Bệnh cườm mắt ở người cao tuổi: Tỷ lệ mắc và cách phòng ngừa

Càng lớn tuổi, đôi mắt càng có nhiều thay đổi về cấu trúc và chức năng. Một trong những bệnh lý thường gặp nhất là bệnh cườm mắt ở người cao tuổi, hay còn gọi là đục thủy tinh thể. Hiểu rõ tỷ lệ mắc, nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng ngừa bệnh cườm mắt ở người cao tuổi sẽ giúp người bệnh chủ động bảo vệ thị lực và lựa chọn thời điểm điều trị phù hợp.

Bệnh cườm mắt ở người cao tuổi là gì? 

Bệnh cườm mắt ở người cao tuổi thường được dùng để chỉ đục thủy tinh thể do tuổi tác. 

Bệnh cườm mắt ở người cao tuổi có thể gây suy giảm thị lực nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp

Thủy tinh thể nằm phía sau đồng tử, có chức năng hội tụ ánh sáng lên võng mạc. Ở người trẻ, thủy tinh thể tương đối trong suốt và đàn hồi. Khi tuổi tăng, các protein trong thủy tinh thể dần biến đổi, kết tụ và làm thủy tinh thể mất độ trong. Quá trình này tạo thành vùng đục, khiến ánh sáng khó đi qua bình thường.

Ban đầu, vùng đục có thể rất nhỏ và chưa ảnh hưởng nhiều đến thị lực. Theo thời gian, vùng đục có thể lan rộng, khiến người bệnh nhìn mờ, chói sáng, giảm khả năng nhìn ban đêm hoặc màu sắc trở nên kém tươi.

Đục thủy tinh thể có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai mắt. Tuy nhiên, bệnh không lây từ mắt này sang mắt kia.

Vì sao người cao tuổi dễ bị cườm mắt?

Lão hóa thủy tinh thể

Đây là yếu tố quan trọng nhất trong bệnh cườm mắt ở người cao tuổi.

Theo thời gian, các protein trong thủy tinh thể bị thay đổi và kết tụ. Thủy tinh thể dần mất tính trong suốt, có thể chuyển sang màu vàng hoặc nâu và làm giảm lượng ánh sáng truyền đến võng mạc.

Quá trình này thường diễn ra âm thầm trong nhiều năm nên người bệnh có thể không nhận biết ngay.

Tiếp xúc tia cực tím kéo dài

Ánh nắng mặt trời là nguồn tia cực tím (UV) mà mắt phải tiếp xúc thường xuyên. Tiếp xúc UV kéo dài, đặc biệt khi không có biện pháp bảo vệ mắt, có thể làm tăng nguy cơ hình thành đục thủy tinh thể.

Đái tháo đường

Người mắc đái tháo đường có nguy cơ gặp một số bệnh lý mắt cao hơn, trong đó có đục thủy tinh thể. Kiểm soát đường huyết tốt là một phần quan trọng trong chăm sóc sức khỏe mắt.

Hút thuốc lá và sử dụng rượu quá mức

Hút thuốc là yếu tố có thể làm tăng nguy cơ hình thành hoặc tiến triển đục thủy tinh thể. Sử dụng rượu quá mức cũng được ghi nhận là yếu tố nguy cơ.

Sử dụng Corticoid kéo dài

Một số thuốc Corticoid có thể làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể, đặc biệt khi sử dụng kéo dài. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ đang điều trị để đánh giá lợi ích và nguy cơ.

Chấn thương hoặc phẫu thuật mắt

Chấn thương mắt, một số phẫu thuật mắt hoặc các bệnh lý mắt khác cũng có thể làm tăng nguy cơ hình thành đục thủy tinh thể.

Dấu hiệu nhận biết bệnh cườm mắt ở người cao tuổi

Một trong những đặc điểm của bệnh cườm mắt ở người cao tuổi là triệu chứng thường xuất hiện từ từ.

Các yếu tố nguy cơ mắc cườm mắt như tuổi tác, UV, đái tháo đường, hút thuốc…

Người bệnh có thể nhận thấy:

Nhìn mờ, nhìn như qua màn sương

Hình ảnh trở nên mờ hoặc đục dần, giống như nhìn qua một lớp kính bị phủ sương.

