Bệnh Ebola là gì? Triệu chứng, đường lây và cách phòng ngừa

Bệnh Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus Ebola gây ra, có thể dẫn đến sốt cao, nôn ói, tiêu chảy, xuất huyết và suy đa cơ quan nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Mặc dù chủ yếu xuất hiện tại một số quốc gia châu Phi, Ebola vẫn là mối quan tâm của y tế toàn cầu do tỷ lệ tử vong cao và nguy cơ bùng phát dịch. Vậy bệnh Ebola lây qua đường nào, có dấu hiệu nhận biết ra sao và cách phòng ngừa như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Bệnh Ebola là gì và cách phòng tránh như thế nào?

Bệnh Ebola là gì?

Bệnh Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Ebola gây ra. Đây là bệnh hiếm gặp nhưng nguy hiểm, có thể diễn tiến nhanh và gây tử vong nếu không được phát hiện, cách ly và điều trị kịp thời.

Bệnh còn được gọi là sốt xuất huyết Ebola. Tuy nhiên, không phải ca bệnh nào cũng có xuất huyết. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, nôn ói, tiêu chảy; nặng hơn có thể gây sốc và suy đa cơ quan.

Nguyên nhân gây bệnh Ebola

Nguyên nhân trực tiếp gây bệnh Ebola là do cơ thể nhiễm virus Ebola. Virus có thể xâm nhập qua niêm mạc mắt, mũi, miệng hoặc vùng da bị trầy xước.

Dơi ăn quả được xem là một trong những ổ chứa tự nhiên của virus Ebola. Con người có thể nhiễm bệnh khi tiếp xúc với máu, dịch tiết, mô hoặc xác động vật mang virus như dơi, khỉ, tinh tinh, khỉ đột hoặc động vật hoang dã tại vùng có dịch.

Dơi ăn quả thường là ổ chứa tự nhiên của virus Ebola

Sau khi vào cơ thể, virus nhân lên nhanh, gây tổn thương miễn dịch, mạch máu, gan, thận và rối loạn đông máu.

Bệnh Ebola lây qua đường nào?

Hiểu đúng đường lây của bệnh Ebola giúp phòng bệnh hiệu quả và tránh hoang mang không cần thiết.

Lây từ động vật sang người

Virus Ebola có thể lây từ động vật sang người khi tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch tiết, phân, nước tiểu, mô hoặc xác động vật nhiễm virus.

Nguy cơ cao hơn ở người săn bắt, giết mổ, chế biến hoặc ăn thịt động vật hoang dã không rõ nguồn gốc tại vùng có dịch. Cần tránh tiếp xúc với xác động vật chết bất thường.

Lây từ người sang người

Ebola có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể của người bệnh như chất nôn, phân, nước tiểu, nước bọt, mồ hôi, tinh dịch, dịch âm đạo, sữa mẹ và máu.

Bệnh cũng có thể lây qua vật dụng nhiễm dịch như kim tiêm, quần áo, khăn, chăn ga, dụng cụ y tế hoặc bề mặt dính máu/dịch tiết.

Thi thể người tử vong do Ebola vẫn có nguy cơ lây nhiễm cao. Việc khâm liệm, mai táng cần thực hiện theo hướng dẫn y tế.

Ebola có lây qua không khí không?

Bệnh Ebola không lây qua không khí như cúm hoặc COVID-19. Bệnh không lây chỉ vì đi ngang qua, nói chuyện gần hoặc tiếp xúc xã giao với người không có triệu chứng.

Người nhiễm Ebola thường có khả năng lây rõ nhất khi đã xuất hiện triệu chứng.

Ai có nguy cơ cao mắc bệnh Ebola?

