bị giãn, rò rỉ hoặc tắc nghẽn, lâu dần gây ra bệnh lý võng mạc tiểu đường.

Nếu không điều trị, bệnh tiến triển âm thầm qua nhiều năm và có thể dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.

                                                                                          Võng mạc bị tổn thương

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây bệnh võng mạc tiểu đường

Nguyên nhân trực tiếp

Nguyên nhân chính là tăng đường huyết mạn tính. Khi lượng đường trong máu cao kéo dài:

• Các mạch máu nhỏ ở võng mạc bị phình vi mạch, rò rỉ dịch và máu.
• Hình thành các cục máu đông nhỏ gây tắc nghẽn dòng máu.
• Thiếu máu nuôi dưỡng khiến võng mạc thiếu oxy.
• Cơ thể phản ứng bằng cách sinh ra các mạch máu bất thường. Tuy nhiên, các mạch này yếu, dễ vỡ, gây xuất huyết dịch kính và bong võng mạc.

Yếu tố nguy cơ thúc đẩy bệnh tiến triển

Phụ nữ mang nay bị tiểu đường cũng là yếu tố thúc đẩy bệnh phát triển nhanh

• Thời gian mắc tiểu đường: Người mắc đái tháo đường hơn 10 năm có nguy cơ cao hơn nhiều.
• Kiểm soát đường huyết kém: HbA1c cao làm tăng nhanh mức độ tổn thương võng mạc.
• Tăng huyết áp: Làm thành mạch yếu, dễ vỡ hơn.
• Rối loạn mỡ máu: Cholesterol cao gây lắng đọng chất béo trong võng mạc.
• Thai kỳ ở phụ nữ tiểu đường: Nội tiết thay đổi, đường huyết khó kiểm soát làm bệnh nặng nhanh hơn.
• Thói quen sống không lành mạnh: Hút thuốc lá, ít vận động, ăn uống nhiều đường và chất béo bão hòa.

Như vậy, không chỉ đường huyết cao mà sự kết hợp nhiều yếu tố nguy cơ sẽ làm bệnh tiến triển nhanh hơn, tăng nguy cơ mù lòa.

Phân loại bệnh võng mạc tiểu đường

Bệnh được chia thành 2 giai đoạn chính:

Võng mạc tiểu đường không tăng sinh

• Giai đoạn sớm, thường không có triệu chứng rõ.
• Võng mạc xuất hiện vi phình mạch, xuất huyết chấm, xuất tiết cứng.

Nếu kèm phù hoàng điểm, thị lực giảm nhanh.

Võng mạc tiểu đường tăng sinh 

• Giai đoạn nặng, xuất hiện mạch máu bất thường.
• Mạch máu mới dễ vỡ, gây xuất huyết dịch kính, sẹo hóa kéo võng mạc dẫn đến nguy cơ bong võng mạc.
• Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.

Triệu chứng của bệnh võng mạc tiểu đường

Ở giai đoạn đầu, bệnh tiến triển âm thầm nên rất khó phát hiện. Một số triệu chứng thường gặp:

Mắt bị bệnh thường có triệu chứng nhìn mờ, nhìn thấy chấm đen

• Nhìn mờ, khó tập trung.
• Nhìn thấy chấm đen, ruồi bay.
• Giảm khả năng nhìn ban đêm.
• Hình ảnh bị biến dạng, cong méo.
• Mất thị lực từng vùng trong tầm nhìn.

Khi bệnh đã nặng, thị lực giảm nhanh, có thể mù đột ngột do xuất huyết dịch kính hoặc bong võng mạc. Nếu có những triệu chứng trên, người bệnh nên đến bác sĩ chuyên khoa Mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời nhé.

Chẩn đoán bệnh võng mạc tiểu đường

• Khám mắt toàn diện: soi đáy mắt, đo thị lực.
• Chụp mạch huỳnh quang (FFA): đánh giá mức độ rò rỉ và tắc nghẽn mạch máu.
• Chụp OCT (Optical Coherence Tomography): phát hiện phù hoàng điểm và đánh giá cấu trúc võng mạc.
• Siêu âm mắt: khi có xuất huyết dịch kính che khuất võng mạc.