Chói mắt và nhìn thấy quầng sáng

Đèn xe, đèn đường hoặc nguồn sáng mạnh có thể gây chói nhiều hơn trước. Một số người nhìn thấy quầng sáng xung quanh nguồn sáng.

Khó nhìn vào ban đêm

Người bệnh có thể gặp khó khăn khi di chuyển trong điều kiện thiếu sáng hoặc lái xe ban đêm.

Màu sắc kém tươi

Màu sắc có thể trở nên nhạt hoặc hơi ngả vàng do thủy tinh thể bị thay đổi.

Thường xuyên phải thay kính

Kính cũ không còn giúp nhìn rõ như trước hoặc độ kính thay đổi nhiều lần nhưng thị lực vẫn không cải thiện đáng kể.

Nhìn đôi ở một mắt

Một số trường hợp đục thủy tinh thể có thể gây nhìn đôi một mắt. Tuy nhiên, triệu chứng này cũng có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý mắt khác.

Những biểu hiện trên không phải lúc nào cũng do bệnh cườm mắt ở người cao tuổi. Glôcôm, bệnh võng mạc, thoái hóa điểm vàng và các bệnh lý khác cũng có thể gây giảm thị lực. Vì vậy, người cao tuổi không nên tự mua thuốc nhỏ mắt khi chưa được khám.

Bệnh cườm mắt ở người cao tuổi có nguy hiểm không?

Đục thủy tinh thể thường không gây đau và không phải trường hợp nào cũng dẫn đến mất thị lực nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu tiến triển nặng, bệnh có thể làm thị lực suy giảm đáng kể.

Thị lực kém ở người cao tuổi có thể ảnh hưởng đến:

• Đọc sách và xem tivi.
• Đi lại trong nhà và ngoài trời.
• Nhận diện khuôn mặt.
• Nấu ăn, làm việc nhà.
• Tham gia các hoạt động xã hội.
• Khả năng lái xe.
• Khả năng giữ thăng bằng và di chuyển an toàn.

Vì vậy, bệnh cườm mắt ở người cao tuổi không chỉ là vấn đề về thị lực mà còn có thể ảnh hưởng đến sự độc lập và an toàn trong sinh hoạt hằng ngày.

Có thể phòng ngừa bệnh cườm mắt ở người cao tuổi không?

Không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ bệnh cườm mắt ở người cao tuổi, bởi lão hóa tự nhiên của thủy tinh thể là yếu tố không thể tránh khỏi.

Tuy nhiên, người cao tuổi có thể chủ động giảm một số yếu tố nguy cơ và bảo vệ sức khỏe mắt.

Bảo vệ mắt khỏi tia UV

Khi ra ngoài trời, đặc biệt trong điều kiện nắng mạnh, nên sử dụng kính râm có khả năng chống tia UVA và UVB phù hợp. Có thể kết hợp đội mũ rộng vành để tăng khả năng che chắn.

Đây là thói quen đơn giản nhưng có ý nghĩa lâu dài đối với sức khỏe mắt. 

Kiểm soát tốt bệnh đái tháo đường

Đường huyết cao kéo dài có thể ảnh hưởng đến nhiều cấu trúc của mắt. Người bệnh đái tháo đường nên tuân thủ điều trị và khám mắt định kỳ theo hướng dẫn.

Không nên chỉ kiểm tra đường huyết mà bỏ qua việc kiểm tra mắt.

Không hút thuốc lá

Bỏ thuốc lá giúp giảm nhiều nguy cơ sức khỏe, trong đó có các bệnh lý mắt như đục thủy tinh thể.

Nếu đang hút thuốc, người bệnh nên chủ động xây dựng kế hoạch cai thuốc và tìm sự hỗ trợ y tế khi cần.

Ăn uống cân bằng

Một chế độ ăn đa dạng, giàu rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt và nguồn chất béo lành mạnh giúp hỗ trợ sức khỏe tổng thể và sức khỏe mắt.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng một loại thực phẩm hay viên uống riêng lẻ có thể ngăn chặn hoàn toàn đục thủy tinh thể.