Một số nhóm có nguy cơ cao mắc bệnh Ebola gồm:

• Người sống, làm việc hoặc đi đến vùng đang có dịch Ebola.
• Người chăm sóc hoặc sống cùng người nghi mắc/mắc Ebola.
• Nhân viên y tế chăm sóc người bệnh nhưng không có đầy đủ phương tiện phòng hộ.
• Người tham gia khâm liệm, mai táng người tử vong do Ebola.
• Nhân viên phòng xét nghiệm tiếp xúc với mẫu bệnh phẩm nguy cơ cao.
• Người săn bắt, giết mổ hoặc ăn thịt động vật hoang dã tại vùng có dịch.

Với người từng đi về từ vùng dịch, cần theo dõi sức khỏe trong 21 ngày để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.

Thời gian ủ bệnh Ebola

Virus Ebola 

Thời gian ủ bệnh Ebola thường từ 2-21 ngày. Đây là khoảng thời gian từ khi virus xâm nhập vào cơ thể đến khi người bệnh xuất hiện triệu chứng.

Trong thời gian ủ bệnh, người nhiễm có thể chưa có biểu hiện bất thường. Tuy nhiên, nếu từng đến vùng có dịch hoặc tiếp xúc với người nghi mắc Ebola, người đó vẫn cần chủ động theo dõi sức khỏe.

Khi có sốt, mệt, đau đầu, nôn ói, tiêu chảy hoặc dấu hiệu bất thường sau khi trở về từ vùng dịch, cần liên hệ cơ sở y tế để được hướng dẫn.

Triệu chứng bệnh Ebola

Triệu chứng bệnh Ebola giai đoạn đầu thường không đặc hiệu, dễ nhầm với cúm, sốt rét, sốt xuất huyết hoặc nhiễm khuẩn tiêu hóa.

Triệu chứng giai đoạn đầu

Người mắc Ebola có thể xuất hiện:

• Sốt đột ngột.
• Mệt mỏi, suy nhược.
• Đau đầu.
• Đau cơ, đau khớp.
• Đau họng.
• Chán ăn.

Một số triệu chứng bệnh cần được quan tâm

Triệu chứng khi bệnh tiến triển

Sau vài ngày, bệnh có thể nặng hơn với các biểu hiện:

• Buồn nôn, nôn ói.
• Tiêu chảy nhiều.
• Đau bụng.
• Phát ban.
• Khó thở.
• Mất nước.
• Tụt huyết áp, sốc.

Một số trường hợp có thể chảy máu bất thường. Tuy nhiên, không phải ca Ebola nào cũng có xuất huyết, vì vậy không nên chờ đến khi chảy máu mới đi khám.

Bệnh Ebola nguy hiểm như thế nào?

Bệnh Ebola nguy hiểm vì có thể diễn tiến nhanh, gây mất nước nặng do nôn ói, tiêu chảy và dẫn đến rối loạn điện giải, tụt huyết áp, sốc, rối loạn đông máu, suy gan, suy thận, suy đa cơ quan.

Triệu chứng ban đầu dễ nhầm với nhiều bệnh sốt nhiễm trùng khác, khiến việc phát hiện có thể chậm trễ. Tuy nhiên, phát hiện sớm, cách ly đúng và điều trị hỗ trợ tích cực có thể cải thiện cơ hội sống.

Chẩn đoán bệnh Ebola

Không thể chẩn đoán bệnh Ebola chỉ dựa vào triệu chứng vì dễ nhầm với cúm, sốt xuất huyết, sốt rét hoặc các bệnh nhiễm trùng khác. Bác sĩ cần kết hợp triệu chứng, yếu tố dịch tễ và xét nghiệm chuyên biệt.

Chẩn đoán bệnh Ebola

Khi thăm khám, người bệnh sẽ được khai thác các thông tin như:

• Có đi đến hoặc trở về từ vùng có dịch Ebola trong 21 ngày gần đây không.
• Có tiếp xúc, chăm sóc người nghi mắc hoặc mắc Ebola không.
• Có tham gia mai táng người tử vong nghi do Ebola không.
• Có tiếp xúc động vật hoang dã hoặc thịt rừng tại vùng dịch không.