Cách điều trị bệnh võng mạc tiểu đường

Điều trị bệnh võng mạc tiểu đường phụ thuộc vào giai đoạn bệnh. Nguyên tắc điều trị là kiểm soát toàn thân kết hợp điều trị tại mắt.

Kiểm soát toàn thân

Người mắc bệnh nên kiểm tra đường huyết định kỳ

• Duy trì HbA1c < 7% để kiểm soát đường huyết.
• Kiểm soát huyết áp < 130/80 mmHg.
• Giảm mỡ máu bằng chế độ ăn, tập luyện, thuốc hạ mỡ máu khi cần.
• Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia.

Xem thêm: Bệnh đái tháo đường type 1

Điều trị chuyên khoa mắt

Laser quang đông võng mạc:

• Mục đích: phá hủy các vùng võng mạc thiếu máu để ngăn sinh mạch bất thường.
• Giúp giảm nguy cơ xuất huyết dịch kính và bong võng mạc.

Tiêm nội nhãn

• Tác thuốc: Bevacizumab, Ranibizumab, Aflibercept.
• Ức chế yếu tố tăng trưởng mạch máu, giảm phù hoàng điểm và ngăn chặn mạch bất thường.

Phẫu thuật cắt dịch kính

• Chỉ định khi xuất huyết dịch kính nhiều hoặc bong võng mạc kéo dài.
• Giúp lấy máu đông, làm sạch dịch kính và tái gắn võng mạc.

Điều trị hỗ trợ

• Dùng thuốc bảo vệ vi mạch, thuốc chống oxy hóa (theo chỉ định).
• Vật lý trị liệu mắt, bổ sung dinh dưỡng giàu vitamin A, C, E, kẽm và lutein.

Phòng ngừa bệnh võng mạc tiểu đường

Khám mắt định kỳ giúp phòng ngừa các bệnh lý về mắt

• Kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp, mỡ máu.
• Khám mắt định kỳ
• Ăn uống lành mạnh: hạn chế đường, tinh bột, chất béo bão hòa.
• Tập thể dục đều đặn 30 phút mỗi ngày.
• Không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Bệnh võng mạc tiểu đường có chữa khỏi hẳn không?

Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn, nhưng nếu phát hiện sớm và điều trị đúng, có thể kiểm soát tốt và bảo tồn thị lực.

2. Khi nào người tiểu đường nên đi khám mắt?

Nên khám ngay khi được chẩn đoán tiểu đường type 2, hoặc sau 5 năm với type 1. Sau đó duy trì khám định kỳ 6–12 tháng/lần.

3. Phụ nữ mang thai có tiểu đường có nguy cơ cao hơn không?

Có. Thai kỳ làm bệnh tiến triển nhanh, cần khám mắt thường xuyên hơn.

4. Nếu đã mù do võng mạc tiểu đường có hồi phục được không?

Thị lực đã mất do tổn thương võng mạc nặng thường khó hồi phục. Điều trị chỉ giúp ngăn chặn tiến triển, không thể phục hồi hoàn toàn.

Kết luận

Khoa Mắt, bệnh viện Đa khoa Gia Định điều trị các bệnh lý chuyên sâu về mắt

Bệnh võng mạc tiểu đường là biến chứng mắt nguy hiểm, có thể dẫn đến mù lòa nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Người bệnh tiểu đường cần đặc biệt chú ý kiểm soát đường huyết, huyết áp, mỡ máu và thăm khám mắt định kỳ để bảo vệ thị lực. Bệnh viện Đa khoa Gia Định với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Mắt giàu kinh nghiệm, hệ thống trang thiết bị hiện đại sẽ giúp người bệnh được chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả.

Hãy đặt lịch khám mắt tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định ngay hôm nay để bảo vệ đôi mắt sáng khỏe.

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN MIỄN PHÍ VÀ ĐẶT LỊCH KHÁM CÙNG BÁC SĨ CHUYÊN KHOA