Bảo vệ mắt khỏi chấn thương

Khi làm việc với máy móc, dụng cụ có nguy cơ bắn dị vật hoặc tham gia một số môn thể thao, nên sử dụng kính bảo hộ phù hợp.

Chấn thương mắt có thể gây đục thủy tinh thể ngay sau chấn thương hoặc xuất hiện sau một khoảng thời gian.

Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt

Một số người cao tuổi có thói quen tự mua thuốc nhỏ mắt khi nhìn mờ hoặc khô mắt.

Tuy nhiên, nhìn mờ có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc sử dụng thuốc không phù hợp có thể che lấp triệu chứng hoặc gây tác dụng không mong muốn.

Người cao tuổi nên khám mắt bao lâu một lần?

Khám mắt định kỳ giúp phát hiện bệnh cườm mắt ở người cao tuổi cũng như các bệnh lý khác như glôcôm, bệnh võng mạc do đái tháo đường và thoái hóa điểm vàng.

Khám mắt định kỳ giúp phát hiện sớm bệnh cườm mắt ở người cao tuổi và các bệnh lý mắt khác

Người từ 60 tuổi trở lên nên được khám mắt có giãn đồng tử định kỳ khoảng 1–2 năm/lần, hoặc thường xuyên hơn nếu bác sĩ xác định có yếu tố nguy cơ.

Lịch khám thực tế có thể khác nhau tùy:

• Tuổi.
• Tiền sử bệnh mắt.
• Đái tháo đường.
• Tiền sử gia đình.
• Thuốc đang sử dụng.
• Tiền sử phẫu thuật hoặc chấn thương mắt.
• Tình trạng thị lực hiện tại.

Người đã có triệu chứng nhìn mờ không nên chờ đến lịch khám định kỳ mới kiểm tra.

Khi nào bệnh cườm mắt cần điều trị?

Không phải cứ phát hiện đục thủy tinh thể là phải phẫu thuật ngay.

Ở giai đoạn nhẹ, bác sĩ có thể hướng dẫn người bệnh:

• Điều chỉnh kính nếu cần.
• Tăng ánh sáng khi đọc.
• Hạn chế ánh sáng gây chói.
• Sử dụng kính chống chói phù hợp.
• Theo dõi thị lực định kỳ.

Khi bệnh cườm mắt ở người cao tuổi ảnh hưởng đáng kể đến các hoạt động hằng ngày như đọc sách, đi lại, làm việc hoặc lái xe, bác sĩ có thể tư vấn phẫu thuật.

Theo National Eye Institute, phẫu thuật là phương pháp điều trị có thể loại bỏ đục thủy tinh thể. Trong quá trình phẫu thuật, thủy tinh thể bị đục được lấy ra và thay thế bằng thủy tinh thể nhân tạo.

Phẫu thuật cườm mắt có giúp cải thiện thị lực không?

Phẫu thuật đục thủy tinh thể hiện là phương pháp điều trị hiệu quả khi tình trạng đục gây ảnh hưởng đến thị lực và chất lượng cuộc sống.

Tuy nhiên, kết quả thị lực còn phụ thuộc vào tình trạng của võng mạc, thần kinh thị giác, giác mạc và các bệnh lý mắt đi kèm.

Theo National Eye Institute, khoảng 9/10 người sau phẫu thuật đục thủy tinh thể có thể nhìn tốt hơn.

Do đó, trước khi quyết định phẫu thuật bệnh cườm mắt ở người cao tuổi, người bệnh cần được khám và đánh giá toàn diện để bác sĩ xác định nguyên nhân giảm thị lực, mức độ đục thủy tinh thể và các bệnh mắt phối hợp.

Những hiểu lầm thường gặp về bệnh cườm mắt ở người cao tuổi

Cườm mắt là bệnh chắc chắn phải mổ ngay

Không đúng. Thời điểm phẫu thuật phụ thuộc vào mức độ ảnh hưởng của bệnh đến thị lực và sinh hoạt, không chỉ dựa vào tuổi hoặc mức độ đục trên khám mắt.

Cườm mắt chỉ xuất hiện ở người trên 70 tuổi

Không đúng. Đục thủy tinh thể có thể bắt đầu xuất hiện từ độ tuổi trẻ hơn và nguy cơ tăng dần theo tuổi.