Người nghi mắc cần được cách ly, theo dõi và có thể làm xét nghiệm PCR, xét nghiệm máu hoặc huyết thanh.

Điều trị bệnh Ebola

Người nghi mắc bệnh Ebola cần được điều trị tại cơ sở y tế có khả năng cách ly và kiểm soát nhiễm khuẩn. Không nên tự điều trị tại nhà hoặc tự ý di chuyển đến nhiều nơi.

Hiện nay, điều trị Ebola chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ và hồi sức tích cực nhằm giảm biến chứng, bao gồm:

• Bù dịch và điện giải.
• Hạ sốt, giảm đau.
• Chống nôn, kiểm soát tiêu chảy.
• Duy trì huyết áp và hỗ trợ hô hấp khi cần.
• Theo dõi chức năng gan, thận và đông máu.
• Điều trị các nhiễm trùng kèm theo.
• Đảm bảo dinh dưỡng và theo dõi sát diễn tiến bệnh.

Một số vaccine và thuốc điều trị đã được sử dụng cho một số chủng Ebola nhất định. Tuy nhiên, việc điều trị cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ và hướng dẫn của cơ quan y tế.

Cách phòng ngừa bệnh Ebola

Để phòng ngừa bệnh Ebola, người dân cần hạn chế tiếp xúc với nguồn lây và thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh cá nhân.

Các biện pháp phòng bệnh gồm:

Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng để phòng bệnh

• Tránh tiếp xúc với máu, dịch cơ thể của người nghi mắc Ebola.
• Không dùng chung kim tiêm, vật dụng cá nhân với người bệnh.
• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
• Không chạm vào thi thể người nghi tử vong do Ebola.
• Không sử dụng động vật hoang dã không rõ nguồn gốc.
• Nhân viên y tế cần dùng đầy đủ phương tiện phòng hộ.
• Người về từ vùng dịch cần theo dõi sức khỏe 21 ngày.

Người dân nên theo dõi thông tin từ Bộ Y tế, Tổ chức Y tế Thế giới và các cơ quan y tế chính thống. Không nên chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng để tránh gây hoang mang.

Khi nào cần đến cơ sở y tế?

Cần liên hệ cơ sở y tế ngay nếu trong vòng 21 ngày gần đây bạn:

• Đi đến hoặc trở về từ vùng có dịch Ebola.
• Tiếp xúc với người nghi mắc hoặc mắc Ebola.
• Chăm sóc người bệnh có sốt, nôn ói, tiêu chảy hoặc xuất huyết.
• Tiếp xúc với động vật hoang dã tại vùng dịch.

Đặc biệt, cần đi khám sớm khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn ói, tiêu chảy, đau bụng hoặc chảy máu bất thường.

Người nghi mắc không nên tự ý đến nơi đông người. Hãy liên hệ trước với cơ sở y tế để được hướng dẫn thăm khám và cách ly an toàn.

Kết luận

Bệnh viện Đa khoa Gia Định đồng hành cùng chăm sóc sức khỏe cộng đồng

Bệnh Ebola là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus Ebola gây ra, có thể dẫn đến biến chứng nặng và đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện sớm. Tuy nhiên, bệnh không lây qua không khí trong sinh hoạt thông thường mà chủ yếu lây qua tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch cơ thể người bệnh. Việc hiểu đúng đường lây, nhận biết sớm triệu chứng và tuân thủ các biện pháp phòng ngừa là cách hiệu quả để bảo vệ bản thân và cộng đồng trước nguy cơ của bệnh Ebola.

Bệnh viện Đa khoa Gia Định luôn đồng hành cùng người dân trong việc cập nhật thông tin y tế chính thống, chủ động phòng bệnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Chủ động phòng bệnh hôm nay là cách bảo vệ bản thân, gia đình và những người xung quanh.