Nhỏ thuốc có thể làm tan cườm

Hiện chưa có thuốc nhỏ mắt được chứng minh có thể làm thủy tinh thể đã bị đục trở lại trong suốt. Khi đục thủy tinh thể gây suy giảm thị lực đáng kể, phẫu thuật là phương pháp điều trị dứt điểm tình trạng đục.

Nhìn mờ ở người già chắc chắn là cườm mắt

Không phải. Nhìn mờ có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác. Người cao tuổi cần được khám mắt để xác định chính xác nguyên nhân.

Tầm soát và chăm sóc bệnh cườm mắt ở người cao tuổi tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định

Đối với bệnh cườm mắt ở người cao tuổi, khám mắt định kỳ là bước quan trọng để đánh giá thị lực và tình trạng thủy tinh thể.

Tại Bệnh viện Đa khoa Gia Định, người bệnh có thể được thăm khám chuyên khoa Mắt để đánh giá tình trạng thị lực, thủy tinh thể và các cấu trúc liên quan. Tùy kết quả kiểm tra, bác sĩ sẽ tư vấn hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp.

Đặc biệt, người cao tuổi có các bệnh lý như đái tháo đường, tiền sử chấn thương mắt, từng phẫu thuật mắt hoặc đang sử dụng Corticoid kéo dài nên chủ động trao đổi đầy đủ với bác sĩ.

Mục tiêu không chỉ là phát hiện bệnh cườm mắt ở người cao tuổi, mà còn loại trừ những bệnh lý khác có thể gây giảm thị lực.

Câu hỏi thường gặp về bệnh cườm mắt ở người cao tuổi

Bệnh cườm mắt ở người cao tuổi có chữa khỏi được không?

Đục thủy tinh thể không thể được làm trong trở lại bằng thuốc. Khi bệnh gây suy giảm thị lực ảnh hưởng đến sinh hoạt, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật thay thủy tinh thể.

Bệnh cườm mắt ở người cao tuổi có gây mù không?

Nếu đục thủy tinh thể tiến triển nặng và không được điều trị, thị lực có thể suy giảm nghiêm trọng. Tuy nhiên, đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân gây mù có thể điều trị bằng phẫu thuật.

Người bị cườm mắt có cần thay kính thường xuyên không?

Ở giai đoạn sớm, thay kính phù hợp có thể giúp cải thiện thị lực. Tuy nhiên, khi đục thủy tinh thể tiến triển, thay kính có thể không còn giúp thị lực cải thiện đáng kể.

Có thể phòng ngừa hoàn toàn bệnh cườm mắt ở người cao tuổi không?

Không thể phòng ngừa hoàn toàn vì lão hóa là yếu tố nguy cơ chính. Tuy nhiên, bảo vệ mắt khỏi tia UV, không hút thuốc, kiểm soát bệnh nền, ăn uống cân bằng và khám mắt định kỳ có thể giúp giảm các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi.

Kết luận

Bệnh cườm mắt ở người cao tuổi là tình trạng phổ biến và nguy cơ tăng rõ rệt theo tuổi. Bệnh thường tiến triển âm thầm với các biểu hiện như nhìn mờ, chói sáng, khó nhìn ban đêm, màu sắc kém tươi hoặc thường xuyên phải thay kính.

Mặc dù không thể ngăn chặn hoàn toàn quá trình lão hóa thủy tinh thể, người cao tuổi vẫn có thể chủ động giảm một số yếu tố nguy cơ bằng cách bảo vệ mắt khỏi tia UV, không hút thuốc, kiểm soát tốt đái tháo đường, duy trì chế độ ăn cân bằng và tránh chấn thương mắt.

Quan trọng nhất, bệnh cườm mắt ở người cao tuổi cần được phát hiện và theo dõi sớm. Khi thị lực bắt đầu ảnh hưởng đến việc đọc sách, đi lại, lái xe hoặc các hoạt động thường ngày, người bệnh nên đến chuyên khoa Mắt để được đánh giá và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.

Đôi mắt khỏe giúp người cao tuổi duy trì sự chủ động, an toàn và chất lượng cuộc sống. Đừng chờ đến khi nhìn mờ nhiều mới đi khám mắt.